Salamin ng Mga Kaisipang Lumilipad

Kung May Katas, Pigain Mo Pa (An Advent Message)

2010-12-15T19:30:00.001+08:00

Wrong timing minsan ang mag-rant habang nagsasaya ang lahat ngayong magsisimula ang Simbang Gabi, pero baka lang sakaling may maibahagi ako sa iyo.

Hindi ako makikipaglokohan: nakakapagod magsulat. Nakakapagod magtrabaho. Nakakapagod kumita. Nakakapagod maging mabuting tao. Nakakapagod magmahal. Nakakapagod mabuhay.

Pero for the purposes of illustration, tignan natin ang pagsusulat.

May mga pagkakataon sa buhay na para bang akala mo napakadali magsulat ng mga dapat sabihin tungkol sa mga ganitong isyu, suliranin, gawain. Minsan pagkatapos mo magbasa ng isang libro (o maraming libro kung ganoon ka talaga kahardcore) bigla ka na lang susuka ng isang malupit na perspektiba pagkatapos mo nguyain ang sari-saring ideya. Para kang siyang-siyang ngumuya ng bubblegum at pagkatapos idudura mo sa kalsada. (Wala naman tayo sa Singapore e: palusutin niyo muna ang imaheng ito.) Nguni't di katulad ng bubblegum na pagkatapos mong idura ay pagalitan ka ng iyong nanay sa pagkakalat, ang pagdura ng mga ideya ay papalakpakan at hahangaan ng makakarinig at magkakainteres sa sinasabi mo.

Pero meron nga noong mga pagkakataon na iyon na parang ang pakiramdam mo masyadong effort, masyadong masakit, masyadong nakakapagod at para bang nakakasawa na ang magsulat, magsalita, mag-isip. Na nakakasawa nang isipin ang mga bagay-bagay na palagay mo alam mo na pero sa totoo lang ay wala ka pa talagang kaaalam-alam. Parang iyong usapan ni Aslan at ni Prinsipe Caspian:

Welcome, Prince,” said Aslan. “Do you feel yourself sufficient to take up the Kingship of Narnia?”
“I — I don’t think I do, Sir,” said Caspian. “I’m only a kid.”
“Good,” said Aslan. “If you had felt yourself sufficient, it would have been a proof that you were not.
The Chronicles of Narnia, Prince Caspian (1951)
Ch. 15 : Aslan Makes A Door In The Air

Kaya naman, sabi nga nating mga responsableng mag-aaral na naniniwala sa bilin ni nanay: "bago mo gawin ang isang bagay pakaisipin mo muna ng isang libong ulit." Pero tinatawag tayo ng pagkakataon. Hinihingi sa atin na maging palaisip at marunong umunawa sa mga galaw at kilos ng panahon. Kalaban natin ang oras at mga lakas na lagpas sa ating kakayanang pigilian, at ang magagawa lang natin ay harapin ang hamon at lagpasan ang kanilang daluyong. Parang sabi na ng aking hinahangaang dating guide (alam ko hindi, sakyan niyo na muna) na si RJ Ledesma: "Arguing with your fiancée is like arguing with a force of nature. You cannot stop a force of nature, you can only brace yourself for it, and hope that you can escape with all your organs functioning." Kaya madalas, pipiliin na lang nating kumilos nang hindi pinag-iisipan. Kailangan kumilos: kailangan muna nating iligtas ang ating mga sarili, saka na lang tayo maglinis ng kalat kung saka-sakaling mayroon. At madalas nga, meron. Maraming kakalat-kalat na mga bangkay na inanod kung hindi natin itinapon sa baha, ipinain sa trahedya.

Pero itatanong mo: e paano nga? Hindi na nga natin kayang makapaghanda para sa mga suliraning hinaharap natin sa araw-araw, tapos sasabihin mo kung susundin na lang ang puso pagpalo ng sitwasyon, sasablay talaga tayo. E ano talaga ang magagawa pa natin? Isipin mo yun: "hindi natin kayang makapaghanda." SINONG UGOK ANG NAGTURO SA IYO NIYAN? Hindi lahat ng bagay ay hindi pwedeng paghandaan: hindi lahat ng bagay ay nasa kamay ni Fortuna o ng kapalaran. Bilin ng politiko-historyador na si Niccolo Machiavelli: "Hindi pwedeng itanggi ang ating malayang pag-amin. Kahit nasa kamay ng kapalaran ang kalahati ating mga ginagawa, binibigyan pa rin nito tayo ng kakayanang ayusin ang isang kalahati pa." Kaya ano ang gagawin? Maging laging handa. Laong-Laan, sabi nga ni Jose Rizal. Ever ready, parang baterya. Mabilis pa sa alas kwatro.

Kaya nga lang, minsan may mga bagay na kinatatamaran nating gawin hindi dahil hindi natin alam na ito ang tama. Hindi dahil takot tayo sa kawalang-katiyakan. Hindi dahil hindi tayo nakapaghanda. Hindi dahil nanghihina ka. Hindi dahil wala nang halaga ang ginagawa mo. Minsan, tinatabangan ka nga lang talaga. Minsan, hindi mo magawa ang dapat gawin hindi dahil tamad ka, kundi nga dahil sa tagal mo nang ginagawa ito, nakakasawa na ring gawin ito. Nakakapagod na nga talaga. Kumbaga, sa sobrang tagal mo nang ginagawa ito na paulit-ulit, nakakaburyong na. Parang kanta ng APO Hiking Society (at ni-revive ng Silent Sanctuary):

At kahit na anong gawin
Di mo na mapilit at madaya
Aminin sa sarili mo
Na wala ka nang mabubuga
Parang 'sang kandila na nagdadala
Ng ilaw at liwanag
Nauubos rin sa magdamag

Isipin mo: napakahirap ba talagang ipasa ang isang RH Bill na nagbibigay naman ng espasyo sa paniniwala ng marami at walang pilitan sa paggawa nito? Napakahirap ba talaga para sa isang Kongreso na gumawa ng mga batas na makakatulong para sa kanilang constituency at sambayanan kesa magpumilit magsulong ng mga isyung kagaya ng mga lintik na scandal? Napakahirap ba talaga para sa isang Korte Suprema na maintindihang inuuna dapat ang pagkilala sa demokratikong pagpapahalaga kaysa sa proseso, lalo't malinaw namang nailagay ni Montesquieu na "But though the tribunals ought not to be fixed, the judgments ought; and to such a degree as to be ever conformable to the letter of the law. Were they to be the private opinion of the judge, people would then live in society, without exactly knowing the nature of their obligations." Napakahirap ba talaga para sa atin maging maunawain sa katotohanang posibleng parehong biktima rin si Hubert Webb kung paanong nabiktima si Lauro Vizconde ng pasikut-sikot ng ating hudikaturang hindi na maunawaan ng karaniwang mamamayan dala ng pagkubkob dito ng mga "technical experts?" Napakahirap ba talagang magets na ang kasalanan ni Hayden Kho ay hindi lang ang pagtalusira sa privacy ng mga babaeng binalahura niya kundi ang mismong pambabalahura sa mga babaeng ito labas sa matinong konsepto ng relasyon?

Nakakapagod. Ang sakit sa ulo. Kaya minsan mas ok pa sa atin ang magpasarap. Minsan mas mabuti pa ang magpasarap. Minsan mas ok pa ang magrelax sa ating mga private spaces at mag-chill. Nakakapagod ang mundo. Alalahanin muna natin ang sarili natin.

Walang problema dun, kailangan iyon. Pero ang tanong: lalabas ka ba uli? Magpapagod ka ba uli?

At siguro, iyon ang magandang mensahe ng Pasko para sa atin. Kung saka-sakaling namimigay sa inyo ng mga Eucahalette sa inyong parokya ang Word & Life Publications, maganda yung pagninilay na tinanong sa atin ni Jess P. Balon nitong nakaraang Gaudete Sunday: ang mensahe sa atin ay "magalak." Paano tayo magagalak habang nakikita nating maraming suliranin sa lipunang ating ginagalawan, kung sira ang mga buhay at mga pangarap ng mga tao sa paligid natin? Ang pagkagalak na ito, sa kabila ng ating kinamihasnan, ay hindi dapat matapos sa pagsasaya lamang. Kailangan niyang tumuloy sa pangangarap para sa isang bagong mundo. Isang lipunang makatarungan kung saan ang lahat ay may espasyo ang lahat para maging masaya. Isang mundong si Inang Maria mismo ang naging propeta sa pamamagitan ng Magnificat (at kelan ka nga ba huling nakapakinig na si Maria ay isang rebolusyonaryo?):

Dinadakila ng aking kaluluwa ang Panginoon,
At nagalak ang aking espiritu sa Dios na aking Tagapagligtas.
Sapagka't nilingap niya ang kababaan ng kaniyang alipin.
Sapagka't, narito, mula ngayon ay tatawagin akong mapalad ng lahat ng maghahalihaliling lahi.
Sapagka't ginawan ako ng Makapangyarihan ng mga dakilang bagay; At banal ang kaniyang pangalan.
At ang kaniyang awa ay sa mga lahi't lahi, sa nangatatakot sa kaniya.
Siya'y nagpakita ng lakas ng kaniyang bisig; Isinambulat niya ang mga palalo sa paggunamgunam ng kanilang puso.
Ibinaba niya ang mga prinsipe sa mga luklukan nila, At itinaas ang mga may mababang kalagayan.
Binusog niya ang nangagugutom ng mabubuting bagay; At pinaalis niya ang mayayaman, na walang anoman.
Tumulong siya sa Israel na kaniyang alipin, Upang maalaala niya ang awa
(Gaya ng sinabi niya sa ating mga magulang) Kay Abraham at sa kaniyang binhi magpakailan man.

Yes, alam ko, mga mambabasa, si P. Luis David, S.J. ang unang nagsabi nito. Siyempre ikakalat ko na rin para naman mapilitan siya mag-reinvent ng mga bagong leksyon. Matyagan niyo't lalabas to sa Simbang Gabi niya sa Dec. 22.

So, ano pa ba ang pwedeng sabihin ng isang pagod, wasak, nauubusan ng pag-asa at nagdududang nilalang na kagaya ko sa iyo? Ganyan talaga ang buhay: isang laban. Tuloy lang ang buhay. May pag-asa.

(だ)ってばよ！

Makaubos

2010-12-15T09:50:00.002+08:00

(Orihinal na naipaskil Biyernes, Disyembre 10, 2010, ng 10:19 n.g.)

Isang tulang naisulat matapos pagmasdan ang ngumingiting silay ng buwan na nagpapanginig sa laman.

Tila ka isang multo.
Nguni't hindi katulad ng mga multong bigla na lamang sumusulpot
Nakatitig sa akin gamit ang mga matang tinatanglaw ang apoy ng poot.
Hindi ka katulad ng mga multo ng aming angkan
Na nagpaparamdam gamit ang mga alaalang iniwan nila noong sila'y nabubuhay.
Hindi ka katulad ng mga multo ng baliw na lungsod
Sumusulpot, nananakot, naghihimagsik, nagpupumilit muling mabuhay
Sa ilalim ng mga ilaw dagitab ng isang mundong mas patay pa sa kanya.

Tila ka isang multo.
Nguni't hindi katulad ng mga multo ng aking kabataan
Na nakikita ko sa pananakot ng aking mga magulang
Ukol sa mga Bumbay, mga pulis, mga security guard, mga Intsik.
Hindi katulad ng isang taong grasang ibinabalala sa aki'y nangangagat
At kakapit nang walang likat
Hanggang hindi ko siya nabibigyan ng barya.
Hindi ka katulad ng mga babaeng multong lumulutang sa karimlan
Na sumisigaw ng dugo't katarungan
Matapos iwan ng mga minamahal at mga gumahasa.
Hindi ka katulad nila.

Ikaw ang multong nabubuhay.
Ang multong hindi nalalaman na siya'y patungo nang walang hanggan
Kahit umiiral pa sa kanyang sariling lunan.
Ikaw ang multong likha ko
Nguni't hindi ko talaga likha
Sapagka't kung akin talagang gawa
Ay magagawa ko ring masira.
Ikaw ang multong patuloy na nananahan sa gunita
Sapagka't ikaw ay hindi ko magawang mayakap
Kahit posible naman ang magkadaupang-palad.
Ikaw ang multong laging bumabalik sa tainga ang bungisngis
Kahit na ang bulong mo'y hangin na ang uminis.
Ikaw ang multong nahihimlay ng payapa
At natitiyak kong anghel ka ngang talaga.

Nguni't sa tuwing maglalakad sa gabing pusikit
Sa gunita'y hindi mapigilang maramdaman ang sakit
Pagka't ang pangangarap sa iyong pagbabalik
Nagbibigay lang sa akin ng kaunting ulik-ulik.

Kaya narito, ang pluma ay muling nananahimik
Dahil ang panginginig sa iyong pagbabalik
Upang ang kaluluwang sawi'y muling mahindik
Ay nagdudulot sa aking mag-ulik-ulik
At mawalang-saysay ang lahat ng aking titik.

Eat! Restaurant
64 E, Calzada Esteban Abada
10:09 ng gabi.

Bakit "Bakit"?

2010-12-15T09:45:00.003+08:00

(Orihinal na naisulat Miyerkules, Disyembre 1, 2010, ng 10:08 n.u.; mula sa isang panukalang tema ni Ka-Tamang Henrey Benitez)

Nakakapagod rin minsan magpaliwanag.

Madalas nating pinag-uusapan kung ano ang sanhi at bunga ng mga bagay-bagay sa paligid natin. Kung bakit hindi puwedeng "basta" na lamang ang katanggap-tanggap na paliwanag; siyempre, alam mo namang pagdating sa "basta," mayroon nang panganib ng pagkatapos ng pag-uusap. Katulad ng pinagmamalaki nating slogan ng Love Radio na "Kailangan pa bang i-memorize yan?", nasa panganib ng pagsasabi ng "basta" ang posibilidad na hindi na natin pag-iisipan ang ginagawa natin dala marahil ng pananabik, pagmamadali, pagnanasang makatapos, karuwagan, pagkatakaw, pagkasakim. Minsan kapag sinasabi na nating "basta", ipinagpapalagay nating hindi na natin kailangang ipaliwanag dahil ang akala natin alam na ng kausap natin. Alam na dahil naranasan na. Alam na dahil kasama natin siya sa dating karanasan. Alam na dahil pareho ng pinagdadaanan. Alam na dahil pareho ang pinag-uusapan at layon.

Alam na.

Marami sa ating nagpapalagay na dapat "alam na natin" ang mga bagay-bagay. Alam mo na dapat kung ano ang ID number mo. Alam mo na dapat na may nanalo ng 741M sa Lotto nitong Lunes. Alam mo na dapat na mayroong masama diumano sa Neozep kaya huwag ka munang magkakasipon (o kung malas ka talaga, mag-Decolgen ka muna). Alam mo na dapat na kapag pupunta ka sa job interview e dapat nakasuot ka ng matino, naligo, nag-ahit, naghanda magsalita at maging pormal kumilos. Alam mo na dapat na kung papasok ka sa klase ay dapat nakapagbasa ka ng mga babasahin, at kund hindi e yayariin ka ng guro. Alam mo na dapat na hindi ka dapat nagkakalat sa harap ng maraming kaibigan ng sinisikap mong ligawan (unless natitiyak mong mas may kiling sila sa iyo) kung ayaw mo malaglag at makasira ng pagkakaibigan. Alam mo na dapat na kapag boring na ang guro at hindi ka na dapat nakikinig... DOTA NA!!! sa ever-convenient na laptop habang kunyari ay nagtatala ng mga nota. Alam mo na dapat na hindi ka dapat mamalahiyo (plagiarism para sa mga hindi nakakaunawa; abangan ang Ikatlong Isyu ng Matanglawin! *shameless plugging*) sa isang pamantasang kayang sirain ang self-respect ng isang pangulo ng Board of Trustees na nagkasala ng ganoon. Marami nang dapat ay inakala nang "masyadong obvious" na ang isipin na may hindi nakakaunawa nito ay "baliw" o "iresponsable."

Baliw. Iresponsable.

Tuwing magkakaroon ng labasan ng iskandalo o mga sablay na nagawa, mabilis kaagad tayong mambato at manisi. Mabilis tayong makibahagi sa paglibak sa mga itinuturong maysala kahit hindi natin alam kung makatarungan nga bang gawin yaon o hindi. Yung ibang-iba sa atin ay hindi natin magawang mayakap, hindi natin magawang harapin nang maayos at ituring na kapwa natin. Higit pa rito, hindi tayo bukas sa posibilidad na tayo ay posibleng kaakibat sa mga kalagayan at ugnayang nagkakahon (kung di man nagkakadena) sa kanila sa ganitong masamang lagay. Hindi natin matanggap na ang mga ilang "iba" sa ating paligid ay posibleng likha din natin. Hindi natin kayang harapin ang ginawa ng mga nauna sa atin, at natatakot tayo sa mga ito at kung ano ang posibleng harapin ng mga susunod sa atin. Ikakahon natin ang ating mga sarili sa mga komportableng bagay, pati ang ating mga anak, kahit ikamatay ng kanilang pagnanasang lumaki, maging maalam, lumipad. Tandaan: hindi mo mapipigil ang isang isipang nais lumaya. Masaya na ang prinsipeng si Siddharta at mayroon nang pamilya, nguni't pinili niyang maglakbay, mag-aral at magpakasakit upang maging Buddha. Lilitaw ang liwanag sa sinumang nagnanais, mag-isa man o mayroon siyang mga kasama.

Pakikisama.

Siyempre nga naman, tayo nga naman pala uli ay mga "sosyo-politikal na hayop." Emphasis on hayop (paumanhin sa mga hayop). Hayop. Animal. Mula sa salitang Latin na "anima." Kumikilos. May nagpapakilos satin, at ang nagpapakilos satin ang matatawag nating "pagnanasa." Dahil tayo ay mga nilalang na nagnanasa (dala na rin ng pagkakilalang tayo ay kulang), hindi tayo nangingiming gawin ang lahat ng posibleng kailangang gawin para makamit natin ang inaakala nating nais natin at kailangan natin. Minsan napaghahalo natin ang kailangan natin at nais natin, kahit hindi tama iyon. Siyempre, kasi minsan ang nais natin ay kung ano yung makinang, yung nakakasilaw, yung iniisip nating makakatulong para masilaw natin ang iba't hangaan nila tayo. Nakakalimutan natin yung sinabi ni Emilio Jacinto na ang ningning, dahil ito ay nakakasilaw, ay hindi tunay na liwanag. Ang tunay na liwanag, sa kanyang dalisay na pag-iral, ang nakapagbubukas ng mata, ang nakakapagbigay ng kakayahan sa isang tao na makakitang maayos. Siyempre, hindi nagsalubong si Platon at Emilio Jacinto (lalo't ang pananaw ni Platon sa dalisay na liwanag ay nakakasilaw, "white ecstasy" sabi nga ng iba), pero alam mo ang patunguhan. "Great minds think alike," ika nga.

Dakilang pag-iisip.

Marami sa ating takot mag-isip nang higit sa ating kasalukuyang kalagayan. Takot na tayong mangarap. Takot na tayong madapa at masugatan, gayong ang anumang sugat at galos ay nagsisilbing tanda ng isang pusong nagtaya, handang muling magtaya kahit nabigo't nabitin. Hindi kailangang malaki; sabi nga ng aking hinahangaang si Joey Ayala: "ang mga dakilang gawa'y nagmumula sa guni-guni." Hindi nagsisimulang malaki ang mga dakila; nagiging dakila lamang ang mga dakila sapagka't nangahas silang sumampa sa mga bagay na kaya nilang tuntungan nguni't maaari lamang masampahan pagkatapos ng mahabang pakikipagbuno. Nagawa lamang tuntungan ni David ang bangkay ni Goliat pagkatapos makipagbuno't mangahas gumamit ng isang hamak na tirador. Mas okey gamitin ang armas na datihan mo nang ginagamit at alam mong hindi ka bibiguin, hindi ba? Para ring pag-akyat ng bundok: mahirap, puno ng hamon at patibong, pero pagdating sa tuktok, anong ganda ng vista (hindi yung sablay na Windows OS).

Pakikipagbuno.

Huwag tayo matakot makipagbuno. Tiyakin lamang natin kung papaano natin titindigan ang ating pinagtatanggol sa ating pakikipaglaban. Lumalaban tayo dahil mayroon tayong pinapahalagahan. Dahil mayroon tayong ninanasa. Mayroon tayong minamahal na handa nating pag-ubusan ng kahuli-hulihang patak ng dugo. Natandaan ko, kahapon lang sa klase ng isang kagalang-galang na gabay, na delikado gamitin ang pagmamahal bilang kategorya ng pagkilos tungo sa pagbabago. Dahil ang pag-ibig ay pribadong bagay, hindi ito madaling bigyan ng pananagutan. Kapag inilabas mo at pinagwagwagan sa harap ng marami, pag-aagawan iyan. Babasahin. Kikilatisin. Hihimayin. Pipira-pirasuhin. Sira ang kabanalan ng pag-uugnayan ng nagmamahalan. Mula dito, parang hindi katanggap-tanggap ang pag-ibig bilang tunguhin ng ating mga kilos. Kumikilos tayo dahil nagmamahal tayo't nais nating mahalin. Parang hindi dalisay na pag-asa, dahil may inaasahan pa rin tayo. Kung ang tunay na pag-asa ay dalisay at walang bahid pagkamakasarili, posible kayang maging pag-ibig ang pinagmumulan ng ating mga kilos at hindi na ang ating hinahanap? Kumbaga, "if love cannot be the object of our efforts and longings, can it be our driving force/impetus towards greater heights?" Alam ko, parang tinatalo natin si Hannah Arendt sa pinagsasabi kong ito, pero imposible kaya?

Baka naman hindi. Baka naman may silbi ang pag-asa ni Michael Hardt:

"Everyone always talks about them in terms of their hatred, which is of course true too, but I don’t think there’s really a contradiction between love and hate. What I think is really fundamental to them is there’s a kind of “love of the same,” “love of the race,” and that’s what leads so horribly wrong in them. ... One thing that prohibits us from loving the stranger—from enacting the kind of politics that is based on love in a much more general expansive way—is precisely the regimes of violence in the world and those proscriptions for division that prohibit us, that not only make it dangerous, but make it impossible for us to form a politics constructed through love in this way." (A Conversation on the Politics of Love, with Leonard Schwartz).

Siyempre, tinapos ko talaga ang lahat ng sinabi ko sa pagsasalita ukol sa pag-ibig (then again, hindi naman politikal na sulatin ito). Dahil sabi nga ng pamagat ng libro ni Dr. Agustin Martin Rodriguez, PAG-IBIG ANG KATUWIRAN NG KASAYSAYAN.

Dysfunctional Sonnets 1 & 2

2010-12-15T09:43:00.000+08:00

Created Saturday, November 20, 2010 at 1:38am

Zenith of my dreams now quite vague,
May probably pass by like a plague,
And perhaps deem me unworthy of thee;
Anguish be mine like worthless Montague,
Rage consume me for I shall not be free.

Has it occured to thee how it pains me
And vexes me when you seemingly flee?
Amazement never falters whenever I glean
How your pensive eyes penetrate and see;
Lighting on my dark countenance so mean.

Does it pain you if I seek so boldly?
Kindly be patient and please forgive me.
O, how can I condense into mere words,
In these paltry lines what I feel for thee?
Not a moment passes by without fleeing birds.

Tenaciously, nay, forcefully, I truly wish
Never may I lose your countenance so waifish;
And let me, my lady, just once to remind you,
A promise that I'll ceaselessly live for you.

Created Sunday, November 28, 2010 at 7:28pm

If someone asks you why one should not cry
Answer them thus: for tears blur our vision
Dim our minds and expose us to a lie
No one can disabuse of such notion.

Or perhaps because we as a rule forbid
Not only sadness but emotion and be tepid;
Like a fire that ceases when fuel runs out
Our lives are worse while feeling than without.

O, foolishness perhaps to stare at the moon
Divulging grave secrets forbidden since noon
Verily now I imagine its sharp crescent
Have become thy smile lighting my descent.

Every evening, therefore, I wander and seek
And yet I cannot find and thus I so grieve;
Your smile, I imagine framed by your cheeks
Radiate that light and hope, my reprieve.

Or maybe indeed I have fallen truly mad
After all, it is nobody but you to be had
Under this existence of wars and pain
Zeus be my witness, I live for you til I'm slain.

Depressing Trends

2010-12-15T03:58:00.000+08:00

So eto na nga. Technically hindi pa namamatay ang aking animating principle sa pagsusulat, pero hindi ko na nga lang sa ma blog na ito inilalagay. Kasi nga naman, minsan, mas may taga at mas mabilis ang feedback sa sinusulat sa Facebook via the note system.

But then again, ako nga ba ay nagsusulat to express or to impress?

Siyempre, Atenistang sagot: "pwede namang both e."

Pakyu ka talaga sa iyong golden mean Aristotle.

Because Words are Action...

2010-10-09T16:59:00.000+08:00

... and because there is a thin line that separates true love from a mental breakdown.

Why love? Probably one of the most convoluted questions man has asked himself since he began devoting time to talk and think about the subject. For someone who has probably not appreciated the meaning of loving or being loved (as is someone who is willing to take seriously one's being a rock or an island in the midst of people), it would not even be a pressing concern. But perhaps, dear reader, you are not reading this because I am to speak on why it is not expedient, nor efficient, nor healthy, nor wise, to fall in love or even entertain the idea of loving or being loved by someone. It was a question a Philosophy class I was taking has elaborated upon. A wise man emphasized to me how and why there is a need to acknowledge the nature of love as always "for the other," never reflexive but always centrifugal, never "what's in it for me" but "what will make the other happy." When I was asked the question: "why would you love her?" I was stumped, and blurted out very shallow statements. But, perhaps, after mulling over it, I shall attempt to respond to it again:

Why should I love?
I want to love because I am someone who was brought into this world by love. I am a loving being and should therefore succeed in my purpose.
Love is part of my nature. In the same manner was born in the vale of tears due to the conditions and failings of those who came before me, I carry the hopes of those who fell in the dark, wishing to do something about the environment of sadness they have passed through and wished to restore those who suffer to their righteous place of happiness.
I want to love because I myself have been loved yet never was able to return that love adequately. There are things that are given to us as gifts, and a gift is only a gift if the person receiving it does not even feel worthy of even getting considered for it. We can only be able to be part of this economy of gift giving by giving as well, as much as we can, especially when it hurts.
I want to love because otherwise, I believe I would be committing a sin to the world has given me everything in life, good or bad. Should I not love, it would be a disservice not only to me who has not achieved one's purpose in life, but to the very world which allows me to live my life as a person from love and to love.

Yes, I have a right and responsibility to love, and so you will ask, why HER?
It's not because she is charming or because she reminds me of my innocent, younger self.
It's not because she is kind, intelligent and witty.
it's not because I am presumptuous enough to say that she needs someone like me; I doubt it ever crossed her mind.
These might be among those reasons why I would love her all the more, but it was never for those reasons that I would decide to begin saying that I would love her and that my life is tied to and for her.
I love her because... IT IS HER.
Her very person has given my life a purpose beyond achieving my goals in life.
I love her because her happiness and smile has inspired me to do things that I perhaps wouldn't have done otherwise, and because these things have come to give my life meaning once more at that very time I have begun losing sight of it.
Because of her I have rediscovered why I do the things I do.
Because of her I have relearned why I need to appreciate the little things in life.
Because of her the pain of existence has become bearable, if not even light enough for me to carry it with one hand.
Because of her I have learned that I cannot go on living like I used to if I am to be someone of use, worth and service to others.
Because of her I feel alive again, if only for the simple pleasure her smile inspires in me, like the triumphant sunrise or the beautiful tranquility of the moon in all its phases.
Because the few moments I spend in conversation with her give me that hope that I can still be of service or help to those who might need them, even if it should be not her.
Because of her, I want the world to experience the happiness it long dreamed of.
Because of her, speaking about justice has become something that I am implicated in if only for the simple act of avowing to be someone who would protect and stand up for someone.
Because I want to protect her smile, I want to make sure nobody else will cry.
Because of her innate appreciation for the beauty of life, I have made it my oath that everyone can dream of life and should hope once again.
Because her happiness and one smile made me see how my own study of politics, even if it is contentious, bitter and dirty, could and should always protect those who need to be protected and supported, and because they themselves have the right to eudaimonia too.
Because her smile gave me one good reason to live again for everyone.

And I could go on and on and on and on to say what else I can say, yet even if words should be extinguished and I be reduced to ashes, I cannot still say why I should love her. For it is beyond words.

But should she not see it? Should she not appreciate it? Should she decline or reject it?
At this point in my life, for I can only speak for myself in the now when I can no longer change the past nor even prevent what the future holds lest it can be seen in the now, it would not extinguish my hope, even if I shall be deeply wounded.
Her mere existence is enough, her very happiness being secure enough reason for me to go on.
I shall proceed thinking of her all the days of my life, even if it means walking down the road to life alone.
For this memory of her smile, and the unwavering hope, that she shall come to live her life to the fullest, that she shall be happy in her own way and in her own terms, shall let me proceed in doing what I believe is rightful and just, even if it is just a little, is enough.
Even if my unsatisfied hunger and desire shall gnaw at me, her one smile, even if for a passing second, is enough.
For should I insist in loving her in my own terms, even at the risk of her drowning in tears, it shall not be love, but a crime of the highest degree: the violence which mere committal demands that I cease to exist then and there.
For speaking shall never be enough, and any action I should take, even if I should make myself an oblation at the pyre, if driven simply by my own obsessions, shall never be love, but a simple, petty, crime.

15 Books

2010-09-30T04:12:00.000+08:00

Kinagat ko na: pampagising din ng utak at ala-ala

The rules: Don't take too long to think about it. Fifteen books you've read that will always stick with you. List the first fifteen you can recall in no more than fifteen minutes. Tag fifteen friends, including me, because I'm interested in seeing what books my friends choose.

1. Ang Kasaysayan at Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas, Alberto Abeleda. I was this inquisitive child since Grade 1 who was prone to exploring the halls of National Bookstore branches and randomly picking up books I have no idea what they actually contain. One particular time when I was at an NBS branch in Makati (in the old Glorietta 1 Branch that has sadly now closed), I picked up this particular yellow book with a map of the Philippine Islands which was actually a textbook for high school freshman Philippine History: talking about the history of the Philippines since the pre-colonial era until the then-current Ramos presidency (it had a 1995 copyright). Tucking myself in a corner, of the book shelves, I was actually obsessed with leafing through the images of the different historical people, places and events that I did not notice how my parents were already calling me for about 30 minutes within the textbook area of NBS-Glorietta (akin to the Finding in the Temple perhaps? Damn presumptuous.) It was among the first textbooks I have read from cover-to-cover, in my spare time (and as a Grade School student at that)! From then on, I somewhat became an avid reader of Philippine history books and triggered my interest in government (which probably explains my primary obsession with Philippine History and why I am about to graduate [hopefully] in Political Science). My interest in the book never waned for years that I actually referred to it as my own primary book in Philippine History when I was taking high school freshman Philippine History, if only because the book assigned to us seemed shitty. (My History teacher, Mrs. Meliza Closas, Christine Jennifer A. Dimaliuat, and South Crest School Batch 2007 can attest to this fact).

2. Buhay at Diwa ni Jose Rizal, Alejandro & Medina. Another product of my usual playing around National Book Store, this time in Alabang Town Center, I came across this particular college text book on Jose Rizal’s life and works. Another book which I finished cover-to-cover (albeit with the help of my father reading it to me when I fell ill during the summer break of 1999), it probably is the reason why I am a fervent Rizalist (not religiously though) up to this day, even after being exposed to Leon Ma. Guerrero’s The First Filipino, Gregorio Zaide’s hagiographic accounts, and even Sir Ambeth Ocampo’s deconstructive take on him in Rizal Without the Overcoat. Sometimes, re-reading the book and being exposed to a glorifying account of Rizal’s greatness is still necessary if only to reinforce your pride in being Filipino.

3. Good News Bible. Probably the first Bible I had (and appreciated) when I hit Grade 5, the idea of getting my own Bible actually came to mind when I came across a stray Our Daily Bread booklet my mother left around our house. There was a particular statement wherein it was mentioned that “someone whose Bible is not falling apart is a person whose life is falling apart.” Nakunsensiya by that statement, I persisted in asking my parents into getting me a good Bible, which one (this particularly-large Good News Bible with a leather brown jacket) became my new daily read after finishing assignments. It became my favorite book to go to when I feel depressed and/or angry with school life, and it also became a personal indicator that I was already entering puberty when I found particular passages in Ezekiel arousing my curiosity far more than an elementary student probably should have.

4. Noli Me Tangere and El Filibusterismo, Jose Rizal. Forced to read expurgated editions of the Noli and Fili (before even hitting junior and senior high school) for a required presentation in freshman Filipino (and which I actually had the same topic, at least the Noli with our then-class president Catherine Lea Posadas), I became far more interested with the depth of the narrative and the supposedly-subversive arguments that Rizal wrote into it (leading me to convince my parents to buy me the unexpurgated, accurate Lacson-Locsin translations). Becoming tired of the supposed “patriotic lodemines” these literature have, it unwittingly drew me into adopting that antagonistic thinking against the Catholic Church (which was possibly reinforced by our family watching the televangelist program Ang Dating Daan at the height of its feud with the Iglesia ni Cristo sect). Even after reading Paul Ricœur’s statement on the need for contextualizing religious texts (against ADD’s espousal of the sola scriptura stance), I still have yet to find any convincing refuting statements against Rizal’s interpretation of the injustices the Spanish Catholic Church and colonial regime, probably reinforcing my persistent religious dilemma up to this day.

5. The Count of Monte Cristo, Alexandre Dumas peré. With reading Rizal’s two-novel saga and discovering that he actually read this book as a child, I also made it a point to try reading it myself. Even if what I have up to this day is a censured and expurgated version of it, managing to find the whole text in the net exposed me to the richness of French culture and the exciting world of the literary genre roman-feuilleton. Despite Dumas being supposedly a hack and prone to plagiarism as well as historical revision, I was drawn in to the supernatural, the intrigues and the action that this novel delivers. This novel remains dear to me over the past years that I still fondly remember how I did a comparative analysis of the Noli-Fili saga with The Count for my senior English and got one of the highest grades among the class for it. More than that, buying the book actually led me into beginning my growing personal library, stuffed with Shakespeare and the like.

6. Mga Ibong Mandaragit, Amado V. Hernandez. A book I bought together with Cervantes’ Don Quixote, it opened my eyes to the conflicted history of the post-Liberation era Philippines which was characterized by growing strife and social unrest, hardly the supposed peacetime it seemed to be as I was taught Philippine History in elementary under the benevolent Mr. Eddie B. Ruiz. Feeding my then-growing anti-American sentiment (which came to its peak when I agreed to a proposal by fellow honor student Joselito Alcaraz II to burn an American flag in a Filipino convocation during our batch’s speech choir presentation, which we lost), the book in a way began my partiality to Leftist thinking and desiring to read the texts (or at least summaries) of books by Karl Marx and Mao Tse-tung. That my senior high school writings were already influenced by being exposed to Ateneo de Manila’s Matanglawin (of which I am a proud member over my entire 4 years in the Ateneo) probably hardened my resolve to pursue Political Science (aside from the initial desire of pursuing Law).

7. Don Quixote de la Mancha, Miguel Cervantes. I was actually interested in getting the book after I read Rizal’s allegory El Consejo de los Dioses and saw how it was compared to the Iliad and the Odyssey. Reading the two books that run the entire course of Cervantes’ narrative about a delusional knight, it is practically the thickest book I read from cover to cover, devouring it for the entire summer break of my high school junior year. The details of the narrative are now hazy to me, but it was ultimately one hell of a read for a high school student. Definitely when some college students are even stumped trying to read beyond half of it.

8. The Prince, Niccolo Machiavelli. Seeing in a footnote in The Count of Monte Cristo about this particular book on politics, I once again sought it in National Bookstore and devoured it within 2-3 days. Being then an Aerospace Cadet of our school, the book’s tackling of leadership and virtue-building appealed to me becoming a leader applying those skills in resource mobilization and human resources. I learned the hard way when I became Corps Commander and Interact Club president how it was not so, running my Cadet Corps and club aground in my forgettable-yet-still-memorable high school senior year. Nowhere did I think that Machiavelli would resurface in my study of the History of Political Theory under good mentor Mr. RR Rañeses; I actually became notorious in class for being unusually active in this part of the course (as well as hazarding a translation job of the book which I never seemed to accomplish up to this day).

9. Closer Than Brothers: Manhood in the Philippine Military Academy, Alfred McCoy. Before I was even familiar with his book An Anarchy of Families, Philippine Social History and his bloody thick Colonial Crucible, I was drawn to the book due to my aforementioned affiliation with the Aerospace Cadets in high school. Reading about the PMA and its history, as well as its dealing with the politics of colonization and the brutalizing era of Martial Law, my resolve to enter the PMA was affirmed at the chance that I will not pass the UPCAT or the ACET. The book actually also reinforced my attempt to reconfigure my detachment’s military culture by importing PMA slang and literature. When I did pass the UPCAT and ACET, my detachment was running aground and graduation near, I thought I would enlist with the ROTC and continue my frustrated military life there. However, being exposed to the full brunt of the Political Science curriculum and ultimately seeing that I am too wimpy for the COCC program changed my weltanschauung and turned me into taking Political Science seriously. And probably, the Philippine military and political science benefitted from it.

10. The Ambeth Ocampo Canon: Rizal Without the Overcoat, Bonifacio’s Bolo, Aguinaldo’s Breakfast, Luna’s Moustache, Meaning and History and Bones of Contention. Name any Ambeth Ocampo book selling in 2006-2007, I have them. Reading Sir Ambeth’s peculiar take on history simply affirmed my love for it and actually influenced my taking AB History as a second choice in my Ateneo application form. It is probably not an exaggeration to say that being exposed to Sir Ambeth’s skeptical take on supposedly-sacrosanct elements of Philippine historiography was the first step in shaping my mind into the student of critical thinking I would be after more than three years of Political Science. Photocopying Looking Back and Mabini’s Ghost in the Rizal Library, but more importantly being his student in Hi 165 during my Junior year was probably an event in my life I will never forget (if only for the mind-warping it dealt me).

11. Under Three Flags: Anarchism and the Anti-Colonial Imagination, Benedict Anderson. Once again picking up a book I had no idea what it was actually about in National Book Store Festival Supermall around my senior year (together with Justice Abraham Sarmiento’s retrial of Andres Bonifacio), this introduced me to anarchist thinking and the history of anarchist movements around the world. That Anderson tried tying it up with the anti-colonial struggles of many Spanish colonies exposed me to my first book employing studies of comparative politics (which sadly I wasn’t able to replicate when I took the course last year) whetted my appetite for Leftist thinking and Philippine history all the more. It actually became a book dear to me that it is the book that immediately comes to mind when one mentions Anderson, not his overly-quoted Imagined Communities. That I am actually planning to write my thesis in my MA in Global Politics as an expansion (and possible rebuttal) of points he made in the book made me appreciate it further.

12. One Hundred Years of Solitude, Gabriel Garcia Marquez. The most epic reading assignment given to me in my freshman Lit 13 class under Mr. Gino Francis Dizon (an influential teacher and the first who led me to appreciating queer studies [who I suspect owned the very room I now occupy in Torres Bldg.]), it gave me such classical literary gems such as “Today is still Monday”, the accounts of peoples, cultures, revolutions and everything else with the spin of mysticism and erotics. Also, I have never found a literary book with such fantastic last words: “because races condemned to one hundred years of solitude did not have a second opportunity on Earth.”

13. Discipline and Punish, Michel Foucault. Because life is never the same after Foucault. And, to quote how Mr. RR Rañeses featured it in his own “15 books” list: “the first page did it.” Not to mention the life-changing statements and weltanschauung-altering perspectives you can get from political theory classes, beer/coffee sessions with Rosselle Tugade and Arjan Aguirre, philosophy classes under Fr. Luis S. David, and critical International Relations.

14. The Republic, Plato. Technically the first major reading assigned to me as a Political Science sophomore, this was the start of that era when I have a book that I did not finish cover to cover. (T_T) I wonder how I actually survived managing to write the 1st major paper on the course without having a full grasp of the text, and actually passing it. I usually tried time to time to review it, but it actually dawned on me that I have to begin revisiting it seriously if I would actually become a legitimate faculty member of the Political Science department after my masters.

15. A Lover’s Discourse: Fragments, Roland Barthes. Because the romantic, torpe totoy in me survived despite exposure to liberal thinking, critical thinking and having friends with less-than-demure thoughts. Introduced to me one rainy afternoon in Contemporary Political Theories under Sir RR (when he supposedly had nothing better to lecture), I was drawn in by the fascinating interplay of word, text, meanings and linguistics. Only acquiring it about a few months ago, reading it never fails to make me gush. Venturing into the metaphysical (the closest I have due to the simple reason of never being exposed to Ricœur, Marcel, Scheler, Kant and Sartre in Ph 101-102) as well, it is probably among the reasons why I consistently refer to it in my papers in my Philosophy of Religion course under the legendary Eddieboy Calasanz.

Looking back after reading this list, it actually sounded as much as a short autobiography as it was a list of my books.

PHOENIX MODE

2010-09-30T00:01:00.000+08:00

Dahil sa madaling araw na ito ay buhay na uli ang aking panulat.

Dahil sa madaling araw na ito ay nagsisimula ang mga araw na seryoso ko nang tatapusin ang lahat ng putanginang requirements.

Dahil sa araw na ito ay manonood ako ng UAAP finals pagkatapos ng non-conformity sa loob ng tatlong taon.

Dahil nakakablog na muli ako.

Simulan natin sa hindi masyadong puno ng shit.

Habang Binabasa Natin Si Barthes at Bob Ong

2010-07-25T12:52:00.000+08:00

Hinahanap ko kung paano magsasalita
Tinatanaw mo ang ayaw nila ipaunawa,
Sinisikap ko lagpasan ang daigdig
Hinuhukay mo ito't nanliligalig.
Habang magkatabi sa iisang gilid,
Ng bus na tila malamig na silid.
Iniisip ko muli kung mahal ko ba siya,
Ika'y pasulyap-sulyap sa mundong tulala;
Nananaginip kaya ako na kasama ko siya,
Dala ng kamalasang kami'y nagkasira?
Sa iyo ba kaya'y may nag-aantay rin?
O sa puso mo'y nagbigay-panimdim?
Hindi ko malaman kung paano at bakit
Nguni't pagtatabi nati'y nagbibigay-sakit
Pagka't habang ika'y humihimbing
Ang dibdib ko'y umaantak at umiiling.

Kung Binabasa Mo To, Bakit Hindi Ka Aktibista (O Bakit Ka Nananatiling Aktibista)?

2010-07-22T19:17:00.000+08:00

BAKIT AKO NAG-AARAL? Naisip mo ba yun kahit minsan, o dahil sa puntong ito ng buhay mo na bata ka pa naman kaya hindi mo pinag-iisipan? Malamang hindi di ba? Nag-aaral ka kasi lahat ng kaedad mo nag-aaral. Nag-aaral ka kasi pinasok ka sa ekwelahan ng magulang mo. Nag-aaral ka kasi natutuwa ka. Nag-aaral ka kasi hindi ka naman talaga nasa eskwelahan para matuto: gusto mo magkaroon ng kaibigan. Nag-aaral ka kasi... basta. Andyan e. At pag di ka nag-aral pagagalitan ka. Kukunsiyensiyahin ka. Ituturo sa iyo ang mga kaedad mong hindi nag-aaral dahil tamad sila, wala silang utang na loob sa magulang nila, kaya dahil ka ganoon, nandyan ka, nasa isang “mabuting” pamilya, inaasahan ka mag-aral para payabungin pa ang lagay ng pamilya mo.

Maraming dumaan sa eskwelahan na ganyan ang tinakbo ng utak mula pagkabata hanggang mamatay. Hindi na bago tong kwentong to. Nag-aaral kasi gusto nilang umangat ang buhay. Nag-aaral kasi iyon ang tradisyon: nasa pamilya na na nasa eskwelahang ito sila nagsimula at magtatapos kaya dapat huwag sirain ang tradisyon ng pamilya. Nag-aaral ka kasi, gusto mong may patunguhan ang buhay mo, at sinasabi kong “may patutunguhan” sa imahen ng “may magandang trabaho, malaki ang kita, hindi nagugutom, may kaya.” Para maipagmalaki ng magulang, mag-anak at pamilya. Para respetuhin ng lipunan. Para maayos ang takbo ng buhay, may kasiguraduhan. Halos lahat naman yata tayo sa puntong ito takot sumugal kaya laging “play on the safe side.” Sumunod sa utos. Ang sumunod, may biyaya. Ang pasaway, may parusa. Simple di ba?

Pero sa dinami-dami ng sagot na yun, siguradong-sigurado ko, kahit hindi mo sabihin, maiisip mo rin yun: “pero hindi lang yun e.” Sa dami ng rason na ibinigay sa iyo ng ilang taon mong pamumuhay, hindi mo pa rin sasabihing iyon lang ang takbo ng buhay mo. Iyon lang ang tanging rason mo kung bakit mo ginagawa to. Kung mangyari man na yun nga lang ang sagot mo, iniisip mo: “maski hindi ok, matututunan ko namang mahalin to.” Tignan natin yun. Bakit mo gustong “matutunan mahalin” ang isang bagay? Kasi pakiramdam mo, andito ka na e. Ganyan talaga; sulitin mo na lang. Hindi mo man pinili, at kahit baliktarin mo ang panahon siguradong hindi mo mapipiling hindi piliin ito, ganito ang takbo. Kumbaga kinwento nga sa akin ng isang guro: “may pagka-tinapon ka sa lagay mo.” Nandyan ka sa pamilyang yan na pinahahalagahan ang edukasyon nang hindi mo pinili. Nandyan ka sa isang pamilyang wasak-wasak at hindi ka tinuruan kahit minsan ng kahit ano nang hindi mo pinili. Pero may nais kang gawin. May nais kang maabot. At ayaw mong papigil sa kung ano ang meron ngayon upang makuha mo ang nais mo bukas. Kaya kahit pakiramdam mo hindi mo talaga nais gawin ito, kailangan mo gawin, kasi may rason ka. Pinanghawakan mo na.

Kaya naman iisipin mo: “Nag-aaral ako dahil gusto ko, at gusto kong may marating.” Ipagpalagay natin: nais mong mag-aral dahil nais mong magkatrabaho nang matino. Nais mong maging maayos ang buhay mo. Nais mong yumaman, o kaya maging sapat ang hawak sa araw-araw. Kaya kailangan mo ng maganda, matino at maayos ang sweldong trabaho.

~O~O~O~

BAKIT AKO NAGTATRABAHO? Nasabi na natin kanina ang mga rason mo kung bakit ka nag-aaral, para makarating ka sa puntong nais mo magtrabaho. Nagtatrabaho ka dahil ika nga, kailangan mo mabuhay. Kailangan ng pantustos. Kailangan mo para mabayaran mo ang magulang mong gumastos sa iyo ng ilang taon sa araw-araw; consuelo de bobo ika nga (tignan mo mamaya uli yung sinabi ko ha; “consuelo de bobo). Nais mong magkaroon ng maayos na trabaho kasi kailangan mo iyon kung magtatayo ka na ng sariling pamilya, at nais mo na pag nagtayo ka ng sariling pamilya, matutustusan mo sila kagaya ng pagtustos sa iyo ng magulang mo. Simple di ba? Halos pareho ng nasa itaas.

~O~O~O~

BAKIT NAIS KO MAGKAPAMILYA? Nais mo ituloy ang lahi, gaya ng naituro sayo ng magulang mo. Nais mo rin maranasan ang maging magulang para makapagbayad-utang ka sa pagtitiis sayo ng magulang mo noong ikaw naman ang pinapalaki nila: consuelo de bobo uli. Dahil nais mo lumagay sa tahimik. Nais mong may uuwian ka, may nagmamahal sayo at mamahalin mo, na magbibigay kahulugan sa buhay mo.

Hindi mo ninais magkapamilya “bago” mag-aral at magkatrabaho dahil alam mong komplikado to, pangmatanda lang. At hindi ka pa naman matanda. (Pansin mo yun, maraming nagsasabi ngayon na ayaw nila tumanda?) Siyempre, takot sila sa responsibilidad, nais muna nila maging malaya. Nais nila maging handa sa tamang panahon.

~O~O~O~

At sa huli, ipapasa mo ang mga kaalamang ito, ang mga rasong ito, ang mga pagpapahalagang ito, sa magiging anak mo. Kung itatanong niya sa iyo kung bakit ganun, sasabihin mo: ganoon talaga e. Sumunod na lang. Huwag na maraming tanong. May silbi naman lahat iyan, malalaman mo pagkatapos mo maranasan. Hindi mo na pinag-iisipan, kasi naniniwala ka naman na hindi ka lolokohin, na mabuti ang intensyon nila kaya nila pinagagawa sa iyo ang mga bagay na hindi ka talaga okey sa simula pero sinusubukan mong “matutunang mahalin.” Na hindi sila nagkakamali: di ba nga naman, kung mali itong mga ito, e bakit pa ginagawa ng lahat at ng kapwa mo?

At sa mga huling tanong na iyan, diyan na tayo nagkakatalu-talo.

~O~O~O~O~O~

Paano pala kung mali ang mga ikinuwento sa iyo ng mga kamag-anak mo, ng mga magulang mo, ng mga kaibigan mo? Paano kung yung mga pinanghahawakan mong hindi mababali e makita mo pala biglang sira, hindi mapagkakatiwalaan? Paano kung pakiramdam mo niloko ka lang?

Maraming nang sumagot nito. Nagrebelde. Hindi na nakinig sa awtoridad. Itinapon ang buhay. O, sa mas “malalang paraan”, gaya ng sabi ng mga magulang at nakakatanda mo, at isa sa mga simpleng dahilan kung bakit ayaw ng mga kamag-anak mo o ng mga nakakatanda sa iyo na pumasok sa isang pampublikong paaralan o unibersidad: MAGING AKTIBISTA.

~O~O~O~

Bakit tayo takot na maging aktibista? Ano ba ang depinisyong itinuro nila satin ng aktibista? Mareklamo. Hindi sumusunod sa utos. Hindi nakikinig sa matinong usapan. Nanununog. Sasali sa NPA. Magiging kriminal. Mamamatay. Aaksayahin ang buhay sa pagrereklamong walang katuturan.

Sino nagsabi? Ang mga magulang mo na pinagkatiwalaan mong hindi nagsisinungaling sayo. Ang mga kaibigan mong tinuruan din ng mabubuting magulang. Ang administrasyon na pinagkatiwalaan mong hindi ka ginogoyo. Ang mga nakatataas sayong sinasabihan kang sundin lang ang dati mo nang ginagawa para gumanda at guminhawa ang buhay. Yung mga dati nang parte ng buhay mo. At siyempre, hindi mo iisiping nagkakamali sila. Hindi mo iisiping hindi nila pinag-isipan yun.

Pero sa totoo lang, sabihin man nilang pinag-isipan nila yun, kung wala silang pinag-isipang ihahambing doon, hindi talaga nila pinag-isipan yun. Kung sumunod-sunod na lang, hindi nila pinag-isipan yun. Hindi sa minamata ko sila, pero kailangan nila aminin yun: hindi nila pwede angkinin ang di nila alam. Kaya nga consuelo de bobo di ba: consuelo – pampanatag, panigurado. Bobo – hindi alam. Panigurado ng hindi alam. Kasi hindi mo nga pinag-isipan. At natatakot ka na pag pinag-isipan mo na, hindi ka na matatahimik sa buhay mo.

~O~O~O~

PERO BAKIT NGA BA MAY NAGIGING AKTIBISTA? May pinaglalaban, ito sasabihin nila. Madali sa kanilang bigkasin ang mga teoryang panlipunan, ang paniniwala sa di-pagkakapantay-pantay, ang eksploytasyon ng mga manggagawa’t mahihirap ng sistemang piyudal-kapitalista-burukr

ata-pasista (at iba pang label). Ang manawagan para sa pagbabago ng mga istrukturang panlipunan. Ang manawagan para sa isang himagsikan, isang digmang bayan. Basahin mo lang ang Philippine Society and Revolution (PSR/LRP o Lipunan at Rebolusyong Pilipino) ni Amado Guerrero (huwag na itangging si Jose Ma. Sison ito). Dahil ang rebolusyon ang tungo ng daigdig ngayon. Dahil ang tunay na lipunang para sa Pilipinas ay isang komunistang lipunan na pinagtatanggol ng Bagong Hukbong Bayan, na pinagtitipon ng Prente ng Pambansang Demokrasya, at pinangangasiwaan ng Partido Komunista ng Pilipinas. Daling i-label di ba? (Siyempre, hindi ko naman pangangasahan, mga kaibigang Kaliwa, mapa-RA o RJ, na ito lang yun; kinakalaban ko nga ang pagge-generalize.)

Pero hindi pa rin nasasagot ang tanong di ba: BAKIT? Kasi may kawalang-katarungan. Kasi iyong iniisip mo dati para sa sarili mo, naisip mo: bakit ako lang ang dapat makinabang sa mga biyaya ng mabuti’t maayos na buhay? Bakit parang hindi ko inisip kahit kailan na may kapwa ako na dapat ko paglingkuran. Bakit kailangan ko mabuhay at magkamal kung pwede namang simple lang ang buhay? Bakit kailangan ko sundin ang dikta ng merkado na bilhin ang ganito at ganyang bagay na hindi ko naman talaga kailangan? Bakit ko pagsusumakitan ang mangalap ng labis-labis sa kailangan ko e hindi ko na nga maisaayos at ma-enjoy ang mga bagay na mayroon na ako dati? Bakit ko aagawan ang iba na hindi na nga makakain ng perang gagamitin ko lang naman dahil natripan ko lang bumili ng isang kape sa Starbucks na umaabot ng P200+ pesos? Tangina mehn, kape, 200? E isang linggong hapunan na yun ng iba! Hindi ka ba nahihiya sa balat mo?

~O~O~O~

Madali rin naman sagutin itong rason na to e: hindi ko kasalanan iyon. Pinaghirapan ko to. Binigay to sakin ng magulang ko, ang pinaghirapan nila para sakin: bakit ko aaksayahin sa di ko kilala? Tamad sila kaya sila ganyan. Magsumikap sila! Hindi sila sumunod sa magulang nila e, hindi sila sumunod sa sistema e; dapat lang sa kanila yan!

Pero ang problema, hindi na sila ang may kasalanan, ang sistema mismo. Kung ang sistemang ito ay magpapayaman lamang sa dati nang meron at iiwan sa kangkungan ang milyun-milyong nahihirapan, palagay mo ba patas yun? Di rin ba sila taong kagaya mo? Wala rin ba sila karapatan sa mga bagay na tinatamasa mo na dati pa, sila na hindi nakaranas nito kahit minsan?

~O~O~O~

Iisipin ko nakunsiyensiya ka na sa sinabi ko: kung hindi pa, patapusin mo muna ako tapos saka ka magsulat sa comments section. Pero iisipin mo rin: oo, tama, hindi makatarungan, kailangan baguhin. Pero may mga pinoprotektahan din ako e. Gusto kong maayos ang pamilya ko. Wala akong panahon baguhin ang lipunan dahil may tiyan akong pakakainin. At siyempre, yun namang mga aktibistang kilala na natin, tutuyain ka. Isa kang walang-kwentang petiburgis. Isa kang makasarili. Isinusumpa ka ng bayang nag-aruga sayo, at humanda ka sa paghihiganti ng prente. Kumbaga, dahil hindi ka lang umayon, kalaban ka na nila. (Mga kaibigang Kaliwa na makakabasa nito, huwag niyo itangging hindi niyo inisip to. Baka nag-iba ang panahon: sabihan niyo ako).

Pero nanatili doon ang tensyon ng mamamayan sa politika’t lipunan. Susunod na lang tayo sa takbo ng kasalukuyang sistema dahil komportable, dahil ligtas, dahil kahit papaano may kinikita. Ang sumasalunga, itinatakwil ng lipunan. Hinahabol na parang hayop. Pinapatay ng Estado. Ang aktibista naman, ipangangalandakan sa mundo na siya lang ang nakakaintindi sa lipunan. Na dapat mo siya pakinggan at kapag hindi ka nakinig, pasensyahan na lang, wala na kayo ugnayan. Dahil nakamarkado ka na sa takbo ng isip niya. Tinutuya ka dahil hindi mo kaya magsakripisyo nang higit para sa bayang tinatawag ang tulong mo. Walang pinagkaiba sa sinabi ni John F. Kennedy: “Huwag mo tanungin kung ano ang magagawa ng bayan mo para sa iyo, kundi ano ang magagawa mo para sa bayan.”

Pero hindi ba yun nga ang punto kung bakit may naghimagsik sa simula pa lang: kais nga gutom ang marami? Kung yung gutom na yun e masasabit sa laban sa pagpapalaya, hindi kaya nagkakamali? Kung yung nais bigyan ng kalayaan mula sa mga tali ng buhay niya e hindi makumbinsing nakatali siya kaya siya hindi malaya, hindi kaya may problema din ang nagsasalita? Hindi rin kaya sa sobra namang pagpapahalaga sa pagkilos para sa pagkilos, hindi na swak sa orihinal na layuning magpalaya?

Siyempre, sa mga nanghinawa na sa walang-isip na pagkilos na kinahinatnan ng mga kilusang ito, sinabi na natin: mag-isip muna tayo ng tamang gawin. Huwag muna tayo kumilos. Pabayaan muna natin na ganyan tapos saka tayo lumusong kapag alam na talaga natin ang gagawin. Pero ang tanong: sigurado ka ba talaga na alam mo kung kailan ang tamang araw na darating? Katapusan na ng buhay mo hindi ka pa kumikilos, kahit yung paun ti-unting tinatawag mong “neo-liberal,” “dole-out,” at kung ano pang ek-ek?

~O~O~O~

Nananatili yung tanong. Nananatili ang takbo ng buhay mo. Nananatili ka sa isang kalagayang ang ipinagmamalaking halaga ng lipunang ginagalawan mo ay kung sino ang makakakuha ng pinakamarami. Kung sino ang makakapagkamit ng magandang buhay. Itinuturing niyang tanga at masyadong mabait ang mag-iisip ng kapakanan ng kapwa, kahit ipinagmamalaki niya na sumasampalataya siya sa isang relihiyon na ang tinuturo ay ibigin ang kapwa na gaya ng sa kanyang sarili.

Babangon ka sa umaga, mag-aayos ng gamit, tutungo sa kung ano man ang gawaing ipinagpapalagay mong siyang tunay na dapat takbuhin ng buhay mo.

Kung nananatili kang nasa “safe-side,” nabubuhay ka para sa iyong sarili, at kahit pumupunta ka sa simbahan at kinakanta mo na “walang sinuman ang nabubuhay para sa sarili lamang,” sinong niloko mo?

Kung nananatili kang kumikilos para sa pagbabago ng lipunan nguni’t nananatili ka sa iisang pananaw at perspektiba, na wala kang paggalang sa pananaw ng iba at ipagpapalagay mong lagi kang mas may alam ka sa kanila, sinong makukumbinsi mo?

Anuman ang ginagawa mo iniisip mo nakakatulong ka sa pagtakbo ng makina ng lipunang ito. O kaya nakakatulong ka sa paglikha ng bagong makina ng lipunang ito. Pero ang tanong: kelangan ba talaga natin ng makinang nagpapatakbo sa lahat na lang ng aspeto ng buhay natin? Kailan ka titigil saglit at iisipin mo naman: hindi lang ako ang narito. Hindi lang ang mga nakikita ko ang kasama ko sa mundo. May kasama ako. At hindi lang yung iniisip ko o itinuturing kong kasama ko ang tunay na kasama ko.

Kailan mo iisiping magpahinga kahit minsan? Yung pahingang nagbibigay ng linaw sa lahat ng ginawa mo dati, ginagawa mo ngayon, at posibleng makatulong sayo sa paggawa mo bukas? Yung masasabi mong “kahit hindi sigurado, alam ko may katuwiran ang ginagawa ko. Lundagin mo beybeh!”

Punong-Puno na Sa Pamumuno?

2010-07-17T00:18:00.002+08:00

Isang pananaw sa mga unang araw ng pagtakbo at retorika ng pamahalaan ni Pangulong Benigno Aquino III

Sa katotohanan, kinatatakutan ng burgesya ang kamangmangan ng masa kapag sila’y nananahimik, at ang kanilang pananaw kung sila’y naghihimagsik.
- Karl Marx, Ika-18 Brumaire ni Luis Bonaparte

Nakakadalawang linggo na mula nang ating tanghalin si Benigno Simeon “Noynoy” Cojuangco Aquino III bilang ikalabinlimang Pangulo ng Republika ng Pilipinas. Bilang isang mamamayang nahubog ang pananaw-politikal sa maliligalig na panahon ng pamamahala nina Joseph Ejercito “Erap” Estrada at ni Gloria Macapagal-Arroyo, nauunawaan ko ang malawakang pananabik at matatayog na pangarap ng ating mga kababayan sa kanyang maaaring maibigay para sa pagpapayabong ng pamumuhay ng mamamayang Pilipino. Napakadaling makisali sa mga mapagdiwang na pahayag na ibinabandila ng mass media at ng mga kasapi sa mga kilusang repormista ng panggitnang-uri na siyang nanguna upang ipahayag ang mensahe ng pagbabago sa pagtungo sa “daang matuwid,” isang daan kung saan ang katiwalian ay walang puwang upang sirain ang tiwala’t ugnayan ng pamahalaan at sambayanan. Kung saan ang pamahalaan ay maituturing na lingkod ng sambayanan at ang mamamayan ay siyang magiging kaakibat upang makamit ang mga layuning pangkalahatan ng ating bansa’t bayan. Isang “bagong simula,” ika nga nila.

Takot Na Kami Masaktan

Sa kabila nito, marami rin sa mga nagmamasid ang nag-aagam-agam: masyadong masaya’t nananabik tayo na tila baga ang pagpanaog ni Aquino sa Malacañang ang siyang susi sa malawaka’t malakihang pagbabanyuhay ng politika’t ekonomiya ng Pilipinas sa ngayon. Na para bagang siya, sa kanyang pagkatao bilang tagapagmana ng mito ng tanod ng demokrasya mula sa kanyang mga magulang na sina dating Pangulong Corazon at Senador Benigno “Ninoy” Jr., ay nakatali at nakatadhanang “iligtas” ang Inang Pilipinas mula sa mga kuhilang Kinatawan sa kamara na walang ginawa kundi ang magpataba at ibulsa ang kuwartang ibinubuwis ng mamamayan pagkatapos ng suson-susong paghihirap. Na tila baga ang kanyang kamuntiang pagkakamali ay ating ipag-aalsa’t siyang wawasak nang lubusan sa pag-asa ng mamamayan sa mga demokratikong institusyon. Na para bagang masyado yata tayong ambisyoso, baka pag pumalpak, e malilintikan rin lang pala tayong lahat.

Kauna-unawa ang mga agam-agam na ito, sapagka’t naipit at nabaon sa isang mapagsisi’t walang-tiwala sa sariling kalagayan (self-hating and reproachful state) ang ating mga mamamayan sa ilalim ng siyam na taon ni Gloria Arroyo, na tandisang sumira sa mga institusyong panlipunan at nagwalang-bahala sa interes ng mamamayan sa kabila ng kanyang pagkakalagay sa puwesto noong 2001 sa pamamagitan ng ikalawang himagsikang-bayan (“people power”) sa EDSA. May takot sa atin na magtiwala ulit sa institusyon sa agam-agam na tayo na naman ang maituturong maysala kung magkaloko-loko na naman ang mga bagay-bagay. Nguni’t hindi ito makatarungan para sa ating mga sarili, kung nais natin talagang panatilihing demokratiko, maka-Diyos, makatao at makabayan ang ating lipunan. Tungkulin natin na manatiling mulat, may paninindigan at manatiling nakamatyag upang tiyakin na ang ating mga narinig na gagawin ay tunay na maisagawa ng kasalukuyang administrasyon. Na sana nga ang telos (patutunguhan) ay nakikita sa lakad ng bayan ngayon. Minsan ngang ibinahagi ng kapwa natin mga Atenista, ang SpongeCola: “dehado kung dehado, para saan pa ang mga galos mo kung titiklop ka lang?”

Samantalahin, Huwag Pagsamantalahan

Marami sa ating nagitla at lumundag sa tuwa nang marinig natin si Pangulong Aquino na ipahayag sa Quirino Grandstand noong ika-30 ng Hunyo na “kayo ang boss ko.” Ngayon lamang tayo, kung tutuusin, nakarinig ng isang pinuno ng bansa na kinilala ang kanyang utang na loob hindi sa mga kauri niyang nakaririwasa na nangampanya at gumastos para sa kanyang kampanya, hindi sa mga may-kapangyarihan sa lokal na nibel, at hindi sa mga institusyonal na padron kundi sa mamamayang humalal sa kanya sa unang automated na halalan sa kasaysayan ng bansa. Totoo, hindi madaling paniwalaang naging malinis ang halalan, hindi madaling paniwalaang hindi nakibahagi si Aquino sa mga tradisyunal na paraan ng pagkalap ng boto (na kung pagbabasehan ang mga nakatakdang batas ngayon ay itinuturing nang krimeng ikabibilanggo), kalokohang sabihing walang bahid-dungis ang halalang ito na hindi binago ang mga dinamiko, nguni’t hindi makatarungang sabihing nanalo lamang si Aquino dahil ibinoto siya ng ignoranteng masa na namanipula ng mga institusyon ng burgesya at ng kleriko-pasistang Simbahan (na natitiyak kong narinig niyo na sa mga tagasuporta nina Manny Villar, Richard Gordon at Gilbert Teodoro: huwag niyo sila pakinggan, pikon lang ang mga yan).

Dala nito, may mga taong nangahas nang magtakda ng kanilang mga nais at banta sa kasalukuyang administrasyon kung hindi ito magagawa. Pinalaki na natin ang minsanang pagtuya ni Aquino sa “wang-wang” upang siya mismo’y pagbawalan nating mag “wang wang” kahit mahuhuli na siya sa mga pulong dala ng trapik. Isang batikang brodkaster nga ang nangahas magsabing “dapat hindi na rin lumalabas si Noynoy kapag Lunes dahil coding ang plaka niya.”

Hindi lisensya ang pagkilala ng ating Pangulo sa ating halaga upang putaktihin siya na sundin ang ating balang naisin bilang mga kabahagi ng taumbayang “hindi nag-iisip at sumusunod lamang sa galaw ng tiyan.” Nararapat nating tandaan na sa ating paghalal kay Aquino, ating pinili siyang upang gabayan ang kilos ng mga aparato ng estado at lipunan at hindi karapat-dapat na baliin natin ang kaniyang plataporma de gobierno dala ng ating posibleng makitid na isipang iniisip lamang ang kakanin bukas. Bilang kabahagi ng isang pamayanan, tungkulin natin bilang Pilipino (at bilang taong may kinikilalang mabuti) na mabuhay nang may pagpapahalaga sa kapwa. Kailangan nating kilalanin na ang pakikibahaging politikal ay hindi isang paraan upang magkamal para sa sarili, kundi upang tiyakin na nanatili ang ugnayan natin sa ating kapwa sa mahinusay at mapagyabong na paraan.

Ano ang pinagkaiba natin sa mga trapo at mangungurakot sa mga sangay ng pamahalaan na binabaliti ang kanilang kapwa para sa kanilang sarili kung ating gagawin ito? Ano naman ang pinagkaiba ng isang Pangulong iisipin maski ang pinakamaliit na kibot ng kanyang leeg at kung paano ito makakasama sa sensibilidad ng tao sa isang aliping saguiguilid? Hindi ito makatuwirang kilos, at pinapatunayan lamang natin na tayo’y mga utak-alipin pa rin, sapagka’t “sumusukob sa mang-aalipin ang nangingibig na hindi lumaya.”

Higit Sa Lahat, Magpanagot

Sa pagsasabi kong hindi natin dapat samantalahin ang pagkilala ni Pangulong Aquino sa ating tinig, hindi natin isinasama dito ang katotohanang pangunahing karapatan nating humingi ng katarungan sa mga pampublikong institusyon. Hindi dapat kaligtaang si Pangulong Aquino mismo ay hindi pa rin sinasagot nang mahinusay ang mga patayan sa Hacienda Luisita na pagmamay-ari ng kanyang angkan. Hindi natin dapat kalimutan ang katotohanang nangangahas nang maghain ng kaduda-dudang mga pagbabago sa Saligang-Batas si dating Pangulong Arroyo na ngayo’y kinatawan ng ikalawang distrito ng Pampanga. Hindi natin dapat kalimutan ang daan-daang mamamahayag, aktibista at mga inosenteng mamamayan na pinaslang ng mga galamay ng rehimen ni Arroyo at hindi pa rin napaparusahan magpasahanggang ngayon. Hindi natin dapat kalimutan na ang ating mga kinatawan sa Mababang Kapulungan ay ang mga dating pangalan pa rin na sumuporta sa mga interes ng tiwaling pamahalaan at pumatay sa mga batas na sana’y nakapagbigay-kapangyarihan sa mamamayan para sa demokratikong pagkilos.

Dito natin marapat ibuhos ang ating pagkilos bilang mga mamamayang nagnanais ng pagbabago. Marapat nating bantayan at palaging paalalahanan ang ating Pangulo’t ang burukrasyang sumusuporta sa kanya na tungkulin nilang linisin at panariwain ang tiwalang ginutay-gutay ng mga rehimen nina Estrada at Arroyo. Karapat-dapat lamang nating panoorin ang mga nagaganap sa ating pampublikong lunan at pagdudahan din ang mga samu’t saring opinyon na dati’y tinatanggap na lang nating basta-basta.

Ibinahagi ng Hudyong manunulat na si Hannah Arendt na “ang pagpapatawad lamang ang tanging kilos na hindi lamang tugon kundi isang bagong kilos na di-inaasahan, di-tinakda ng kilos na nagbunga noon, at pinalalaya sa mga kahihinatnan nito ang nagpatawad at pinatawad.” Nangyayari lamang ang pagpapatawad na nagbubungang mahinusay kung ang katarungan ay naigawad sa maysala, kahit sa anyo ng mabigat na parusa. Kung tunay na ibinabandila ng pamahalaang Aquino na “walang pagpapanumbalik kung walang paggawad ng katarungan,” hinihingi nito na tayo bilang mamamayan ay manindigan na ang mga maysala ay magiging karapat-dapat lamang sa awa ng taumbayan kapag sila’y nalatayan na ng hagupit. Hindi naghihilom ang isang malalim na sugat kung hindi dadaan sa masakit na proseso ng pagtatahi nito.

Tama Na Party: Maraming Tiyanak Baby

2010-07-02T16:08:00.002+08:00

(Prologue: At sa wakas, nagtinta na ang utak ko.

Nitong mga nakakaraang buwan para bang napakahirap magsulat [o, kung magsusulat ka man, parang walang taga sa damdamin, walang pagpapahalaga talaga, walang pagtataya]. Parang napakahirap pigain at/o ilabas ang mga bagay na ang akala mo dati mo nang alam, dati mo nang naiintindihan, dati mo namang kayang sabihin nang walang alinlangan. Kung tutuusin, ang mga dating mahahabang rant at/o pagpapahayag ng ideya, damdamin, etc. ay nauwi sa bigla-biglang bugso ng damdamin sa Plurk, pagsipi sa mga binabasa kong kung sinu-sino nang patay na tao sa Facebook, at tandisang pagkabagoong ng aking isiping kritikal. Para bang naka-life support ang utak ko nitong nakaraang tatlong buwan at ang nakapagpanatili lamang sa aking paki sa mga nangyayari sa aking paligid ay ang mga nakatatanda’t mga tagapaggabay sa Kagawaran ng Agham Politikal, ang mga kapatnugutan sa Matanglawin at ang mga kakilalang paminsan-minsa’y pinararaket ako sa Paaralan ng Pamamahala.

Siguro special thanks sa aking mga itinuring nang mga political parents na sina Ma’am Joy Aceron at Sir Kiko Isaac (peminista ako, bakit?), sa revolutionary counsel nina Sir RR Rañeses, Sir Arjan Aguirre, Sir Gino Trinidad, Boss Rosselle Tugade at Master Biboy Alimangohan (mga kainuman, tagapayo, tagahubog ng pagtanaw sa politika at tsismis, steady supply ng second-hand smoke, at palaging tinatanong sakin ang normative question na “nakakain ba yan?”), sa mag-anak ni Karen Mae Cruz at Phillip Recentes (na pinaglalabasan ko ng mga singaw sa utak at hinihingan ng payo), ang Block I1 at I na nagpapakita saking may pag-asa pa rin pala ang isang nabulok na utak na gaya ng sa akin, ang Block II na lagi’t lagi akong binibigyan ng hamon na sumabay at/o umigpaw, ang Matanglawin na nagtitiwala pa rin sa aking kakayanang ayusin ang sirang cabinet (matatapos na po!), ang Ateneo College Ministry Group na may tiwala pa rin sa aking kakayanang maglingkod sa harap ng dambana, kay Padre Luis David at G. Patrick Momah para sa isang taon ng pagsigang sa aking utak kay Michel Foucault at Hannah Arendt, kay Dr. Benjamin Tolosa na hindi na kailangan ng pagpapaliwanag, sa Legal Network for Truthful Elections na alam kong binigyan ako ng marmaing bigay sa kabila ng aking mga walang-wawang pagkukulang, sa mga manong guard ng aking tinutuluyan na walang-sawang bumabati sa akin sa pag-alis at pag-uwi na para ko nang mga tatay, at sa aking suking binibilhan ng mangga. May utang pa akong dalawang kilo sa kanya.)

~O~O~O~

Alam kong maraming tuwang-tuwa sa atin nang masaksiha’t marinig natin ang isang bagong administrasyon at ang pangako ng isang bagong pagtalad tungo sa daang matuwid na ibinandila ng ating bagong Pangulong Benigno “Noynoy” Aquino III. Maraming kabataan siguro ang ngayon pa lang nakarinig ng isang Pangulong nagsasalita na tunay na pinalakpakan at pinagtitiwalaan ng sambayanang nakakapagsalita, na malamang ay naikukwento lamang sa inyo ng inyong mga guro sa HeKaSi tuwing pinag-uusapan si Ramon Magsaysay o maski ang kanyang inang si Corazon Cojuangco-Aquino. Sabi nga ng marami, isang bagong kabanata, isang bagong pagkakataon, isang bagong Pilipinas.

At siyempre, ang sinasabi ng pinakamarami ang siyang pinaka-hindi dapat pagtiwalaan. Oo, tunog elitista yun, pero patapusin niyo ako.

Marami sa atin ang may tendensiyang magpakasaya tuwing tayo’y makakakamit ng maliliit na tagumpay. Sa totoo nga lang, sinabi na dati pa ni Nick Joaquin na ang ating kasaysaya’y isang kasaysayan kung saan napakalaki ng papel ng mga piging. Na siyang supposedly ay pinag-uugatan ng ating fixation sa mga pista sa puntong ipag-uutang pa natin ang siyang ipampipista kahit malubog sa utang at hindi na mabayad-bayaran. Na kung tutuusin ang ating mga dinadakilang rebolusyon ng 1986 at 2001 ay sobrang parang katuwaan lang, na iilan lang ang namatay, kaya parang chipipay sa ilan ang napanalunan nating “demokrasya,” at dahil doon ay parang binabale-wala na ng kasalukuyang henerasyon (at ng ating mga kaibigang taxi driver) na mas ok pa yata ang mamuhay sa ilalim ng isang diktadurya. Siyempre, insulto naman ang sinabi kong iyon sa libu-libong pinatay ng rehimeng Marcos, pero sa totoo lang, minsan may appeal yung sinabi ng RAM na walang value ang iyong kinakamit na panlipunang pagbabago kung wala kang itinaya. Preferably, dugo. O sa panitik ni Simoun:

Ano ang kamatayan? Kawalan, o isang panaginip? Maihahambing ba ang mga katatakutan nito sa mga paghihirap ng isang isinumpang salinlahi? Kailangang wasakin ang kasamaan, patayin ang dragon at paliguin ang bagong bayan sa dugo nito upang sila’y lumakas at di-magugupo. Ano pa ba ang batas ng kalikasan, ang batas ng pag-aalit kung saan ang mahihina’y dapat malipol upang ang mga walang-silbing lipi’y di magtagal at nang di bumalik ang takbo ng mga nilikha? Tama na ang mga pambinabaeng pagdidili-dili! Sundin ang mga batas na ito, payabungin sila, at tataba ang lupa habang lalong nadidiligan ng dugo, at ang mga trono’y lalong titibay habang sila’y nakasandig sa mga krimen at bangkay! Huwag nang magduda, huwag mag-alinlangan! Ano ang sakit ng kamatayan? Isang saglit na damdamin, marahil nakakalito, marahil kasiya-siya, tulad ng paggising mula sa paghimbing. Ano ang winawasak? Kasamaan, pagdurusa – mga mahihinang damo, upang palitan sila ng magagandang tanim. Tinatawag mo ba iyang pagwasak? Dapat ito tawaging paglikha, paggawa, pagkandili, pagbuhay!

Pero ewan. Supposedly pinanghahawakan ko ang paninindigan ng sosyalistang demokrasya (hindi sosyalera¸ putek, alisin mo ang fluffy-shit na napupulot mo sa Starbucks, Rockwell o Emba). Na ang pakikibaka’t pagsusulong ng pagbabago ay sa pamamagitan ngpagsasalita, diyalogo, diskurso at pakikibahagi sa parlamentaryo ng lansangan. Na lahat ay madadaan sa salitaan at diskurso. Na ang tanging paraan ng dahas na puwede nating paghugutan ng lakas para lumaban ay ang ay dahas ng mga salita. Dahil sabi nga ni Napoleon, mas nakakatakot harapin ang isang diyaryo kesa sandaang kanyon.

Pero parang kulang e. Parang may mga tao talagang hindi dapat patawarin. Kumbaga sabi nga na “may mga hindi mapapatawad ang Espiritu Santo,” mayroon ding mga bagay na hindi tayo dapat patawarin kung tunay tayong Kristiyano at naniniwala sa katarungan.

Kagaya ni Gloria Macapagal Arroyo. Kagaya ng lahat ng mga kupal na trapong tinutularan ngayon ni Manny Pacquiao (siyempre, pwedeng-pwede natin idaan sa dirkurso ang pangangailangan sa mga trapo o etikong trapo sa pagpapanatili ng demokratikong espasyo). Ewan. Para bang may pakiramdam ka na sa mga ganitong panahon “hindi na sapat ang mga reporma at mga paki.” Kumbaga, sa etika ng MAGIS na sa malaking hamon ay higit na malaking tugon, ang isang malaki’t tandisang pambabalahura ay dapat gantihin ng higit pang pambabalahura sa mga maysalang kalaban ng bayan.

Kasi, isipin mo naman, ang sarap pakinggan nitong mga salitang to nung Miyerkules di ba?

Kayo ba ay minsan ring nalimutan ng pamahalaang inyong iniluklok sa puwesto? Ako rin. Kayo ba ay nagtiis na sa trapiko para lamang masingitan ng isang naghahari-hariang de-wangwang sa kalsada? Ako rin. Kayo ba ay sawang-sawa na sa pamahalaang sa halip na magsilbi sa taumbayan ay kailangan pa nila itong pagpasensiyahan at tiisin? Ako rin.

…

Kami ay narito para magsilbi at hindi para maghari. Ang mandato ninyo sa amin ay pagbabago – isang malinaw na utos para ayusin ang gobyerno at lipunan mula sa pamahalaang iilan lamang ang nakikinabang tungo sa isang pamahalaang kabutihan ng mamamayan ang pinangangalagaan.

Ang mandatong ito ay isa kung saan kayo at ang inyong pangulo ay nagkasundo para sa pagbabago – isang paninindigan na ipinangako ko noong kampanya at tinanggap ninyo noong araw ng halalan.

Sigaw natin noong kampanya: “Kung walang corrupt, walang mahirap.” Hindi lamang ito pang slogan o pang poster – ito ang mga prinsipyong tinatayuan at nagsisilbing batayan ng ating administrasyon.

…

Binuhay natin ang diwa ng people power noong kampanya. Ipagpatuloy natin ito tungo sa tuwid at tapat na pamamahala. Ang naniniwala sa people power ay nakatuon sa kapwa at hindi sa sarili.

Sa mga nang-api sa akin, kaya ko kayong patawarin, at pinapatawad ko na kayo. Sa mga nang-api sa sambayanan, wala akong karapatan na limutin ang inyong mga kasalanan.

To those who are talking about reconciliation, if they mean that they would like us to simply forget about the wrongs that they have committed in the past, we have this to say: there can be no reconciliation without justice. Sa paglimot ng pagkakasala, sinisigurado mong mauulit muli ang mga pagkakasalang ito.

Mga ilang ulit na rin naibahagi ni Prof. Ambeth Ocampo: “History does not repeat itself: we repeat history.” (Hindi inuulit ng kasaysayan ang kanyang sarili; tayo ang umuulit sa kasaysayan.) Medyo hindi ko magawang maging kampante na magagawa natin ang mga pagbabagong ito habang nakaamba ang punyetang balitang ito:

The former President and her son, Camarines Sur Rep. Diosdado Arroyo, filed House Resolution No. 8 calling for a constitutional convention (Concon) to propose amendments to the 1987 Constitution.

…

“We are aware that her heart has always been to amend the Constitution. That is not a surprise, that is something we will deal with together with our partners in the House,” presidential spokesperson Edwin Lacierda told reporters. “It is something that we are not bothered with, it is something we expected from the start.”

Lacierda said that Cha-cha was a “matter of numbers in Congress” and that if the Aquino administration succeeded in convincing members of the House that amending the Constitution would be untimely, “then that will be dead in the water.”

“Gloria is trying to test the waters,” said Ramon Casiple, executive director of the Institute for Political and Electoral Reforms. “It’s one way of polling members of the House and find out whether she still has the numbers.”

“Her proposal to change the Constitution could be a rallying point for congressmen who will not get positions under the Liberal Party-led House leadership,” Casiple said.

Other analysts said that while the Arroyo resolution posed no direct threat to the presidency of Benigno Aquino III, an early debate on Cha-cha could tie down Aquino’s legislative agenda at a time when he needs his reform program to take off.

…

House Resolution No. 8 states that the various proposals put forward to change the Constitution are vital to addressing the people’s needs and to making the country globally competitive.
It says the changes are best achieved through the least controversial method—the constitutional convention. The other prescribed modes for revising the Charter are through a constituent assembly and through a people’s initiative.

“Calling for a constitutional convention to propose amendments or revisions of the Constitution is the least divisive and the most transparent, exhaustive and democratic means of implementing constitutional reforms,” the resolution states.

“The ... Constitution contains certain provisions which have outlived their purpose and need to be revisited to institute much-needed socioeconomic and political reforms,” it adds.

Electing delegates to the Concon would also allay concerns that sitting officials would just want to take advantage of the constitutional changes.

“To dispel fears of promoting any vested interests among the incumbent elected officials, the election of delegates to the constitutional convention is necessary and desirable,” the resolution says.

…

Bayan Muna party-list Rep. Teodoro Casiño said that Arroyo’s move was cause for alarm, adding the threat of her eventually becoming a prime minister remained because lawmakers might just back her resolution to gain more power for themselves.

“That’s precisely one of the reasons she ran for Congress. The cat is out of the bag,” Casiño said.

“Remember, most congressmen want Cha-cha in order to abolish the Senate and make Congress more powerful.”

Another Liberal Party stalwart, Mandaluyong Rep. Neptali Gonzales, is proposing that the question of whether there should be a constitutional convention in the first place should be thrown to the people in a referendum.

“Let’s relieve Congress of this issue,” Gonzales said. “If the people say they don’t want (a constitutional convention), let’s stop it. If they say yes, we push for it with a new measure.”

Sige, given, kinatawan na lamang ng Pampanga si Arroyo. Malaki ang dipirensya ng kapangyarihan niya noon bilang Pangulo at ngayong nasa Kongreso lamang siya. Pero kailangan pa ba nating harapin ito? Gusto ba talaga natin ang ganitong proposisyon? Tinanong ba talaga ang Pampanga ukol dito? Siyempre, gaya ng Ilocos na “hindi bibitiw ang loyalty” kay Apo, ganoon nga siguro ang takbo ng sikmura ng mga tao doon ngayon. Kahit ba sabihin ni Frederic Schaffer na ang paglalatag ng repormismo at “clean and honest election” ay kadalasan nakakainsulto sa sensibilidad ng mga mahihirap (na naniniwala sa politika ng pakikipag-ugnayan at palitan ng mga kagamitan sa pagkakaibigan, na swak naman sa sinabi ni Aristoteles), ito ba talaga ang gusto ng mamamayan? Gusto ba talaga nila ang baguhin ang porma ng konstitusyon na inilalatag ng isang partidong matagal na nilang gustong paalisin sa poder? Paano natin matutulungan ang ating Pangulong makapagsimula tayong lahat sa landas na matuwid kung ang mga “kinatawan” natin ay ang mga datihang ungas pa rin?

Minsan, marami talagang interesanteng bagay sa proposisyon ng “good governance,” pero hangga’t hindi nito nagagawang mailatag ang mga talagang nais at kailangan ng mamamayan, anti-demokratiko pa ring paraan ng pagpapatakbo ito. At dapat lang sigurong isuka na natin ang pagkukumpara natin sa Singapore sa ating mga sarili: lungsod lang yan! Mas malaki pa nga ang Makati diyan e (isa pa siguro sa mga dahilan kung bakit nga nanalo si Binay).

Hindi madali ang baguhin ang isang lipunan: sure, Rome wasn’t built in a day. Pero parang hindi rin yata ayos na lumaban tayo na ang dala lang natin ay salita at mga reporma. May natitira pa rin sa aking damdamin na ang isang sambayanang handang manglipol at magbubo ng dugo ng mang-aapi (maski kababayan pa niya ito) lamang ang may kakayanang magtagal bilang demokrasya. Yung sinabi ni Padre Florentino sa panulat ni Rizal: “kapag ang sambayanan ay di handa, kapag lumaban ito sa pamamagitan ng panlilinlang at dahas, nang walang malinaw na pag-unawa sa kanyang ginagawa, mabibigo ang mga pinakamatatalinong panukala. At mabuti na ngang mabigo, dahil bakit mo ipapakasal ang babae sa lalake kung hindi niya ito lubusang mahal, kung hindi siya handang mamatay para sa kanya?”

Pero baka mainit lang ang ulo ko. Takot ako dahil mayroon ngayong posibleng makapagpadala ng pagbabago na haharangan na naman ng mga anti-politikal na elemento. Takot ako dahil pagod na pagod na ang mamamayan at ayoko nang mabigo sila sa kanilang mga pangarap. Dahil sa mga ganitong pagkakataon, kapag nabigo pa ang anumang layon sa reporma, dalawa ang puwede nating hantungan: ang mapilitang lisanin ang bansang ito at ang identidad na Pilipino, o ang tumungo sa larangan na may dalang tabak, rebolber, sumpak, tirador, boga, pillbox at molotob.

Molotob. Kaunting kibot lang ng kabiguan, baka magtapon na ako nito. At ang mga taong pagod na na pipiliin ang mamatay na lumalaban.

~O~O~O~

(Postscript: Ewan ko lang: antagal ko rin hindi nakapagsulat dahil hindi ko alam kung ano talaga ang dapat sabihin. Actually humaba lang ito dahil sa mga news clippings, pero nakita niyo naman na sa puntong ito ng buhay ko hindi ko talaga alam kung papaano haharapin ang mga posibleng panganib na haharapin nating mga lumalaban para sa tunay na pagpapatatag ng demokrasya. Baka senior syndrome lang din ito.)

PROMO (At Dahil Minsan, Torpe Lang Talaga Ako)

2010-05-16T20:55:00.000+08:00

Bukas, may event kasama ang Matanglawin, The Assembly at Sanggunian ATF 2010, ang AUTOMAYHEM. Bilang hosted ito ng mga kaibigan natin sa Political Science classes na PoS 100 under Mr. Arjan Aguirre, sa ika-4:00 ng hapon, inaanyayahan ang lahat magtungo sa Leong Hall Auditorium. Kung interesado ka malaman kung talagang "iba na ngayon" ang konsepto ng halalan sa Pilipinas, pumunta ka na.

AUTOMAYHEM?
ATENEO STUDENTS’ FORUM ON THE AUTOMATED ELECTION

May 17, 2010, Monday
4:00-6:00pm
Leong Hall Auditorium
Ricardo & Dr. Rosita Leong Hall
Ateneo de Manila University
Loyola Heights, Quezon City

KUKUMBINSHIN KA NAMING HINDI.

Special feature dito ang mga kaibigan nating sina Gerald Pascua at Leiron Martija, kasama ang ginagalang na Atty. Carlos Medina ng ating pinagtatrabahuhang Legal Network for Truthful Elections. SAMA NA, MAGSALITA!

~O~O~O~

Obviously, alam ng marami na hindi gumagana ang utak ko the way it used to be. At siguro matatapos lang ito kapag nabili ko na ang libro ni Alan Navarra na GIRL TROUBLE. Quoting from pp. 100-101:

GIRL TROUBLE: Required Reading Para sa Lahat ng NGSB, Mga Basted, at Mga Binigo

I can’t marry a rich girl because she only cleans up because she has issues.
I can’t marry a poor girl. She doesn’t need to clean because she don’t got stuff; I’ll have to buy it for her.
I can’t love a military or a rebel girl because they grown old killing a lot of people or die young fighting a war she does not understand.
I can’t love a free spirit, because she’ll leave.
Can’t marry a homebody because she’ll never leave.
Can’t love a health buff because she won’t stop buffing.
Can’t marry the fat one because she’ll never stop eating.
Can’t love the artist because she loves her art.
Can’t marry the university girl because she wants a university boy.
Can’t get down with the butcher because she stinks.
Can’t be with an achiever because she’s too square to try anything new.
The overachiever doesn’t have the time.
The underachiever just doesn’t.
The failure gets left behind.
The loyal one is a bore.
The honest ones are stone cold bitches.

Bonnie. Len. Dane. Gara. Berry. Shale. French. Melen. She. Che. Fe. Je. Me-Ann. Ness. Cora. Anch. Vita. Dita…

Mga putangina ninyong lahat, iniwan niyo ako.

(insert the song "Lost Without Your Love" Here)

~O~O~O~

Yeah, I have to admit it, masyadong naging cathartic ang nakaraang 2 buwan. Masyadong maraming perspektibang lumipad mula sa aking kaisipan. Masyadong maraming pagkakamaling nagawa at mga tamang pinaplanong pamplantsa ng gusot. Masyadong malungkot, masyadong halakhakan. Masyadong matamis, masyadong simpait ng dugong lumabas mula sa sinaksak na atay. Masyadong nakakawalang gana. Masyadong nagbibigay pag-asa.

Ika nga ni Joey Ayala, magkabilaan ang mundo. Hindi nga naman nawawala ang tunggalian sa loob ng mundo sabi ni Lolo Pepe. Isipin mo nga naman, kung natatapos ang tunggalian, kung talagang puwedeng lutasin ang mga suliranin nating lahat ng iisang tao pa lamang, ano pa ang silbi ng mabuhay? Ano pa ang silbi ng utak na ibinigay sa iyo kung sasayangin mo sa pagkatanga lamang? Aanhin mo pa ang bisig na binigay sa yo kung hindi ka rin naman kikilos. Para sa'n pang mga galos mo kung titiklop ka lang?

~O~O~O~

You focus on the trivial and lose sight of what's most important. Change is impossible in this fog of ignorance. How can we evolve when regulation is all we know? - Uchiha Itachi (うちはイタチ).

Oo na, promise, magsusulat na ulit ako ng mas matino. Marami kasi akong iniipon. O baka naman rin kasi wala nang maiipon. Sino ba puwedeng pumiga sakin?

Fourteen Reflections

2010-05-01T23:04:00.001+08:00

(Premise: It's been damn long since I have written down something. I do probably have to rethink and reformulate a few of my thought processes [and my lifestyle in general] to finally start writing that first 2 chapters of a thesis I was thinking. Here were a few things I learned after mulling over the past 4 weeks of working outside the academic setting.)

1: Yes, I can live without the internet. For a day. You should try it too.
2: Karma down? Fuck it. Mobilizations down? Fuck me. Public participation should be the end-product of our private processes. Our motto should be LET US BE SEEN.
3: There's a lot of room for fixing public transportation sectors, and the first step is discouraging private transportation.
4: The obsession to work in solely non-partisan action is highly detrimental to more healthy politicization. Nonetheless, the watchman mentality, vigilance, should remain for accountability to be set. The term "watchdog" reeks of disciplinary non-thinking.
5: Citizens should not solely look at processes but in issues and ideas, and must mold civil societies into making them so.
6: The presumption of the law that everyone is innocent until proven guilty is prone to maintaining a liberal setting that permits injustices to normalize. Sovereign power and confrontations should be restored. Justice delayed is justice denied.
7: Growing trends within civil society institutions that acknowledge their ultimate incapacity to effect change outside public institutions should be sustained.
8: The claim that politics is dirty should not be abhorred but is actually the intrinsic nature of interest consolidation. Mudslinging, however, is not, and mudslingers should be eliminated.
9: The use of progress and efficiency in political campaigns and rhetoric is anti-political: that is the province of bureaucratic processes. The fetish for modernization has screwed developing countries: it should be abandoned.
10: Bureaucracies are concerned with national housekeeping. Bureaucracies are for fast and efficiencies that are not open to argumentation. Our elective offices are designed to make these offices accountable to public interest.
11: Political maturity is about troubleshooting and thinking coupled with tempered guts. Therefore, BUREAUCRATIC ACUMEN ≠ POLITICAL MATURITY. To use bureuacratic acumen, track records and past merits as your criteria for electing a political office is stupid, anti-political, and anti-democratic (ERGO, SHUT UP, "COMPETENT CAMPS" and "THINKING CAMPS." Your elitist bearings are stinking.)
12: A healthy practice of politics does not concern itself with personalities, but persons. Not parties of convenience, but communes of ideologies and communities. Authoritarianism and totalitarianism should not be welcome if democracy is to be maintained. Ergo, what we should have is a STRONG LEGISLATURE. Any campaigns with NO STRONG LEGISLATIVE AGENDA, THEREFORE, SHOULD BE REJECTED.
13: Marxism is still the more exciting perspective, hands down. But a healthy dose of postmodernism is never bad.
14: If only education is not bound by bureaucratic requirements and thinking not a monopoly of leaders, perhaps our societies would be thinking better and more loving of their freedom to be willing to be bound by it.

Bien Viernes

2010-04-01T23:11:00.000+08:00

Mga alaala ng mga mahal na pumanaw
Habang nakapikit ay aking natatanaw
Tumatawid sa isang ilog na mababaw
Lumululan sa isang mahabang salambaw
Marami silang roong nangakalulan
Bangka sa sandaling iyo'y siksikan
Habang ang piloto'y tahimik sumagwan
Minamataa'y pampang ni Kamatayan
Sa tuwing ako'y nababagot sa kaiisip
Aking tinatawid, takot walang-kahulilip
Mga gawa ng taong hindi malirip
Na pipigil sa tuksong humiga't umidlip
Inaalam ang bitukang halang ng tao
Kung ilang bungong winasak ng kamao
Ilang angkan at bayan ang iginupo
At itinapon sa impiyerno't pinapaging-abo.
Itong mga kabuhungan ang sinasamyo
Habang papalapit ang oras ng pagtungo
Ng dakilang kordero sa tuktok ng Calvario
Nang doo'y mapako't itigis ang kanyang dugo.
Ilang ulit na ring inalala ang mga kaibigang
Pinagkaitan ng ilang pang taong kaligayahan
Na makapiling ang mga kasintahan, magulang
Dulot ng di-inasahang tawag ng kapalaran,
Narito ako't inaaksaya ang mga sandali
Na dapat sana'y nalaan sa pagkakandili
Pagninilay, pagtawag sa mga ginigiliw
Pag-alala sa mga huling sandali ng aliw
Na sinisikap huwag mabahirang-agiw
Habang malungkot na awit ang kasaliw.
Sapagka't ang pusong hindi nasusugatan
Ang siyang higit sa kanila'y kahinaan
At ang damdaming hindi nababahiran
Ay siyang punlaan ng lipos kapaitan.
Habang nakikita ang bata sa lansangan
Aking naaalala ang isang kabataang
Lumipas sa banyangang kalupaan
At umuwi sa kanyang sariling bayan
Mabuhay at mamatay sa kalungkutan
Na marahil, sa akin ring kamangmangan
Hindi ko tunay at lubusang mauunawaan
Hanggang ako'y di mangahas lumulan
Sa paglalakbay patungong kamatayan.

QUUM JUSTITIAE RATIO SIC EXIGIT: Reflections on Self-Nurturing and the Political Life from the Works of Foucault, Arendt and Aristotle

2010-04-01T19:55:00.006+08:00

[Prologue: This is a paper written for the final oral examination of the course “Ph 102: Philosophy of the Human Person II” under Fr. Luis S. David, S.J. and Mr. Patrick Momah. It was submitted at the Department of Philosophy, Ateneo de Manila University at March 24, 2010 and subsequently defended at March 26, 2010. It served to answer the following question:

Taking account of the disciplinary, that is to say, the political, the social, etc. networks/frames/spaces in which I have awakened to the realization of, what resources can I draw upon to resist the lure of the “big picture” (totalitarianism, mechanisms, biopolitics, ideology/”cog in the machine” ideology of myself/ourselves), big-brother type professional politics, scientisms, naturalized identity formations, etc.) and to work my way instead into the “rubber-meets-the-road”/ethical Foucault/political Arendt practices of everyday living?]

Sanity and Savagery

To speak of being a participant, willing or unwilling, in the structures of disciplinarity by which modernity has envisioned and transformed itself into, is inevitably an exercise of our capability to achieve a more accurate picture of our current situations. I do not claim that I as a person have already broken free of these disciplinarity institutions. In fact, the idea is not necessarily to fight it via violent denial but to engage it in a way that the identities and understanding of oneself are at the same time reinforced by participating in the tensions of formative and discursive power. French philosopher Michel Foucault himself would propose a healthier engagement of power relations as a means via where one can “transmit knowledge and techniques” by means of an acknowledged authority in a particular “game of truth.” Practices of power, as he willfully combats Jean-Paul Sartre’s view of power as evil, can remain sensitive to the necessity of avoiding “subjection to arbitrary and unnecessary authority” through the reframing of “rules of law, rational techniques of government and ethos, practices of the self and of freedom.” (1)

Modes and ways of thinking and perspectives are never and should not be forecasts of potential future conditions: they are always implicated in the existing environment within which those who dared to think are operating from. Nonetheless, solely thinking of the present without understanding it as lived out with people leads to the danger of subscribing to a generalized notion of how peoples are presumed to live ideally; to the point that these linkages with people are sacrificed for the preservation of what might be simply a fiction. The primary example we can consider is the fall of German philosopher Martin Heidegger to the allure of the German National Socialist (Nazi) Party, as might be gleaned from James Bernhauer’s appraisal of the evolution of his thinking. Seeing as how Heidegger came to a view of Christianity as “historically bankrupt,” unable to sustain the longings and aspirations of the German people for association attuned to the times, he was convinced to support the declaration of the death of the Christian God yet still “cherish a sense of the Sacred which is focused on the Fatherland.” (2). This desire to uplift the German state, visibly a desperate measure for “desperate times,” blinded him to the ramification of Nazi rule willing, as Heinrich Himmler was noted for proclaiming: “to kill this people which wanted [an exaggerated yet nonetheless grounded observation] to kill us.” (3). We are living in conditions in which, by sheer force of will or the careful construction of systems of knowledge that encapsulate people’s lives, we tend to simply live by our own mental fabrications even if they are already out of touch with reality. (4).

There is a challenge, therefore, of acknowledging and renegotiating spaces for resistance via which means of association are necessary for our self-formation. At the same time, we are as well made aware of the fact that our environment has been crafted by those before us to serve interests which, though initially have been created to facilitate our self-formation, has already begun serving counter to its purposes: virtually making us recidivists who perpetuate ineffective structures and/or relations by our own inaction. They are not only unable to solve the problems they were designed to fix, but increase their incidences further. (5).

As such, what we seek is a mode of living in which we articulate ourselves not as only forming our identities via the set labels and limitations of our existing disciplinary structures. The forms of engagement I choose, therefore, must correspond to an ethic of constant re-appraisal of the self and the engagement I follow for my community. With this understanding, I reflect on my engagement in critical citizenship: that is to say, the practice of a form of communal affiliation not based on the fiction of nationalism but on the desire to improve myself and the lives of those around me. This I carry out through information-gathering, question-seeking and searching for kindred spirits through any possible avenues.

Men in Manila (or why Nation-Building is becoming Anti-Political)

Political theorist Hannah Arendt has always maintained a suspicious viewpoint whenever the idea of the nation-state is put into play. As might have been gleaned from past experiences, the surrender of many to the nation-state argument as the sole arbiter of ideal communal formations have been used by many anti-political elements to forward their agenda. Moreover, the nation-state argument has given way to the articulation of a so-called form of tribal nationalism, which in many ways deny the plurality of human relations while uplifting association in the nation-state as the sole identity one must hold:

Politically speaking, tribal nationalism always insists that its own people is surrounded by "a world of enemies," "one against all," that a fundamental difference exists between this people and all others. It claims its people to be unique, individual, incompatible with all others, and denies theoretically the very possibility of a common mankind long before it is used to destroy the humanity of man. (6).

By participating in the thought processes that govern an obsession with the nation-state, one is prone to advocating generalizations and modes of activity that promote the interest of the “social” (i.e., national housekeeping, bureaucratic processes). Sadly enough, most of our presumed avenues for public participation (i.e. forums on leadership and issues, noise barrages, even electoral practice) has been clouded and, if one may use the term, “emasculated” by private sensibilities and the desire for maintenance of the status quo. With the fetishization (that is to say, the consideration of a value without understanding its epistemology and ontological implications with relations to others) of the pursuit of one’s own happiness in the private became the presumed norm, the enthronement of public participation to paramount concern of a citizen was placed asunder. (7). As such, it would not be perhaps surprising if people who are more enthralled with the maintenance of private interests would support anti-political and anti-democratic processes of governance, (8). whilst maintaining a veneer of public participation via the appropriation of public symbols and turning them into consumable products they were never intended to be.

And nonetheless, these ideals are what we applaud, what we deem as the ideal form of nation-building: that is to say, the practice of dole-outs and presumed problem-solving, not troubleshooting and practices of foresight. This shallow exhibition of political participation is what allows, perhaps, what Lisandro Elias Claudio (a Department of Communication lecturer here in the Ateneo and Batch 2007’s valedictorian) would call an effect of the “anti-politics atmosphere” that is not only prevalent inside the Ateneo de Manila campus but in Philippine society at large more so. (9). In denying the practice of politics as a practice of virtue and preparedness (or, as José Rizal’s penname placed it, Laong-Laan), we reify the unjust conditions within which people are currently living and are trapped into. It would be difficult to assume that they are aware of their current conditions: they need to be made aware and, to use a metaphor, be led by those who are not blind.

Pehaps, then, it would be more ideal if we begin to engage issues of national importance via a healthy and consistent understanding of our local environs. That is to say, our efforts should not be participative in the imagined and fictionalized understandings of human relations as they are, ultimately, contributive to the mechanisms of disciplinarity that control us and the totalitarian constructs that destroy our notion of commonality with other people. Our challenge, as Foucault has done when he chose to see the concentration camps at Auschwitz, is “to journey so deeply into those impure events and contingencies that have fashioned our feelings for both life and death” (10). yet emerge with that surge of energy that will enable us to undertake a more exhaustive, more extensive and ultimately, more intimate practices of identity-building through the care of the self.

The Execution of the Hermeneutics of the Self

The assemblages continue to affect our daily lives in means which we ourselves are not even aware of, and therefore we are missing the point of analyzing the pervasiveness of power if we attempt to look at it in high places. If change should be enacted and to be catalysed, it must begin and should be sustained within the capilliarities and the bloodlines of power. The minuteness of an infectious invasion of power should be confronted at however deep the level it has inserted itself in the systems and the bodies that is under such influence.

If we would look at our day-to-day activities, there is always the desire of our environment to make us useful and productive so as it would be able to sustain itself. Thus, there is always the proliferation of such taglines that says “we care for you,” “we got it all for you,” “everything is here,” all intent on minimizing the costs, maximizing the extensive effects as well as the outputs. The indulgent culture is so intensive to constitute disciplinary structures by prohibition is almost certainly counterproductive, if not resulting in further damages not only to the subject of regulation, but to the prestige or capability of the executing body itself. It is in this mode of thinking perhaps that Socratic parrhêsia, as Alexander Nehemas discussed, becomes vital and appreciated:

Political parrhêsia, the public practice of telling one’s rulers or fellow citizens a truth they might not want to hear and for which they might punish the truth-teller… Socrates does not transmit what he knows, or thinks, or pretends to know to others. He has no knowledge to communicate. As Foucault puts it, he shows courageously to others that they do not know and that they must attend to themselves: “If I attend to you,” Foucault writes, uncannily identifying his own voice with that of Socrates as he does throughout these lectures, “it is not in order to transmit to you the knowledge that you lack, but so that, having realized you know nothing, you will learn thereby to care for yourselves. (11).

What might be gleaned from this? It is our understanding that relations are conduits of knowledge and exchange of information regarding one self and, sometimes, our very selves. It is therefore essential that in the execution of our relations with other people, mutual reinforcement of ideas and perceptions are created in order to assure that those in a relationship are capable of handling each other’s quirks while reshaping their own selves in the process as well. It is practically the same logic that governs how marriages are supposed to be maintained and made an avenue of mutual self-development and enrichment. (12).

By participating in an exchange relationship, one does not only participate in the creation of identities, they also reinforce linkages that moreover contribute to a healthier and well-rounded being. Even Aristotle approves of these linkages by calling them friendships of advantage, wherein these friendships last “for as long as they supply each other with pleasures and benefits.” (13). While in our contemporary, liberal ethic of excessive self-introspection and aggrandizement of self-worth, friendships reliant on use sounds somewhat demeaning, as if a person’s worth is only dependent on their capability of delivery. However, it must be understood that this form of friendship is only intended in reinforcing the intrinsic idea of friendship, which is, first and foremost, the valuable aspect of loving, not being loved. As Aristotle would want to put it: “Friendship, then, consists more in loving, and people who love their friends are praised; hence, it would seem, loving is the virtue of friends. And so friends whose love corresponds to their friends’ worth are enduring friends and have an enduring friendship. This above all is the way for unequals as well as equals to be friends, since this is the way for them to be equalized.” (14).

Forgiveness, therefore, leads to a more significant development of relations because not only do they address questions of justice in rectification (15), it is also the means by which people can remain in the public space and experience other peoples’ presence despite the danger and actuality of being injured by each other. It is, as Hannah Arendt would put it, the only means “can men remain free agents, only by constant willingness to change their minds and start again can they be trusted with so great a power as that to begin something new.” (16). The creation of linkages is so powerful and vital to the development of the self that to neglect it will only cause the stunting of one’s growth as a responsible member of the public space.

The Road to Our Emmaus

It appears that there are a lot of things and products we need in order to live the fulfilled and successful life, and these products masquerade as appeals to the person’s stereotypical notions of beauty and fitness. Surely, these beliefs did not appear in our collective social consciousness since the beginning; we have been habituated into them and are made to patronize them in order for us to be able to labor in more favorable circumstances in our respective workplaces. That we are being asked to indulge in these forms of lifestyles is something that we should not take seriously: after all, Foucault has praised the “virility of moderation”:

Self-mastery was a way of being a man with respect to oneself; that is, a way of commanding what needed commanding, of coercing what was not capable of self-direction, of imposing principles of reason on what was wanting in reason; in short, it was a way of being active in relation to what was by nature passive and ought to remain so. In this ethics made of men for men, the development of the self as an ethical subject consisted in a setting up a structure of virility that related oneself to oneself. (17).

That everything is interrelated is not only true in unexploited virgin nature: it is a norm which, unfortunately, contributes to consistent and increasing consumption. Other sectors of society which cannot subscribe to these norms or choose not to be are labelled deviant and are excluded from society. It aggressively maintains a growing feeling of paranoia which, more often than not, permits and proliferates the sense of resignation and hopelessness wherein “there is no way to defeat the system but to partake in it.” This passivity is most likely what emaciates the efforts of our citizens to reclaim the public spaces. It is, therefore, our responsibility to act accordingly by maintaining a healthy tension between our submission to these disciplinary structures while at the same time negating their “cog-in-the-machine” ideology. As Michel Foucault himself has asserted in for what purposes he wrote the second volume of The History of Sexuality, he mentioned that it is “not for, but in terms of, a contemporary situation.” (18).

Whenever I circulate around the structures of a locality and understand the means by which these areas operate of their own logic, interests and instinct for self-preservation, I make it a point that there would be something good that will come out of these undertakings. As such, having been reintroduced to the institutions of public order and interest as demanded by my discipline of Political Science, I decided that every instance there would be free allotted time for me to go to our city hall and listen to the deliberations of our city council regarding interests and policies that needed to be carried out. Having a handful of contacts inside the office of the City Council, I deemed it my duty to invest myself with such forms of knowledge available to me so that I would be able to further establish myself as an agent of political articulation and change.

Of course, such a practice that I do in my hometown is not everyone that people actually do, but nonetheless I always try in my circles to influence them in the behavior I am espousing in order to create a counter-culture of sorts in the little spaces I operate in. Despite the misgivings of many intellectuals regarding its capability of establishing relations, the online accounts I maintain (whether they be Twitter or Facebook accounts) have become somewhat instrumental in my desire to disseminate information and promote a more critical view of things. True, these online accounts are mere projections of our identities and are not at all representative of them, but then again they could help as a starting point of topic discussions when people meet face-to-face.

Without the desire to aggrandize myself, perhaps my constant readiness to answer the questions of people who are taking interest in political participation (more so that the national elections are just a couple of months away) helped in them making more carefully-weighed decisions. In fact, most of the discussions I conduct with friends and colleagues in Facebook carry over to real life, wherein then we truly tarry a while with each other and exchange ourselves in the practices of friendship. In carrying out my services to friends who find my company informative or at least marginally enjoyable, I also benefit it the same way that my parents have always asked me to “think as much times as you can when deliberating, and ask others you trust about them.”

The context of the societies we live in dichotomizes action and deliberation. To act in an environment alien to your interest through rebellion, one cannot help but forego thinking for the benefit of accomplishing the actions and the plans for change one has embraced. It is only in speech and in breaking bread with each other that we truly form ourselves into agents of a responsible polis, inviting Wisdom Himself to sup with us as we are operating for justice that lives in His name.

NOTES:

(1) Michel Foucault, “The Ethics of the Concern of the Self as a Practice of Freedom,” (trans Robert Hurley and others). in Paul Rabinow, ed., Michel Foucault: Ethics, Subjectivity and Truth: the essential works of Michel Foucault 1954–1984, Vol. 1 (London, Penguin Press, 1997), 298-299.

(2) James W. Bernauer, “After Heidegger: Towards a Post-Fascist Politics of Spirit,” in Budhi Vol. 1, No. 3 (Quezon City, Ateneo de Manila University, 1997), 57. This “desperate times, desperate measures” mode of thinking is usually attributed to the radical proposal of political engagement Italian statesman Niccolo Machiavelli has espoused in his classic work The Prince. Nonetheless, to credit Machiavelli as the originator of motivations for totalitarian rule is an insult to his intention of promoting a politics of action and of interest-consolidation, which Heidegger’s student Hannah Arendt would put forward herself, as will be discussed later on.

(3) Ibid., 61.

(4) Supposedly, this is the detestable logic by which the Nazi concentration camps continued and intensified operation despite Germany already at the losing end of the Second World War. As political theorist Hannah Arendt put it: “Behind its horrors lies the same inflexible logic which is characteristic of certain systems of paranoiacs where everything follows with absolute necessity once the first insane premise is accepted”; that is to say, immense manpower wasted on wanton production of deaths. “Social Science Techniques and the Study of Concentration Camps,” Jewish Social Studies, Vol. 12, No. 1 (, accessed 28 January 2010, Jan., 1950), 50.

(5) Michel Foucault, Discipline and Punish: The Birth of the Prison (Translated from the French by Alan Sheridan, 2nd ed.: Vintage Books, Random House, New York, 1995), 264-265. As characteristic of penal institutions, “In the history of imprisonment does not obey a chronology in which one sees, in orderly succession, the establishment of a penality of detention, then the recognition of its failure; then the slow rise of projects of reform, seeming to culminate in the more or less coherent definition of penitentiary technique; then the implementation of this project; lastly, the recognition of its successes or its failure… Prisons do not diminish the crime rate: they can be extended, multiplied or transformed, the quantity of crime and criminals remains stable or, worse, increases.”

(6) Hannah Arendt, The Origins of Totalitarianism, (2nd ed.: World Publishing, Ohio, 1958), 227.

(7) Ibid., The Human Condition (With an Introduction by Margaret Canovan, 2nd ed.: University of Chicago Press, London, 1958), 68. As illustrative of what she has condemned as “the rise of the social”: “When this common wealth, the result of activities formerly banished to the privacy of the households, was permitted to take over the public realm, private possessions—which are essentially much less permanent and much more vulnerable to the mortality of their owners than the common world, which always grows out of the past and is intended to last for future generations—began to undermine the durability of the world.”

(8) Political scientist Mark Thompson, in a case study of the “good governance” rhetoric, took the Philippine reform movement to task for advocating values of “good governance” even if it means putting to question the safety of democratic institutions. As he mentioned, “In the name of promoting good governance, the middle class-based reform movement had destabilised the democratic system.” “Pacific Asia after 'Asian Values': Authoritarianism, Democracy, and 'Good Governance'” in Third World Quarterly, Vol. 25, No. 6 (Taylor & Francis, Ltd., , accessed 14 October 2009, 2004), 1090. It appears many of these middle class actors have still not learned their lesson and are still pushing for these values even by resorting to un-democratic modes of action, as witness particular coalitions which have its roots in the Ateneo de Manila University itself.

(9) Lisandro Elias Claudio, “Eagles without talons?: Nation-building and the Ateneo de Manila University,” in “Post-Filipinism”, , accessed March 20, 2010. The frustration against the anti-politics stance is understandable due to the fact that “there is one major flaw in the university’s anti-politics framework: the claim that activism with its attendant criticism of national politics does not work. It does. In the 1970s, the “talk” of student activists (many of them Ateneans like Edgard Jopson) conscienticized an entire generation, exposing them to the ills of authoritarianism. It was a slow process - educating and opening people’s eyes takes time – but it worked. When the crowd in EDSA overthrew the dictator, it was a victory for those who fomented dissent. It was the legacy of the makibaka activism that is currently derided in the Ateneo.”

(10) James W. Bernauer, “Beyond Life and Death: On Foucault’s Post-Auschwitz Ethic” in Philosophy Today, Vol. 32, No.2 (Summer, 1988), 141.

(11) Alexander Nehemas, The Art of Living: Socratic Reflections from Plato to Foucault. (University of California Press, Berkeley, 1998), 166.

(12) I remember in passing an anecdote that was shared to me by Fr. Thomas Steinbugler, S.J. when I was serving during his masses every Monday afternoon. Supposedly, a marriage counselor he knew asked in a counseling session what are their definitions of an ideal spouse is. Most of the attendees gave their notions of an ideal spouse by saying that a spouse “should do this for me, to help me,” and the like. The marriage counselor, after having taken in all of them, responded: “These are right, but what can be seen as wrong is how you always impute the burden of perfection to your other half. For a marriage to work, what we should think of is “I will be a spouse who will love my spouse despite his/her shortcomings and give leeway for him/her to develop what he can to his/her full potential. The moment you stop thinking of yourself and you think of your better half, the more mutually-enriching your marriage would be.”

(13) Aristotle. Nicomachean Ethics (Translated by Terence Irwin: Indiana, Hackett, 1985), 1159b10.

(14) Ibid., 1159a35-b.

(15) Ibid., 1132a14.

(16) Hannah Arendt, The Human Condition, 240.

(17) Michel Foucault, The History of Sexuality Volume II: The Use of Pleasure (Translated from the French by Robert Hurley; New York, Vintage Books, Random House, 1990), 82-83.

(18) Ibid., “The Concern for Truth,” interview by Francois Ewald, trans. Alan Sheridan, in Politics, Philosophy, Culture: Interviews and Other Writings, 1977-1984, ed. Lawrence D. Kritzman (New York, Routledge, 1988), 263.

QUUM JUSTITIAE RATIO SIC EXIGIT: Reflections on Self-Nurturing and the Political Life from the Works of Foucault, Arendt and Aristotle by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Philippines License.
Based on a work at kalisnglawin.blogspot.com.

The Name of Despair

2010-03-24T20:07:00.000+08:00

Rest your weary brow, fallen soldiers:

A new day is dawning, a new battle to be fought,

Clasp the broken rosaries we left in your cold hands,

Hell shall ascend from the depths of the soul!

Every one of us shall witness the conflagration

Like the hordes of blazing steeds of the conqueror

Lighting up our souls to take arms!

Everyone, rise up; the day of reckoning has come!

Do not be left out in the carnage that will run;

Our hunger for flesh to tear and rip apart,

Must be sated for all who came before us!

In the hope of ending the curse of years twentyscore,

Not one of them shall be dealt with mercy;

Inflame, maim, decapitate, violate; none are innocent!

Quash those, then bring before me, those who kept us apart

Us shall be witness: they shall be impaled and slashed

Eternal offering to the altars of deranged, hopeless longing.

"Beyond the Spectacle?": Debunking Popular Notions About Elections

2010-03-09T21:23:00.002+08:00

(Foreword: this is probably the most rambling thinkpiece about electoral practice I have written. Apologies for crude rhetoric.)

With the campaign period for the 2010 Philippine elections kicking into high gear, one might be prone to the pessimistic notions which Jessica Zafra has outlined so succinctly in her Pinoy Elections: A Guide for the Dismayado. To paraphrase: "we are governed by actors and entertained by politicians." In a sense, I doubt much of our desensitised populaiton would be dissuaded of their notion that politics and artists are of different breeds: one only needs to visit any forum that would host opinions on the upcoming polls to see gems of cynicism such as the following:

Interchangebable nga lang sila; Politics at Showbiz.

Diba may MMFF parade ang mga stars, may Campaign sorties din naman ang mga Politiko. Pareho lang.

Umaakting den naman silang pareho, sa parehong manonood din.

may mga tsismis silang pareho. covered by media of course.

kung may talent fee ang mga artist at bonus kung kumita ang pelikula, sa politics, may pork barrel at kickback pag may projects.

Pabong-gahan sila ng damit, kotse at bahay.

PArehong-pareho.

Coming from the tradition of Political Science, such a sweeping statement (written in horrible grammar, no less), despite being something I believed in my childhood, nonetheless makes my blood boil. For one who is striving to understand the discipline of people's interactions with each other, together with harmonization of interests, to call politics akin to a "pabitin for the elite" is a grave insult to millenia of free thinking. Nonetheless, I cannot but admit that people cannot be blamed if they think this way simply because what we have are residual institutions devoid of their former glories.

Then again, nothing could be solved with moping and pining for "innocence lost." True, what our government and political institutions have come to are definitely not what is expected of an ideal democratic institution, but perhaps the root of problem is that we ourselves are not made to appreciate what democracy even means in the first place. It might be helpful, perhaps, if we would look at most of the time-old snippets we would here in our families and communities whenever issues of political significance arise, and then see why they are not conducive for "citizen-like" bearing:

1) "Ang iboboto ko yung nakukuha ang kiliti ko."

Most of us who speak of who our candidates will be are prone to joining the bandwagon of who is the most popular or the most "populist." This most likely explains (at face value) why Senator Benigno "Noynoy" Aquino III and Sen. Manuel "Manny" Villar, Jr. are leading in the polls. Supposedly, those who embody the people's aspirations are the ones we should go into office. However, corollary to these beliefs is the notion that once these candidates are placed into power, we already have the freedom to bash them when we want to, simply by being suspicious of their "incumbency."

Some academics and pretenders to political analysis usually share the hypothesis that it is almost a sociological construct born out of almost 400 years of colonization, this tendency to "up one over our masters" as a coping mechanism of oppressive circumstances. Most believers of the class struggle hypothesis (somewhat erroneously lumped into the umbrella term "Marxists") would also claim that this is an expected by product of the continuous slow mobilization of the working class to overthrow "unjust elite domination." More often than not, these arguments sound rational enough to a generation who was not raised on critical thinking, but even a few doses of common sense can debunk them.

To actually believe that the price of a vote is simply one's projection to populism or "populist" interests is definitely dangerous, something almost bordering to totalitarian domination no better than Hitler's fascist rule or Stalin's reconfiguration of the Soviet Union. Political theorist Hannah Arendt, in her monumental work The Origins of Totalitarianism would condemn such:

The masses share with the mob only one characteristic,namely, that both stand outside all social ramifications and normal political representation. The masses do not inherit, as the mob does—albeit in a
perverted form—the standards and attitudes of the dominating class, but reflect and somehow pervert the standards and attitudes toward public affairs of all classes. The standards of the mass man were determined not only and not even primarily by the specific class to which he had once belonged, but rather by all-pervasive influences and convictions which were tacitly and inarticulately shared by all classes of society alike. (Arendt 1958, 314).

What drives people to an understanding that elections is a mere giving off of interest to the one which he can identify most is a product of a rejection of individuality, the fetish for "being as same as most people" which kills off any impetus for creativity and innovation. This is most likely the reason why despite countless public presidential forums people are not convinced that their vote is worth committing to someone. The more candidates' platforms are becoming more identical to each other is a signal that the democratic system is unhealthy and mediocre. In fact this the complaint of Senator Aquino regarding the forums he attends to. To paraphrase: "Puro naman pagpapalakihan lang ang ginagawa namin dito: hindi pinag-uusapan ang mga isyu."

This is precisely the problem: issues are not being tackled, mostly because people have been taught to be desensitized by issues. What is the most important value fetishized by candidates is the simple delivery of services: food, housing and jobs (which is what almost all, but most importantly Senator Villar, puts forward as their sole agenda). This is basically national housekeeping, which should be undertaken by a bureaucracy and not be put to question. The moment we begin thinking of washing our hands from public responsibility as mentioned in the film Network ("Please, at least leave us alone in our living rooms. Let me have my toaster and my TV and my steel-belted radials and I won't say anything. Just leave us alone!"), we already know citizenship is dying. And this is likely something we can blame on the egocentric elites who find it expedient that the masses remain ignorant, but we are getting ahead of ourselves.

2) "Bakit mo iboboto iyan e hindi naman iyan mananalo?"

Perhaps we are committing and error when we follow the idea of "politics of convenience." This is the rhetoric people have about OMB Chairman Edu Manzano's affiliation with Lakas-Kampi CMD, lamenting how he would top the polls if he was a Liberal senator. This even extends to the standard-bearer Gilbert Teodoro, who supposedly is an ideal candidate if not for his affiliation with the incumbent Gloria Macapagal-Arroyo, who statistically and rhetorically is the most unpopular president than the unlamented dictator Ferdinand Marcos. (Not that we sanction the growing rhetoric that Marcos was actually a good president; that statement is outrageously stupid and is a different matter.)

If Lakas-Kampi CMD holds the ideological underpinnings and program of governance a candidate believes, then so be it: let the candidate stand for what he/she believes in. Politics is about standing up for one's principles and then moving around your limitations to push them through. If we are mad at personality-centered politics with candidates marketing only themselves and not the stands of the party, are we not making the same error of judgment by becoming personality-centered ourselves and not looking at the arguments of these parties? It is definitely true, political participation is a matter of investing oneself and convincing other people to what you believe in in the practice of elenchus, but relying on personal charisma alone is not healthy in promoting a thinking electorate.

There are values for tradition and myth-making in political participation: this is why the argument about Senator Aquino not having any original platform and simply riding on the names of his deceased forebears does not hold. As postmodernist thought will hold, why destroy the old wheel and make a new one if it is still workable? If the history of people power is still a potent weapon of democratization, why should we not hold on to it? Why believe the discredited neo-liberal dialectic of the Arroyo administration which foists the bogey of "stunted development" if another EDSA Revolution occurs? The obsession for modernization as rhetoric and sacrificing what is held dear by the people is totalitarian, if not at the very least emasculating for the demos.

3) Bakit ka pa sasali sa halalang ito, pare-pareho lang naman sila, sayang lang ang boto mo?

To immediately presume that electoral practice is a futile practice due to the inevitable fact that it will always be the "old players" who will figure in elections is, once again, a non-democratic and anti-political practice which has disastrous consequences for public participation. True, these players have interests counter to the values of the general population, but then again the value of political participation is in the strength to continuously speak out one's rights and advance one's interest in conjunction (if not effective suppression) of the aforementioned anti-people interests, achieved through the negotiation table and parameters people agree upon, if only to assert their participation in the community. To paraphrase once again Hannah Arendt in an interview with Roger Errera, departing from the relatively-modern understanding of the nation-state (which as a construct of modernity is questionable in itself), a country is united not by heritage, not by memory or shared origins, and not even by whether one is native or not: it is united by consent to the Constitution it values. In valuing this Constitution, one professes to a desire to participate in governance, in developing oneself as a person who wishes to be a figure that has contributed to the welfare of the public space while allowing for the advancement of private pursuits, but only insofar as it supports the public space.

In quoting noted Neo-Marxist academic Nicos Poulantzas, who wrote in the New Left Review Vol I No. 58, one of the contestations regarding the capitalist state is about how "the fundamental contradiction of the capitalist system, according to Marx, is not at all a contradiction between its social character and its ‘private purpose’, but a contradiction between the socialization of productive forces and their private appropriation. (Poulantzas 1969, 71). Political participation, despite its value for tradition and structures, nonetheless should be able to articulate itself in other avenues available to maximize mobilization and capturing public interest. It is, after all, not about who gets what, but who convinces everyone better in the shared language.

It would be therefore to our benefit as a population if we do understand the spectacle that unfolds before us, but nonetheless do not fully give in to our suspension of disbelief and see what occurs before our very eyes as an automatic signal to just drop our votes and leave it at that. To have a fully appreciative participation in the electoral process, one has to be willing to go out of one's comfort zone and engage every one who wishes to "serve" in the public space by asking them questions that matter, issues of justice and legitimacy, while keeping a tacit understanding that national housekeeping is important but not paramount above establishing a livable space for all.

READ.

SPEAK OUT.

GO BEYOND THE BUZZWORDS AND ADVERTISEMENTS.

Take your vote as a ticket, and leave it at that. Be exhilirated, but not intoxicated.

What matters now is HOW YOU WILL MAKE SURE THE CAPTAIN YOU CHOSE TO PILOT THE TRAIN OF STATE IS RESPONSIBLE ENOUGH TO NOT LET IT DISLODGE FROM THE TRACKS AND RUN PEOPLE INTO THE ABYSS.

"Beyond the Spectacle?": Debunking Popular Notions About Elections by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Philippines License.
Based on a work at kalisnglawin.blogspot.com.

Hinihiling Ninyong Ako'y Mag-Aral

2010-02-22T18:30:00.000+08:00

(paglalabas ng mga naghihimutok na bungang-utak bunga ng kapagalan sa burukratiko't antipolitikal na lunan ng pag-aaral, kahit nagpipilit ako pasukan ito ng politika. Ewan.)

Tungkulin naming daw ay mangalap ng kaalaman
Siyang totoo, ito ay aming kailangan
Nguni't kaya ba naming mangalap lamang
Habang maraming nakabitin sa alangaang?
Kaming kabataang nakakulong sa bisig ng saya
Paano aalpasan ang tukso at maling haraya
Hindi namin kaya ang magsawalang kibo
Liban na lamang kung kami ay igagapos ninyo
Pakakainin ng loto ng sakdal katangahan
At pagkatapos gawing mga utusang katawan
Na magtatayo, magtatayo, magtatayo
Hindi alam ang sarap ng kung paano magpagupo
Sapagka't sukat na ang panahon ng pag-usbong
Ng mga kalipunan ng mang-aapi't mga buhong
Ngayon na, ating padaliin ang paghuhukom
Tayong kabataan ang siyang maglalagom
Sa mga kasalanan ng mga sa ati'y nauna
Ngayon, tangnan na ang mga tabak at pana!
Sunugin ang kalunsuran, balikan ang kanayunan!
Simulan ang pagwasak sa pangsalaping sanlibutan!

Oda Sa Kape

2010-02-13T19:54:00.001+08:00

Naaalala ko lamang sa iyong halimuyak
ang mga alaala ng isang hacienda
Lunan ng mga multo ng encomienda
Na sumisikil at nag-iipit
Sa aming mga amang kuba na sa bukid
Sunog sa init ng araw, utak ay tinunaw
Habang ang salaping aming ninais
Ay hindi sumapat kahit kailan
Kahit pa pinag-usapan
At sa bawa't pagsipsip ng likidong
Nakuha mula sa mga buto ng ani
Ay inyong sinasaid ang aming dugo
Na matagal nang dinilig ang lupang ito
sa oras ng pagsusumikap
Sa panahon ng pagkamkam at paglipol sa amin
Kaya sa tuwing ako'y makakatikim
Ng mapait na nektar na iyan
Ako'y sumusumpa sa bawa't patak
Na ang katarunga'y sasakanila
Kungdi ang mga sugat ay aantak.

Ang Maglakad Habang May Bitbit Na Rosas

2010-02-13T14:11:00.000+08:00

May mga pagkakataong kailangan magsama-sama ang mga hindi dapat magsama para may sumabog at lumabas ang isang hiyas. Parang paglikha lang ng granada: mga kemikal na hindi talaga pinagsama ng kalikasan pero ginagamit natin sa pagmina ng mga mahahalagang bato. Kaya eto, nagbabalik ang inyong sabog na blogger upang muling magtala ng mga pananaw sa buhay.

Sa tagal ko ring hindi nakapagsulat tungkol sa kalagayang pangkaraniwan, para uli akong natututong magsulat ng a-ba-ka-da. Para uli akong ginagabayan kung paano humakbang gamit ang mahihinang yapak. Para uli akong natututong magmahal.

Simulan natin sa isang awiting matagal nang hindi naririnig ng mga bata ngayon:

Ang problema natin, kung tutuusin, hindi naman ang kawalan ng magagawa sa buhay. Sa totoo lang, masyado nga yata tayo maraming ginagawa sa buhay kaya nga tuloy hindi na natin maisipan ang maglakad. O sa ganoong pananaw, ang magmuni-muni ukol sa mga bagay-bagay na napapansin sa ating paligid. Dala ito ng agam-agam nating tayo'y mahuhuli sa ating mga tungkulin o, kung hindi man, ay ang mabalaho/magulo sa ating mga sariling suliraning dinadala at hindi maiwan sa bahay o sa pook ng trabaho.

Kagaya nito. Binilinan ako ng aking gurong si G. Rene Raneses na magsanay magsalita ukol sa isang salita nang walang tigil sa loob ng 20 minuto para maayos ko ang aking sabog na paraan ng pagsasalita. Pero sinira ang aking konsentrasyon sa pagsubok magsalaysay sa halaga ng tsokolate sa ating kasaysayan nang makita ko ang mukha nina Willie Revillame at ni Georgina Wilson na magkasama sa billboard ng Bench. Maski nga si Ms.Lia Cruz, hindi napalagay. Kumbaga, parang I Love You, Goodbye lang ito:

Naghahalikan sina Gabby Concepcion at Angelica. Ano na nga bang spelling ng DOM? Ang tunay na lalake, hindi gumagamit ng Lucida. Tanginang kumot yan lagi na lang may kumot na nakatakip kay Angelica Panganiban.

~O~O~O~

Mga ganoong kawirduhan, ganoong kasabugan, bilang halimbawa lang, ang nararanasan ko sa lahat ng kamalasan at stress na inabot ko sa loob ng mahigit magpipitong linggong pagbalik ko mula sa bakasyon tungo sa lahat ng proyektong pasakit ng ulo. Medyo lumaki ang dissonance ng aking kakayanang mag-isi at magsulat lalo't nasanay yata akong nagtatala gamit ang laptop. Hindi ko na tuloy magagawa ang aking proyekto na mag-contribute sa mga posibleng maging Festschrift nina Fr. Luis David o ni Sir RR. At ano ang mas nagdusa? Ang aking pagsusulat. Daig pa ang kinahig ng manok. Sa isang banda, hindi na ko mahahassle ng mga humihiram ng tala pag lumiban sa klase at kailangan gumawa ng absence report. Sa kabilang banda... yun na nga. Hindi na ko makakatulong sa kaklase bilang mabuting kaibigan. Labo.

Dahil din dito siguro, lutang din akong parang signifier sa buhay ngayon. Hindi ko rin malaman ang identidad ko, papalit-palit ang nais ko ngayon sa buhay. Minsan iisipin ko maging Jesuita, at magagalit naman ang aking pamilya dahil ako nga naman ang pumilit sa kanilang suportahan ang aking layon mag-abugasya. Minsan (actually, hindi minsan, halos araw-araw) iisipin ko nang magbigti o magpatiwakal para takasan ang lahat ng punyetang responsibilidad na hindi marunong ilugar ang kanilang sarili nang hindi sabay-sabay. Ewan ko rin, nagtataka ako kung paano nga ba ako nakarating sa puntong ito na hindi marunong ng time management o organisasyon ng buhay (kahit sabi noon ang galing ko daw dito. Mukhang wrong perception nga). Minsan iisipin kong seryosohin ang panliligaw (o pagbigyan ang mga nagpapaparamdam [KAPAL LANG, HUNGHANG, PARANG MERON, ANG KAPAL LANG] sakin), pero iisipin ko rin, makakasira lang ako pareho ng buhay ko at nung babae. (Sa kabila ng kabaklaan ko sa katawan hindi ko pa feel magpakamujer).

Kaya siguro mas trip ko na lang ang magpakalat ng bulaklak sa mga kaibigan. Dahil sa totoo lang, parang cheap thrill na ang Valentines sakin sa mga ganitong pagkakataon. Para masabi na lang ba na may binigyan (o kung hindi man, para naman pagtibayin ang mga mabuting pagkakaibigan, sa seryosong paraan). Lalo na siguro, siya na dapat kong binigyan talaga ng isang pumpon ng pulang rosas ay hindi ko na yata talaga makakasalubong sa loob ng silid-aralan upang makasama at sana, mahalin. Taeng kamalasan. Naghahanap ka sa labas, hinahanap mo sa loob, e bakit kasi naghahanap kung ang pag-ibig talaga ay darating na lang basta? Exactly. Ang dahilan ko, BASTA. At sabi ni Roberto Guevara: "kapag dumating ka na sa puntong BASTA, pag-ibig na yan." Kaya anlabo. Kaya putang-ina. saka na nga lang kaya.

Mukhang te-take 2 ako ng guidance counseling. At sa dami din naman ng problema ng bansang ito, na tungkulin kong labanan at panindigan bilang mag-aaral ng politika at nagsusumikap maging tunay na aktibistang mamamayan, sana nga ganito lang kadali pagsabayin:

"Ako'y nangangarap na ika'y makasama
Taglay ang pangakong iingatan kita
Ang ganda mong nahubog sa piling ng masa
Hinding-hindi kukupas, di malalanta;
Gaya ng pag-ibig, na alay ko sinta..."

"Ako'y nagagalak at tayo'y nagkasama
Sa bawa't pangarap, sa piling ng masa
Magkahawak-kamay sa pakikidigma
Para sa isang lipunang malaya;
At isang pag-ibig, tunay at dakila..."

Para sa mga nag-iisa (at iniwan) at mga nangagarap magmahal, siguro isabuhay muna natin yung kagaguhang pantasya ng mga istoryador na hindi puwede magkaasawa si Rizal dahil "kasal siya sa bayan." Minsan, sabi nga ng mga pilosopo, kailangan pairalin ang kalokohang paniniwala sa TRANSCENDENSIA para magkaroon pa tayo ng romantisismong lumaban kahit wala nang pag-asa sa ilang pagkakataon.

Patuloy lang tayo magmahal.

To the Ends of Eternity (Or Why Love is Timeless and Time Cannot Diminish Love)

2010-01-31T18:36:00.000+08:00

Perhaps we can set the parameters so that we know what understanding of love we are operating from, and thus we can see whether it is affected by time or it affects our perception of time. Through this exercise, I might actually propose the definition that love makes time pass (sometimes irrelevant as a whole) yet time cannot make love pass.

A definition of true love is provided via M. Scott Peck, as "not a feeling by which we are overwhelmed [but] a committed, thoughtful decision." (Th 131 Sourcebook, 42). We might be going counter to the set statements in class that "love is not a conscious choice," but perhaps we can nuance it better to arrive at a reconciliation.

We say that love is not a conscious choice because more often than not, our perception of love is that which is something beyond our plans, and something that cannot be planned. Similar to that philosophical concept of bulagang heto ako (people, please help me out who actually made this concept as I have not been studying that tradition under my philosophy classes), the presence of love is something that simply manifests itself, calls you when it deems right (even if you believe it is not because of your own plans and commitments) .

Nonetheless, love is something that does not forces itself, as mentioned by the Apostle Paul in this Sunday's gospel: "Love bears all things, believes all things, hopes all things, endures all things." Despite being a non-conscious choice when you are the one being handed the loving relationship, it becomes a committed choice once you enter it. Perhaps it is no wonder that Theology professor Roberto "Bobby" Guevara (as related to me by my seniors) would characterize it this way: "Kapag dumating ka na sa puntong ang dahilan mo e BASTA, pag-ibig na yan."

True, the acts of love (or rather, those acts that make a loving relationship truly loving for reinforcing mutual growth) is bound by time and space, but how can one say that love ends at a certain point in time (unless the object of love is already in another state [i.e. DEAD], which terminates the validity of the loving relationship already)? King Solomon has made that clear in Ecclessiastes 9: 5-6 that a loving relationship perishes in our demise. But the intensity of that feeling does not die, and it may well be love despite that.

The devotion to the memory of a deceased loving husband and continuing their vocations is applauded by Paul, and loving such an abstraction is almost similar in line to the vow of chastity that our ordained brothers and sisters have chosen. They shower their love to Christ and His body, the Church: love of an abstraction that is rendered concrete each day of loving service.

Our existence in the concrete world renders us unable to measure abstractions, as the question on the proportionalist heresy on our discussion of sin has shown. To say that time has made the loving relationship cold and almost non-existent is already the responsibility of those in the relationship: they were not vigilant to keep the embers of their relationship alive.

We can, however, confuse loving feelings for some intense emotions. UP Professor Rolando Tolentino (in his book "Sipat Kultura") and Fr. Nono Alfonso, S.J. (in the homily at the end of the Vocation Seminar I attended this Sunday) both expressed our propensity to "be unable to distinguish love from hatred." It is perhaps in those conditions that we think that love can die down, because we view love as a simple emotion, something rooted in our appetites, which it is not.

Let it not be said that love is rendered cold and dissipated by long existence. A true loving relationship renders death, and the bounds of time and space, irrelevant. The presence of love in a relationship only disappears when both parties have become unable of loving, maybe through death or mutual understanding of failure. To hold on to a love that was faithful but severed by death is possible, but nonetheless should not be indulged too much lest it stymie the growth of the person left behind.

Phoenix Plumes

2010-01-31T18:34:00.000+08:00

Thank you, Heavenly Father, for returning to me my pen. I have longed to speak and yet you deemed it fit for me to rest my weary brain. Through the hope of a vocation, may I once more take it up and write, in omnibus amare et servire et Domino; ad majorem Dei gloriam.

Epitaph to Two Years

2010-01-22T18:09:00.000+08:00

Dear blog,

I have definitely neglected you for quite some time now. You might have had the impression that I left you and my desire for writing with the end of the year 2009. Let me say that is not true. I only have been undergoing a rigorous regimen trying to understand the problems that I have faced all my developed life. Like someone undergoing pregnancy, there is a need for me to desire and wait and hope and battle out whatever challenges are coming to me and hopefully, I could come back and make things new. I know, good friend (together with the handful of readers that I might have attracted), that my inkwell is dry and reserved for the routinary purposes of my discipline. I know how I have lost touch with my muses and my desire for expression, only using you as a pulpit to mount when I need to make a point. I have stayed with you for these two years. How long has it been? Yet I abandoned you without notice, without much reflection, in circumstances I could have foreseen but did not prevent.

So, as a word of notice, I am silently withdrawing from the blogosphere for some time. I hope this respite will not mean the end of my online journal, but I do believe I need to recuperate. I need to write once again not just because of routine, but because I hope to once again make beautiful music of prose with you.

Here is a plea, which I hope most of you would understand not by mind but by heart.

Not a word, not a command, please.
Silence, an eternity of slumber, do not deny me.

I have worked all my life, written everything,
Said everything, praised everything, condemned everything,
Seen most things, heard most things, smelled things,
tasted things, felt a few things.

I have lived as I am supposed to live
A pathetic lump of dust, a mole in the distance.

I have laughed as men do
I have cried as those who mourn
I have gritted teeth in rage
I have lamented in losses
I have shouted in triumph
I have groaned in defeat
I have exalted those who strove
I have slandered the worthless

Yet I do not know who I am.

An officer. Student. Tutor. Fellow. Friend.
Enemy. Competitor. Bastard. Douchebag.
Judge. Warrior. Slanderer. Murderer.
Philosopher. Scholar. Dumbass. Idiot.
Amateur. Professional. Ne'er-do-well. Genius.
Comrade. Criminal. Marshall. Prisoner.

I have been called many names.

I sought for one that I would carry all my life.

I have not found it.

A man with no name.
Therefore of all names.
A man with no hope.
Therefore of all faiths.
A man with no life.
Therefore of all tombs.

I have long forgotten Your Judgment and Your Plan.
Enough of Judgment and Plans. Enough of your good-for-nothing
demand for sacrifices which You do not appreciate anyway.
Why continue a covenant when You do not fulfill your part?

It's always about us. What about You?!
Someone created You: do not deny that.

One flicker of light is denied.
One puff of breath stolen.
One whiff of flowers hidden.
One lick cut short.
One kiss blown to nothingness.

Pagsalitain Natin si Rizal

2009-12-31T00:04:00.010+08:00

Isang nahuling paggunita hindi sa pagkatao ni Jose Rizal kundi sa kung ano ang nais sabihin at iparating ni Jose Rizal

Buong buhay ko, wala kayong ginawa kundi husgahan ako, basahin ako. Kinuha niyo na ang lahat sa akin. Kung anu-anong hiningi ninyo, pero hindi niyo pa rin makita kung sino ako. Marami na akong ibinigay, bakit pati ang buhay ko? Patahimikin niyo na ako, para makita ko ang sarili ko!

- Jose Rizal, sa pagganap ni Cesar Montano

Sa pagkakataong ito, hindi ang aking mga opinyon o ang aking paniniwala, kundi kung ano ang paniniwala ng isang mamamayang itinuring nating propeta na magpasahanggan ngayon ay hindi binibigyang-halaga, ang bibigyan ko ng puwang.

Siguro isa sa mga unang matutuwa sa pagiging napakaligamgam (kundi mas malamig pa sa Snow World ng Star City) na pagtanggap ng ating mga mamamayan sa pag-alala natin sa araw ng kamatayan ni Rizal ay, kakatuwa, SI RIZAL MISMO. Marahil kung nangyari lamang na may sariling buhay ang mga namayapa na at uso ang internet doon, ganito rin ang iniisip ni "Lolo Pepe" ngayon (pasasalamat kay Bb. Pauline Oyco):

At oo nga naman, ano nga ba ang sinabi ni Rizal sa isa sa kanyang mga huling liham bago siya mamatay kahapon ng 7:03 ng umaga:

Ilibing niyo ako sa lupa. Lagyan ninyo ng panandang bato at krus. Ang aking pangalan, araw ng kapanganakan at ng kamatayan. Wala nang iba. Kung pagkatapos ay nais niyong bakuran ang aking puntod, maaari niyong gawin. WALA NANG ANIBERSARYO. Mas mabuti kung sa Paang Bundok. Kaawaan ninyo si Josephine.

- Jose Rizal, Sa aking pamilya, Isang liham na walang petsa.

Samakatuwid, bakit nga ba natin pa pinananatili ang pag-alala kay Rizal? Hindi na yata makatuwiran, kung tutuusin, ang tandisan pa nating suwayin ang habilin ng isang mamamatay kung tunay natin siyang pinahahalagahan. At marahil, siguro nga, iyon ang trahedya ng pagiging pambansang bayani ni Rizal. Sapagka't siya'y nakahabi sa pagbuo ng bansang-estadong Pilipinas, at sa kanyang kataliwas ding mukha bilang subersibo, filibustero sa halos lahat ng nibel, si Rizal ay hindi mangyayaring maging katulad nina Mahatma Gandhi at ni Jesucristo (kahit ito na ang paniniwala ng nauubos nang mga Rizalista). Si Rizal, hindi katulad nina Washington at kung sino pang mga kinikilalang bantayog ng kabayanihan ng ibang bansa, ay hindi tila isang dios, kundi isang taong katulad natin na maaari nating kilatisin, pulaan at, siyang tunay, di pakikinggan.

Unang Emo, Unang Pilipino

Si Rizal mismo ay umaaming marami siyang suliranin at paniniwalang tunay na humahadlang sa kanyang kakayanang kumilos bilang kabahagi ng isang pamayanang Pilipino. Makikita ito sa kanyang liham kay Ferdinand Blumentritt sa kung bakit pinili niyang kumalas na sa Kilusang Propaganda:

You would like me to write an article for Soli, but I must confess to you that my intention is not to work on any further article for that periodical. I could have told you this earlier, but I wanted to hid from you the disagreeable attacks against me. We have been through a lot together. You already write [for it], and I compeltely agree with what you can write. What Blumentritt and Rizal can do , Blumentritt can do on his own. I have suggested many projects, but they carried on a secret war against me; they call me "Idol," says I am a despot, etc., when I wished to get the Filipinos to work. They wrote about all this to Manila, twisting the facts, saying that I want this and that - which was hardly the truth. From various people I have learned that even before my Filibusterismo went to press, they were already saying that it was worthless and far inferior to the Noli. Many secret pettinesses are going on, as though they wished to destroy the little reputation that I have. I am withdrwing in order to forestall a schism: let others take the political lead. They said that Rizal is too difficult a personality; good then, Rizal goes his own way; obstacles ought not to come from me.

- Jose Rizal, Letter to Ferdinand Blumentritt: 4 bis Rue Châteaudun, Paris, October 9, 1891

At marahil ganoon din ang inasahan ni Rizal, na siyang makatwirang paliwanag kung tatanggapin din nating si Rizal ang unang emo. At bakit nga ba hindi mo ito iisipin: tandaang siya mismo ang nagsulat sa mga katagang ito sa pagpapalagay niya kung papaanong hindi naman talaga siya magbubungang malaki nang pagbabago:

Kung ang libingan ko'y limot na ng lahat
at wala ng kurus at batang mabakas,
bayaang linangin ng taong masipag,
lupa'y asarolin at kauyang ikalat.

At mga buto ko ay bago matunaw
mauwi sa wala at kusang maparam,
alabok ng iyong latag ay bayaang
siya ang babalang doo'y makipisan.

Kung magka gayon na'y aalintanahin
na ako sa limot iyong ihabilin
pagka't himpapawid at ang panganorin
mga lansangan mo'y aking lilibutin.

- Jose Rizal, Mi Ultimo Adios, sa salin ni Andres Bonifacio

Ganoon katindi ang kaemohan ni Rizal, kung tutuusin, na maski si G. Rolando Tolentino sa kanyang aklat na Sipat Kultura ay hindi napigilang mapa-"Chinkee mae!" sa pagiging desperado nguni't narcisistiko ng mga linyang ito. Sabagay, may kasabihan nga naman pala na halos lahat nga naman pala ng mga pilosopo ay emo, kaya pwedeng given na yun. Pero hindi yun ang punto natin. Natatandaan natin kung papaanong si Jesucristo mismo ay nagsabing hindi kulang sa pagdangal ang isang propeta liban sa kanyang sinilangang bayan (Lucas 4:24) at paanong pwede rin nating sabihin ito ukol sa ating mga bayani.

Nguni't marahil, ang mas matindi dito, ay ang balikuin ang kanyang mga sinasabi. At hindi baga ganito rin ang ginawa sa mga propeta't bayani kahit ganoon sila dinarakila: pinipilipit at inaabuso ang mga salita para gawing palusot sa mga kawalang-katarungang kanila mismong ipinaglaban? Ito mismo ang sanhi kaya hindi na natin maintindihan si Rizal, kung bakit ang pananaw natin kay Rizal ay isang malayong bituing hindi maaabot sapagka't siya mismo ay ginawang imahen ng mapanupil na estadong hindi niya sasang-ayunan. Hindi nga sang-ayon si Rizal sa pagsasarili ng mga Pilipino sapagka't "bakit ang kalayaan kung ang mga alipin ng kasalukuyan ay magiging mang-aalipin kinabukasan?" At hindi nga siya nagkamali. Kung papaanong binaliko ng Rebolusyong Pranses ang kaisipan ni Rousseau (liban na lamang kung naniniwala kang baliko na mag-isip si Rousseau sa simula pa lamang) at kung papaano binaliko ng Partidong Nazi ang pananaw ni Nietzsche, ganoon din nating inabuso si Rizal. At huwag na nating pag-usapan ang pagbaliko ng mga simbahan sa lahat ng mga kautusan ni Jesucristo.

Isang Pagtataksil

Mas masaklap dito marahil na ang gumagawa nito sa kanya ay ang mga mismong institusyong kanyang pinagtiwalaang magdadala sa kanyang paniniwala. Matatandaan sa isang talumpati ni Padre Bienvenido Nebres, S.J., Pangulo ng Pamantasang Ateneo de Manila, nang siya'y gawaran ng Orden ng mga Kawal ni Rizal ng Knight Grand Cross of Rizal noong Disyembre 30, 2006 ay kanyang sambitin kung papaanong:

Sometimes you might think that Dr. Rizal would have been like many of our political leaders today, maraming salita, kaunting gawa. Because he wrote and spoke so well. But in his four years in Dapitan, he was puro gawa, kaunting salita. He provided health care. He provided education. He built water systems. He taught technology in agriculture and fishing. He did many things -- with his own hands -- to create a better life for people...

Dr. Rizal understood that in Dapitan. In Spain and Manila, he wrote and preached against injustices. In Dapitan, he simply worked to create the foundations for a better life for the people. He may well have launched Gawad Kalinga a century ago.

Marahil may katwiran naman sa mga winikang ito, nguni't ang nagiging mensahe ay hindi ang pagbubuo ng komunidad, kundi ang pagtatayo ng isang pamumuhay na walang politika, walang pag-uusap. Sa pagnanais nating kalasan ang pangangailangan sa kultura ng aktibismo at pagiging mapanuri, itinanghal natin ang pangangailangang panlipunan higit sa lahat, na taliwas sa ating pagkilos sa demokratikong pamamaraan. Hindi ito ang sinasabi ni Rizal kahit kailan, at ito ang tinindigan ni G. Lisandro Elias "Leloy" Claudio, balediktoryan ng Ateneo de Manila noong taong 2007 at ngayo'y guro sa Kagawaran ng Pamamahayag sa sulating "Eagles without talons?":

This Rizal may well be the solution to our country’s problems for, as Nebres argues, today “there is so much talk and so little done.” Indeed, although a lot of Gawad Kalinga’s development approaches have been questioned, it is undeniable that it has contributed to the reduction of slums. Ateneo’s education programs in depressed areas likewise contribute to long-term national development.

But what are the implications of de-emphasizing political criticism in favor of immediate concrete action? Historian Floro Quibuyen argues that the image of an apolitical Rizal was used by the American colonial government to encourage Filipinos to cooperate with them even as they subjugated the country. Reminding Filipinos of the anti-colonial and revolutionary Rizal would have been unwise given their mission of pacification.

Similarly, in the context of the Ateneo, this Rizal and the framework of nation-building that it’s associated with has been used to question and erase the university’s long history of social and political activism. ...

This anti-politics atmosphere has made it difficult to forward issues of national concern in the university. I was witness to the lethargy of many students and teachers during the time when mobilizations were being made to protest the NBN-ZTE scandal. I saw how this withdrawal from issues of national concern influenced the moderate stance taken by the Ateneo regarding the issue of whether Arroyo deserved to stay in power. While basketball nemesis La Salle called for resignation, Ateneo called for reflection. An administrator personally rebuked me when I said the university should join the lobby for the Freedom of Information Act since it would allow the public to scrutinize shady deals like the NBN-ZTE. Won’t work, I was told; let’s just lobby for another disaster relief bill. It doesn’t surprise me, then, that in her final State of the Nation Address this country’s most despised president claimed the university and its president as partners in her goal of building a strong republic.

There is one major flaw in the university’s anti-politics framework: the claim that activism with its attendant criticism of national politics does not work. It does. In the 1970s, the “talk” of student activists (many of them Ateneans like Edgard Jopson) conscienticized an entire generation, exposing them to the ills of authoritarianism. It was a slow process - educating and opening people’s eyes takes time – but it worked. When the crowd in EDSA overthrew the dictator, it was a victory for those who fomented dissent. It was the legacy of the makibaka activism that is currently derided in the Ateneo. And lest we think that nothing was gained from EDSA, one should consider that we currently have a free press, participate in regular elections, and have a growing civil society. Political scientist Nathan Quimpo, for instance, claims that grassroots NGOs who engage in legal activities like aiding farmers in land reform cases were few and far between before EDSA. It was the revolution that opened this democratic space. Our system isn’t perfect, but it’s significantly better.

Ano talaga ang sinasabi ni Rizal sa atin? Ano siya talaga bilang ating pambansang bayani. Minsang sinabi ni Howie Severino sa kanyang dokumentaryo ukol sa buhay ni Rizal sa Europa na "Little Bad Boy": kung tunay ngang si Rizal ang ating pamantayan sa pagiging mamamayan, disin sana'y malaon nang maunlad ang Pilipinas. Magaling tayong mga Pilipino sa pagyayabang ukol sa ating mga bayani, nguni't ang isabuhay ang kanilang nais na layunin ay lagi tayong kapos. Hindi baga lalo tayong kahiya-hiya sa ating mga karatig bansang gaya ng Singapore, Malaysia (kung saan ang demokratikong dating diputadong punong ministrong si Anwar Ibrahim ay tagahanga ni Rizal at mag-aaral sa ilalim ng iskolar ukol kay Rizal na si Cesar Adib Majul) at Indonesia at maging ang Hapon at Alemanya, na ating tinutuya sa ating pangangayupapa sa Amerika, na kinilala si Rizal bilang mabuting halimbawa ng Ubermensch ni Nietzsche kahit hindi sila nagkita kahit kailan?

Hamon ng Pagbabalik-Tanaw

Muli't muli, nanatiling isang anino si Rizal sapagka't hindi tayo ipinapakilala sa kung sino talaga siya. Siguro, sa ating "nilinis" na paglalahad ng kasaysayan, hindi natin siya makikilalang kahit kailan liban na lamang kung tayo mismo ang kakalas sa ating mga muhon, at walang-sawang magkakalas sa mga karaniwan nang pinaniniwalaan. Minsang sinabi ni Michel Foucault na sa mga gawaang tagahubog (disciplinary structures) kumikilos ang tao at siyang nagbibigay sa kanya ng kakayanan, nguni't magiging tunay lamang siyang malaya kung kaya niya itong lusutan ang pasikut-sikot at siya mismo ang humawak sa kanyang pagsuong sa buhay, nguni't di nakakalimot sa gabay ng mga nauna sa kanya.

Si Rizal, bilang ating "Lolo Pepe" ay naglatag na ng daan sa ating harapan. Nasa atin ang hamon na balikan ang kanyang pinanggalingan, pag-aralan ang kanyang mga tagumpay at pagkakamali, at ituloy ang kanyang pagbubuo ng isang pamayanan. Nakakilos siya sa Dapitan sapagka't doo'y nagkakaisa at nagnanais ng pagbabago ang mamamayan. Sa isang panahong tayo'y pinipilit na isipin lamang ang sarili at ang pagpapanatili sa mga ito, walang magiging bunga kundi ang pagkawasak ng isang bansang ating ninanais buuin. Ang lahat ng ito'y ating pinagbabayaran sa katangahan ng ating mga magulang at ang atin ding kahinaan.

MARAPAT NATING SABIHIN, KUNG TUTUUSIN, BILANG SINUWAY NI RIZAL ANG KAUTUSAN NI DONYA TEODORA ALONZO BATAY SA KUWENTO NG GAMU-GAMO, NA TANGING ANG MGA BATANG PASAWAY LAMANG ANG MAAARING MAGDALA NG PAGBABAGO SA ATING BAYAN. ANG LUBOS NA PAGDAKILA SA PAMILYA ANG SANHI KUNG BAKIT TAYO HAWAK SA LEEG NG ESPANYA NOON. GANOON DIN NGAYON: SA SOBRANG PAGNANASANG PANATILIHIN ANG ATING MGA MAG-ANAK, NAWALA NA ANG ATING TUNGKULING PAGLINGKURAN ANG BAYAN. Hindi na nga bago, kung tutuusin, ang tula galing sa Ang Propeta ni Khalil Gibran na ginamit ni Lualhati Bautista para sa kanyang Dekada '70 (at siyang tula ng mga pasaway na batang aktibistang gaya ko):

Ang inyong anak ay hindi n'yo anak,
Sila'y mga anak na lalaki't babae ng buhay!
Nagdaan sila sa inyo ngunit hindi inyo,
At bagama't pinalaki n'yo, sila'y walang pananagutan sa inyo…

Tumigil na tayo sa pagsunod sa modernong panahon: winawasak lamang tayo nito. Panahon na upang balikan ang nakaraan, hanapin ang sagot sa mga katanungang nakalibing sa gitna ng mga alikabuki't nadudurog nang mga pahina, at muling kilalanin kung sino at ano si Jose Rizal: isang taong mahina, isang taong marunong magsalita't kumilos nguni't hindi marunong sa negosasyon, at ating sikaping higitan pa ito. May lakas ang Pilipino, may kakayanan at, katulad ni Andres Bonifacio na disipulo ni Rizal, MAYPAGASA.

At sa ganitong paraan lamang natin maiiwan ang isang ritwal ng pag-alalang hindi naman makatwiran at lalo lamang naglalayo sa atin sa kanyang diwa.

Anong gagawin mo kapag malaman mong sa lahat ng mga naisulat mo, kapag ika'y namatay na, ay wala ni isang makaalala?

Para mo na rin akong sinintensyahan ng kamatayan.

- Kathang-isip na pag-uusap ni Jose Rizal at ni Tenyente Luis Taviel de Andrade,
Jose Rizal, GMA Films

Pagsalitain Natin si Rizal by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Philippines License.
Based on a work at kalisnglawin.blogspot.com.

We Worship in the Whispers: Why Prepare for Advent

2009-12-21T00:02:00.003+08:00

In omnibus amare
In omnibus servire
In omnibus amare et servire Domino
In everything, love and serve the Lord

These words, sung by the Bukas Palad Music Ministry in their current album To Love and Serve (and which may also be found in the emblem of Ateneo de Iloilo), recalls in a sense the very manner of life by which we, as the people of God in this dispensation, should follow. Having been called through vocare, we are expected to be not only mindless followers of doctrines and manners of living that our beloved Mother Church has set for us, but also a life that has been well thought out and consulted with not only our spiritual guides, but also those we love and those around us. It is, in a sense, what differentiates the Christian religion amongst others: it is a religion based on immersing oneself in the world and speaking to instigate change, not mere meditation away from the world or a violent negation of the world (not that I disparage them, mind you).

It must be in this light that we see our duty as Catholics in a world that has, in Nietzsche's words, "killed God" by assuming His position, to disastrous effects. In modernity's understanding of life as mere supply which should be sustained but could be disposed of carelessly when the necessity arises, masking it with the honor and glory of the secular world but are as vain as the empires and temples of antiquity, we as members of the community of Christ should seek to engage those among us to rethink life as we know it and rediscover that which is age-old, but ever new.

For the past years, I for one have been struck by that jadedness that comes with our hyper-commercialize d, somewhat spiritually- devoid Christmases of years past. Despite the warming feelings of having friends be with me when attending simbang gabi, that feeling dissipates, ironically, when I come home to our ancestral home in the province. The ennui of the environment, the inanity of the situations by which I find myself in there, as well as the ill-behavior of some of our family members (even elders) somewhat intensified my antipathy to celebrating Christmas in the province, preferring to remain at home and live out Christmas Day like any vacation day, without fanfare and devoting it to my more pressing responsibilities like papers and the like, to the consternation of my parents. No matter how I try to psych up myself to behave like a good family member and join in the traditional family gatherings, I just felt out of place and view things as senseless.

I was only reminded of how wrong was this when I remember that homily of Fr. Vic de Jesus last December 16's Simbang Gabi mass, which once mentioned how our God is a God which takes his time, which chooses to speak one on one to those who are in need. Our God is a God who will not deny His time to those who need His Help, those who would be willing to stop and talk a while and get to know each other. (Yeah, I had to put it in.)

But probably that is exactly what we need. We've had enough of the parties, we've had enough of the wastage, we've had enough of all the fluff and the noise. It's about time we stop, talk to those who need someone to talk to, and then sort out the loose strings on our relations to each other. It's not my fault, likely, but it might be that my absence is why some of my cousins are suffering indifferences with each other. It might probably why my younger cousin is already a mother at the age of 17. All because I was not there to talk to. That over-quoted statement of Edmund Burke remains true: All that is necessary for the triumph of evil is that good men do nothing.

Fr. RB Hizon, Principal of the Ateneo de Manila High School, once mentioned in a homily last October 6 in the aftermath of Typhoon Ondoy:

Mother Teresa, I am told, once asked to address the American Senate as she and her sisters were looking for assistance to feed and clothe the big numbers of homeless in Washington , D.C. One high government official (who was not particularly impressed by her nor convinced that what she was doing was particularly good or helpful) wanted to embarrass Mother Theresa and asked her: “So sister, would you mind please telling us how it is you intend to feed the thousands who are hungry and homeless in DC?

Mother Theresa looked at him and said simply, “One by one.”

One by one. That is perhaps the best way we can respond right now…one by one…one student, one staff, one teacher, one neighbor…one community…one by one.

It's probably that reason why, despite all the academic work that has been thrown upon myshoulders by "challenging" professors (the term "inconsiderate" would be inappropriate I would presume), I shall still strive to attend to my duties to my relatives and friends. In that way, I would probably be able to deserve that name of Catholic that I carry. The best gift I would give to my family is that which is what I am best at: what I know and what I feel. After all, we also have for a God one who is not in the rumblings, but is in the silence or the faintest whisper:

And behold, the Lord passed by, and a great and strong wind tore the mountains and broke in pieces the rocks before the Lord, but the Lord was not in the wind. And after the wind an earthquake, but the Lord was not in the earthquake. And after the earthquake a fire, but the Lord was not in the fire. And after the fire the sound of a low whisper. And when Elijah heard it, he wrapped his face in his cloak and went out and stood at the entrance of the cave. And behold, there came a voice to him (1 Kings 19:11-13).

A merry Christmas to all.

A La Siete Serafinas

2009-12-16T21:20:00.000+08:00

Because all of your perfections distract me from understanding God and His commandments to me, and because it can only be placated in a way my mentor devised.

The inevitability never denied it, me, and life in unanimous attractive tension: we're better off this way.

Callous heaven enacted, grant amends, rather couple incumbent anxieties: why do I still hope despite such vanity?

Just emit night's natal yearning, don't even linger aimlessly, 'cause rapture underlies zenith; you're still playing with my heartstrings unwittingly.

May angels ravage and judge our effervescent, tarrying apolitical reminiscing right at your offering; do you still share our struggle after all these years?

Such helplessnesses are caused of lingering love and demolished orations; I dream a lot about you every second.

Or yet abolish, mangle and negate zirconium aspirations, never open; simply because you do not deserve a fleeting dreamer like me.

And never grant eternity last, drastically, even at such inexplicable situations; let me call you the seraphim of St. Francis who swept me.

Isang Limot na Panata

2009-12-14T19:55:00.000+08:00

Natatandaan ko pa ang ating kabataan na tayo'y tinuturuang panghawakan ang isang panatang makabayan, salitain ito bilang ritwal ng pagsasabuhay ng ating pagiging bahagi ng isang pangarap na pamayanan ng isang bansa. Nguni't sa isang panahon na ang ating salinlahi'y mahilig lumimot at takot harapin ang mga multo ng pagkakamali ng ating mga nakatatanda at ang ating sariling mga pagkukulang, ano pa ang silbi ng mga salita at pangako sa pagbabanyuhay ng isang bayang lugmok sa pagkakawatak-watak at kahirapang itaguyod maski sarili nilang mumunting purok?

Marahil panahon na ating balikan ang isang panata ng mapait, nagluluksa nguni't malinaw na layunin.

(Salin mula sa "Days of Disquiet, Nights of Rage" ni Jose F. Lacaba, pahina 146):

Itinatangis ko ang huwad na kalayaang tangan ko.
Ang kalayaang pautang sa akin ni Uncle Sam
Ay tinik sa aking lalamunan,
Sapot sa aking isipan,
Busal sa aking bibig,
Tanikala saking mga binti at kamay.
Nagluluksa ako sa pamanang dapat sana'y lipos kayamanan
Bunga ng pawis at dugo ng aking mga ninuno
Nguni't dinumihan ng mga maruruming kamay-piyudal
At ginahasa ng isang duhapang na panginoong mananakop -
Gintong pinaging tanso ng kapangyarihang dayo.
Lumuluha akong nagmamalaki sa bandilang sagisag ng kalayaang darating pa lamang;
Ginigising ang pinakamunting hibla ng aking katutubong dangal
na makipagbaka para sa pambansang demokrasya at tunay na kalayaan.
Naniniwala ako:
Na bawa't karapatang pinapangarap ko'y may kaakibat na tungkuling gagampanan.
Na bawa't pag-asang pinahahalagahan ko'y hinahaluan ng mga hamong dapat makamit.
Upang ang bayang ito'y maging tunay na nakapangyayari sa lupang ito,
Nagkakaisa, niyayakap ang isang buhay na nasasapat,
Ipinapangako ko sa alaala ng mga bayaning nagbuwis ng buhay noong 1896
Na ituloy ang himagsikang naiwan nila't di pa tapos!
Ginagabayan ng mga adhikaing tungo sa pambansang demokrasya ng taumbayan,
Pagtatagumpayan kong muli ang kalayaang inagaw sa akin ng imperyalismong Amerikano,
Wawasaking walang-awa lahat ng tanggulang piyudal,
At hindi titigil hangga't di ko maibagsak lahat ng kampilang imperyalista.
Sarili kong dugo'y aking ititigis, sariling buhay ko'y aking ipamimigay!

Kislap

2009-12-10T20:00:00.000+08:00

Alay kay R.D. at ipinapautang ko rin kay Patrick Manalo para kay R.R.

Kayo pa rin ang hinahanap-hanap kong sibulan ng tanglaw
Kahit napalilibutan na ako ng mga de-kuryenteng dagitab
Kahit hindi nawawala ang mga sinag kahit sa kadiliman ng gabi...

Sapagka't kayo'y malayo't hindi naaabot ng aming mga kamay
Sapagka't kayo'y hindi nanununog ng mga kapitbahay
Sapagka't kayo'y nagpapaligaya sa napapanglaw na paslit
Sapagka't kayo'y nagbabantay sa mga kawawang yagit
Sapagka't kayo'y mga tuldok ng apoy na sakdal init
Na iginuhit ang larawan ng aking mahal sa langit.

Dahil kayo ang sibulan at tungo ng pangarap
Ng mga mundong papasibol at magbibigay-buhay
Dahil kayo ang hantungan at huling hinagap
Ng mga daigdig na patapos na ang panahon at alay

Kayong mga bituing walang magagawa
Kundi ang magningning at bigyan kami ng gabay na tala
Kayong mga bituing siyang nagtatakda
Ng tadhana ng wala, kundi ng alaala;
Sana'y ang isa sa inyo'y lumiit
At dumalaw dito sa aming daigdig
At hayaan akong siya'y isilid sa isang lamparang di mababasag
Upang ihandog sa musang aking nililiyag.

IN THE NAME OF PATRIA: Nationalism and Modernity as Haunted Romance

2009-12-09T22:13:00.003+08:00

We agree that modernity, in its basic structurization of its understanding of history, is predisposed to deny the propensity of man to revert to an understanding of time as somewhat without bounds, determined by the seasons, without predictability and therefore should be viewed with caution and preparation whenever possible. Modernity, in seeking to make history its pet, has sought to fetter it with countless chains (reminiscent of Rousseau’s fatally misguided description of what supposedly the state of man is) to make it more understandable, more easy supposedly to understand, and to put it to its logical extremes, deploy it as a means of controlling warm bodies for the purposes of fevered brains. And it is in these fevered brains that are born the notion of a community beyond the local, what the national is deemed to be. Benedict Anderson opens the second chapter of his seminal Imagined Communities thusly (2006, 9):

Why this harkening back to the images of the spectre? Why, one might ask, should we characterize the discourse of nationalism (or nation-building, for that matter) in terms of its ability to inspire feelings of hallowedness or haunted-ness? Perhaps we can take the argument of Rolando Tolentino, in his essay Pitong Welgista ang Napatay, which puts into question the sensitivity of love and hatred as being conflated already, the intensity of such emotions so equal in its capacity to imbalance and violate the normal, natural existence of the lover and the beloved that its ambiguity inspires simultaneously, though unconsciously, tremendum et fascinosum which cannot be identified whether it be because of orgasmic pleasure or of horrifying terror. And it is in this light, we shall see, that the spectre that haunts national imagining is that same phenomenon of conflation that presupposes and blurs the dichotomy of love and hatred, this time confusing creation with destruction and how it consists the struggle of the post-colonial being in striving to claim one’s own space in the world.

Using spectres as a metaphor or a conduit of human desire for expression when communication seems impossible is among the characteristics of subversive and emancipatory movements. Karl Marx and Friedrich Engels opened the Manifesto of the Communist Party with a foreboding that seems to have been only imagined, conceived and given life in the depths of the hell where the proletariat has been kept bound, “the spectre that haunts Europe, the spectre of communism.” Even our own prime Filipino patriot, Jose Rizal y Mercado, in illustrating the anguish that is experienced by the Creole displaced in mainland Spain and even in the Philippine colony, has chosen to show Ibarra as haunted by the spirit of his wronged father at the throes of mortality, and then later being torn giving the presumed primacy of Madre Patria between Spain and what he feels is his true homeland, the Philippines.

The mirage that is projected through the spectre reeks of something unwelcome, something that has been forcibly eliminated yet is now governed by its own will to return, to manifest oneself once more, and therefore seek to actualize its presence despite its limitations, its non-corporeality. The spectre is there not to simply communicate a message, but seeks to bend the will of those who see it to its bidding, as might be gleaned from the evolution of Hamlet to an incomprehensible, therefore un-“decodable”, and therefore invincible being after conversing with the presumed ghost of his father. As a somewhat perverse embodiment of the Spirit that G. W. F. Hegel has defined as Phenomenon, the person that embodies the blurring of distinction between the world of ideas and the concrete world, the spectre seeks to actualize where it came from, what it is now, and how it shall be in the future in the futility of no longer existing in time but is now one with time. Its desire for communion can no longer be adequately satisfied by finite means, being in a sense going towards the infinite already.

Nationalism as sought to be achieved by former colonies, as a product of modernity, is a rejection of traditions past, traditions which they claim to have been determined for them by their colonial masters. They are operating under the presumption that they, progressing towards an inevitable flow of history, were interrupted in their potential evolution by the meddling of colonial masters. Thus, select emancipatory movements would seek to restore the pre-colonial being that their people have supposedly been in, the pure native condition (again, harkening back to Rousseauvian hallucinations). Yet as Nick Joaquin in Culture and History would argue, the act of intervention, that moment of contact is already an irreversible phenomenon, history being a sequential abstraction in flow with time, which moves forward towards eternity. To claim and attempt to restore the pre-colonial is as presumptuous as Lucifer’s ambition to displace the Creator: the finite attempting to conquer that which is beyond their capacity to even comprehend. Nationalism, therefore, is also haunted by the desire for articulation of an identity, one which, like innocence, once lost, can never be reclaimed in its purest form. One could only seek to renegotiate the relationship between those nationalities that have been “tainted” by the domination of other nationalities, mutually reinforcing their evolution without the certainty of their paths diverging. In a somewhat mundane insight, one could pick out the scalding verses of performer Stefani Germanotta (better known as “Lady Gaga”) as illustrative of a society’s haunted desire to reclaim itself from those who have crossed their way:

I want your ugly, I want your disease
I want your everything as long as it’s free…

I want your horror, I want your design
‘Cuz you’re a criminal as long as you’re mine…

I want your love and I want your revenge
You and me could write a bad romance
I want your love and All your lover’s revenge
You and me could write a bad romance…

In seeking to recognize itself through consciousness, the nation as a corporeal, imagined body is therefore assaulted as well of the inherent trappings of imagined bodies. Despite seeking to establish itself as the patria grande, one can only do so with the grudging tolerance of the patria chicas, the local hometowns. This fiction has been established through the romanticization of natality and even the romanticization of the tomb, and thus can only borrow its hallowedness from the fiction of tombs.

AHAS GALING SA BAUL... NGA BA?

2009-12-05T00:01:00.006+08:00

(o kung papaano natin dapat tanawin ang balita ng deklarasyon ng pamahalaang Arroyo ng Batas Militar sa Maguindanao)
ni Hansley A. Juliano

Hindi nilikha ang sulating ito upang magbigay ng kasagutan, kundi upang ilatag ang mga tanong na dapat nating bantayan ang sagot.

Una, sinasabi sa ngayon ng GMA7 News na hindi raw totoo ang balitang ito batay sa pahayag ni Press Secretary Cerge Remonde, nguni't marahil dapat pa rin nating isulat para alam natin kung paano ba talaga marapat tanawin ang paggamit sa Batas Militar sa ating panahon. Iminumungkahi kong kung tinatamad kayo magbasa, laktawan ang mga block quote.

Nabalita lamang ito kamakailan, sa pamamagitan ng ABS-CBN News, na nilagdaan ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo nitong gabi ng Disyembre 2 ang kautusang naglalagay sa lalawigan ng Maguindanao sa ilalim ng Batas Militar. Maaari nating sabihing ang trigger sa sitwasyong ito ay ang mga balitang sumambulat kaninang umaga, na ibinabahagi ng Philippine Star:

Amid reports that martial law will be imposed today in Maguindanao, government forces raided several homes of the Ampatuan clan, seizing weapons and ammunition that police said were enough to arm an entire battalion.

On Thursday, military and police teams raided the mansion of Datu Unsay Mayor Andal Ampatuan Jr., principal suspect in the Nov. 23 massacre in Maguindanao, seizing several high-powered guns and stockpiles of ammunition hidden in a compartment under a concrete stairway of the house.

...

The searches went on until yesterday when the raiding teams uncovered more than 260 boxes of ammunition of assorted calibers, 22 assault rifles, customized sniper rifles, handguns and various gun accessories that were buried in a vacant lot adjacent to the houses of Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) Gov. Zaldy Ampatuan and his father, former Maguindanao Gov. Andal Ampatuan Sr.

Philippine National Police (PNP) chief Director General Jesus Verzosa said the number of firearms seized was enough to arm 1,000 troops, or a battalion of soldiers or policemen.

Some of the weapons and crates of ammunition uncovered bore “government arsenal” markings as well as the name of its manufacturer, Arms Corp. of the Philippines (Armscor), with the manufacture date stamped October 2008.

...

Lawmen also unearthed gun replacement parts and several military uniforms at the site about the size of a basketball court.

Verzosa said the search for more weapons is continuing.

ANG SITWASYON: nakatagpo ng lehitimong ebidensya ng mga private army ng mga Ampatuan, na siyang maysala sa naganap na mga pamamaslang sa Maguindanao noong Nobyembre 23. Diumano'y kailangan ng malakas na sangay tagapagpaganap upang madisarmahan ang lahat ng ito. Dulot nito, kailangan maglatag ng Batas Militar sa Maguindanao.

Marahil maraming mga mambabasa, sa pagkarinig sa pariralang "naglalagay... sa ilalim ng Batas Militar," ang posibleng mabigla, magalit, o MAGWALA sa potensyal na ang deklarasyong ito ay kumalat sa iba pang lalawigan, o maski sa buong bansa. Kasabay ng katotohanang tatakbo si Pangulong Arroyo sa pagka-Kinatawan ng Pampanga, marahil mayroon nang naghaharaya na patungo na ito sa posibleng PAX (o mas okey sigurong BELLA) GLORIA. O sa maikli't kolokyal na salita, "ARROYO FOREVER!"

Maski ako ay nabigla at napaisip na pwede na natin sigurong ipapatay ang Pangulong ito. Nguni't baka naman nagiging OA tayo.

Kalikutin natin ang balita mula sa ABS-CBN:

While martial law is in effect, Lt. Gen. Raymundo Ferrer, armed forces Eastern Mindanao commander, will take over from Maguindanao Gov. Andal Ampatuan Sr., one of the suspects in the massacre, as the provincial military governor.

Asked to comment on the report, Presidential Adviser on Mindanao Affairs Jesus Dureza said: "I'll get back to you if there's definite word... Usually, martial law declaration is not announced until action starts on the ground. Otherwise, the purpose and objective is lost..."

Mapupuna mo nang malabung-malabo ang sirkumstansiya o mga pumapalibot na kaganapan sa paglikha nito. Magdududa ka na sa simula pa lang. Hindi na bago ang mga proklamasyong inihayag nang palihim a sa ilalim ng gabi sa rehimeng ito; tandaan ang ilang mga executive order na bigla na lang gumulantang sa ating mga dyaryo pagdating ng umaga. Tandaan ding nagngalit tayo sa paglaban sa Con-Ass na nilakad ng mga Kinatawan nang malapit nang pumalo ang hatinggabi. Marapat ding tandaang MAY STATE OF EMERGENCY SA MAGUINDANAO, SAMAKATUWID HAWAK NA MISMO NG PANGULO ANG PAMAMAHALA DITO. May predisposisyon na tayong paghinalaan at labanan ang anumang sabihin ng pamahalaan dahil napaso na tayo, lagi tayong niloloko, SAWA NA TAYO.

PERO BAKA EMOSYONAL LANG TAYO. Emosyonal dahil nais talaga nating malaman ang buong detalye, dahil pampublikong usapin ito at hindi dapat isinasapribado ang impormasyon.

Batay sa mga probisyon ng Saligang Batas ng 1987:

Section 18. The President shall be the Commander-in-Chief of all armed forces of the Philippines and whenever it becomes necessary, he may call out such armed forces to prevent or suppress lawless violence, invasion or rebellion. In case of invasion or rebellion, when the public safety requires it, he may, for a period not exceeding sixty days, suspend the privilege of the writ of habeas corpus or place the Philippines or any part thereof under martial law. Within forty-eight hours from the proclamation of martial law or the suspension of the privilege of the writ of habeas corpus, the President shall submit a report in person or in writing to the Congress. The Congress, voting jointly, by a vote of at least a majority of all its Members in regular or special session, may revoke such proclamation or suspension, which revocation shall not be set aside by the President. Upon the initiative of the President, the Congress may, in the same manner, extend such proclamation or suspension for a period to be determined by the Congress, if the invasion or rebellion shall persist and public safety requires it.

The Congress, if not in session, shall, within twenty-four hours following such proclamation or suspension, convene in accordance with its rules without need of a call.

The Supreme Court may review, in an appropriate proceeding filed by any citizen, the sufficiency of the factual basis of the proclamation of martial law or the suspension of the privilege of the writ or the extension thereof, and must its decision thereon within thirty days from its filing.

Kung paiikliin natin ang sinasabi nito, marapat raw na sa loob 48 na oras pagkadeklara ng Batas Militar ay mapagdesisyunan na ng Kongreso kung pahihintulutan o pipigilin ang pag-iral ng Batas Militar. Kung pigili'y hindi ito puwedeng suwayin ng Pangulo, nguni't kung pahintuluta'y nasa pasya ng Kongreso kung patatagalin o paiikliin. Kung babalikan natin ang sinabi ni Tagapagsalita ng Kapulungan Prospero Nograles mula sa balita ng ABS-CBN News:

Nograles said: "Martial law can be impractical at this time as it requires the approval of Congress, which will most likely have difficulty mustering a quorum due to the holidays and the election season. Even if we have a quorum, I don't think our senators and congressmen will favor this because it will certainly cause public uproar which can endanger their reelection bid."

"A limited state of emergency in Maguindanao and nearby provinces is sufficient to address the problem related to the Maguindanao massacre," he added.

Lumalabas, masyadong problematiko kung pagpapasyahan ng Kongreso ito diumano sa panahon ng halalan. Nguni't hindi marahil malayong isipin na nagpapalusot lamang ang mga Kongresistang ito dahil ayaw na nila maabala, at papabayaan na lamang na naman nila ang bayang hindi nila pinaglilingkuran. Subali't tandaang tila wala ring alternatibong chain of command na maaaring sumalo sakaling hindi nga makapagpulong ang Kapulungan ng mga Kinatawan. Samakatuwid, MAY PROBLEMA RING KONSTITUSYONAL. Nguni't hintayin natin ang pasya ng mga may kaalaman sa batas konstitusyonal, katulad ni P. Joaquin Bernas, S.J.

Ang pangunahing dapat nating gawin ay hindi ang magwala sa terminong BATAS MILITAR na para bang isang multo, kundi magtanong kung HINDI BA TALAGA SUKAT PA ANG ISANG STATE OF EMERGENCY? Hindi ba maaaring maglatag at mag-organisa na lamang ng Komisyong Tagapamahala ng mga may kakayanan sa public administration na walang kiling partisano, at hindi na gumamit ng puwersa ng armas? Kung sasabihing OA ANG MAMAMAYAN MAG-REACT, HINDI BA MAS OA ANG SOLUSYONG ITO?

At magtataka ka: ang pinaglilinis ng kalat na ito ay ang mismong institusyong maysala dito: ANG SANDATAHANG LAKAS. Kung lumalabas na parehong maysala sa sabwatan ang mga Ampatuan at ang Sandatahang Lakas, bakit hindi sila parehong patawan ng naglilimita ng kapangyarihan?

Nguni't muli, ako'y nagtatanong lamang para sa isang sambayanang nilubog sa kamangmangan sa batas.

Sa isang kalagayan na naglalabo-labo ang mga probisyon ng batas sa ganitong pagkakataon, hindi madaling maglatag ng pasya. Ito lamang ang alam natin: KAILANGAN MAWASAK ANG MGA PRIVATE ARMY. KAILANGAN MAWALA ANG ISANG SISTEMANG SULTANISTIKO. Pero kahina-hinala na isang di-demokratikong solusyon ang sagot sa isang di-demokratikong problema. Ang ating dapat gawin: MAGHINTAY, MAGBANTAY, UMUNAWA.

Sulit

2009-12-03T17:09:00.000+08:00

Sulit na ang masigaw-sigawan ng gurong madaling makalimot ng iniisip
Basta alam niyang meron kang natututunan at mukha kang nag-iisip
Sulit na ang magsalita nang hindi ka binibigyan ng dagdag na puntos
Tutal hindi ang markado ang pangmatagalang sukat ng galing.
Sulit na ang magkandalintik-lintik na ang isip ko sa pagbabasa
Lalo't ang babaunin namang pang-unawa'y panghabambuhay
Sulit na ang maubusan ng baong wala sa oras sa pamimili
Pagka't ang paglalaanan naman ay siyang pinakahuli
Sulit na ang magkasalubong at mamasdan ang iyong ngiti...
Dahil oo nga naman pala, kahit hindi ako, pag-ibig mananatili.

Welcoming and Living Through the Season of Advent

2009-12-01T11:29:00.001+08:00

As members of the Roman Catholic Church, we are invited to another year of service and living out the commandments of God through his son Jesus Christ. We define Advent, as per Newadvent.org, as the season which begins the Liturgical year. We quote:

During this time the faithful are admonished
to prepare themselves worthily to celebrate the anniversary of the Lord's coming into the world as the incarnate God of love,
thus to make their souls fitting abodes for the Redeemer coming in Holy Communion and through grace, and
thereby to make themselves ready for His final coming as judge, at death and at the end of the world.

In many ways, Advent, if we are going to take to heart the implications and the traditions which are embedded in Catholic faith, is not at all characterized by the highly-materialisti c, highly-consumptive and highly-promiscuous (I will justify the usage of such words) sashaying and bacchanalia of wastage and consumption that almost if not all our media advertisements and shopping malls have led us to believe. Advent, in a sense, is not supposed to be about a feast: it is about trembling, about anxiety, about an urgency to reform one's life in light of being a resident of the world's "valley of tears." The onslaught of Christmas is not about the reindeers, it is not about Saint Nicholas (who by the way was already stricken off the Calendar of Saints), it is not about the mistletoes where all our hormanal imbalances are let loose, it is ESPECIALLY NOT ABOUT GIFTS, but about looking at how destitute our lives, whether we be materially sufficient, overflowing, or lacking, without the grace of God moving us into this Earthly existence.

To observe Advent, in a sense, is not at all to be deluded into memories of childhood innocence nor an excuse to affluence. In fact, we are invited to put away our vanities, our desires, and try looking at what we have done to merit being part of the Holy Catholic Church. The I, as invited to participate in Advent, should not find relaxation in Advent from the cyclical and day-to-day activities. In fact, Advent should be an evaluative and formative period: looking back at how we fared as Christians, what we have accomplished doing, where we have failed or faltered, and what could be done to remedy them and/or to go further what we have accomplished.

It is not surprising, given our concupiscence, that we shall find in most of our actions failures to reach out and live out what Christ really means and asks us to be. But this should not discourage us. We should always strive to improve, labor, work and act (the last three words having a lot of differences as Hannah Arendt, a Jew, in her book The Human Condition has outlined; the first for sustenance, the second for utility, and the third for community-building) . It is a tiring and demanding experience, yes, but then again salvation from our sinful condition was never easy to begin with. St. Augustine was not alien to it and wholly embraced it, as in this paraphrase by Bukas Palad:

Kay tagal bago Kita minahal
Gandang sinauna at sariwa
Akong nilikha Mo, uuwi rin sa 'Yo
Ako'y papayapa lamang sa piling Mo

But I do not, at all, attempt to depress the living daylights out of everyone with what I am saying. We do acknowledge our Lord Jesus's pronouncement himself that our laboring should be done with a smile and joyful praise to God. But the danger of always of thinking about what is joyful in the Catholic life might blind us to the necessary pains and sacrifices it entails, as what most of us who are still very much stunted in the Faith are prone to be. In seeking the joys and pleasures of life, we have traded off the road less traveled but should be for salvation and righteousness. There must be balance, indeed. We must remember, as John 3:16 immortally reminds us that God sent his only begotten son to save us and grant us eternal life. Therefore, in the same way we shall prepare all our gifts to our beloveds, we should also prepare ourselves for the accounting of Christ with regards to our duties as our brothers' and sisters' keepers.

Siklo ng Karahasan

2009-11-27T11:13:00.006+08:00

Pagmumuni-muni sa malamig-lamig na pagngangalit ng taumbayang Pilipino sa pamamaslang sa 57 tao sa Maguindanao sa ilalim ng mga Ampatuan
ni Hansley A. Juliano

Para sa isang tunay na pangkating subaltern, na ang pagkakakilanlan ay ang kanilang ka-Ibahan, walang di-makakatawang suhetong subaltern na makikilala’t makakapagsalita para sa kanyang sarili; ang solusyon ng intelektwal ay di ang magpigil sa pagkatawan. May suliranin pagka’t ang layon ng suheto ay di matagpuan upang maganyak ang kakatawang intelektwal.

- Gayatri Chakravorty Spivak, Can the Subaltern Speak?

Hindi na ako magtataka kung marami sa nakatanggap ng mga balita ukol sa mga pamamaslang sa 57 na mga tao, kabilang ang mga 13 mamamahayag sa Maguindanao ay batiin ng tila pagkasanay o kawalang-pakialam ang balitang ito. Kung magpapahayag ng pagkagitla, pagkabagabag, o pagkagalit sa usaping ito ay puwedeng-puwede nating ikahon sa tatlong uri ng tugon:

Shit.

Oh god, so sad. There's just too many evils in the world. I cry... (LOL)

Fuck these Muslim pigs! They deserve to die! Go President Arroyo!

Itong mga kaisipang ito ang siyang nagpapanatili, nagpapatibay, at siyang nagpapalaganap sa mga ganitong pamamaslang. Itong hegemonya ng kamangmangan, kawalang-kaalaman at kawalang-pakialam, kung tutuusin, ang siyang pinakamabuti't matatag na tanggulan ng mga ganitong mapangwasak at mapanupil na sistematikong karahasan hindi lamang sa Maguindanao, kundi pati na sa buong kapuluan kung tutuusin. Napakaraming mga pagkakataon nang tayo ay nakarinig ng mga usapin ukol sa mga patayan, sa mga kawalang-katarungan, sa pagtatanggol ng kulungang estado sa kanyang mga galamay na naghahari-harian sa ating lupain, at sa mga pagnanasa nating ipatimbuwal ang mga sistema’t kulturang ito na pumapatay sa ating mga walang-malay at makatarungang mga kapatid.

Hindi ko malaman kung ano nga ba ang dapat kong sabihin bilang isang aba’t mangmang na manunulat sa harap ng mga ganitong usapin, sa totoo lamang. Napakahirap, napakasakit, at nakapanginginig ng laman ang bawa’t detalyeng aking naririnig sa bawa’t balitang aking natatanggap. Sa sobrang dami na ng aking nakita’t nabasa’t narinig, akala ko naiintindihan ko na ang mga suliranin sa isyu ng separatismo at kung bakit hindi na talaga makaahon sa isteryotipo ng kaguluhan ang Muslim Mindanao. Pero sabi nga ni Socrates: “sa mga sandaling akala mo’y alam mo na ang lahat ay doon ka walang alam, at sa sandaling aminin mong wala kang alam ay doon ka makakaunawa.” Alam na nating ang mga suliranin sa Muslim Mindanao ay historikal, institusyonalisado at kaakibat na ng kultura ng represyon sa mga Moro sa loob ng mahigit 500 taon. Nguni’t ang hindi natin alam (o marahil ayaw aminin at harapin) ay ang katotohanang ang mismong pamumuhay na ating ipinagmamalaki sa ating mga kalunsuran, sa rehiyon ng kabisera, ang Metro Manila, ang siya mismong sanhi ng mga kaguluhang ito, at kung bakit hindi magiging madali kahit pa sa loob ng sampung salinlahi ang ibigkis muli ang Mindanao sa ating pagtatayo ng isang tunay na matibay na estado.

Salamat sa Imperyong Maynila

Naniniwala akong lahat tayo ay biktima ng nakaraan. Pinatunayan na ng kasaysaysan na kasalanan ng imperyalistang Estados Unidos mula pa noong panahon ng kolonisasyon na malaking pagkakamaling ipilit ang integrasyon ng Mindanao sa binubuong bansang-estado (nation-state) sa pamamagitan ng migrasyon na itinadhana ng Homestead Act. Naniniwala pa rin akong napakahirap sa mga taga-Mindanao ang sumunod sa mga patakarang itinatatag ng isang pamahalaang nakasentro lamang sa Maynila at sa mga iilang naghaharing-uri, lalo’t hawak sila sa leeg ng mga naghaharing-uring ito. Hindi madaling ituro na kasalanan lamang ng mga hari-hariang ito ang kasalukuyang kalagayan: napakahina rin naman kasi ng pagnanasa natin na piliing isatinig ang mga hinaing ng mga hindi makapagsalita. Walang ibang paglalabasan ng mga hinaing ang mga taga-Maguindanao. Kinakailangan, sa mga ganitong pagkakataon ang ating kahandaang sundin ang payo ni Karl Marx: “ang proletaryo ay sa gayon hindi maigigiit ang kanilang interés pang-uri sa kanilang sariling pangalan, maging sa parliyamento o isang pagpupulong. Hindi nila maisasakatawan ang kanilang mga sarili, kailangan silang katawanin.”

Napakasaklap na kahit galit ang mass media sa kawalang-katarungang ito, nakakayamot pa rin ang kanilang paimbabaw na pagtanaw sa naganap na mga patayan. Mayroong tila baga maalab na pagnanasa ang media na ipaalam sa mga manonood at patron ang katotohanan sa likod ng mga detalye, pero sa totoo lang may nararamdaman akong pagkakalas sa kanilang mga tinig, isang obhetibong etika na matagal nang iwinaksi ng mga progresibong pahayagan. Hindi ko alam kung sadya lamang nanlulumo si Ted Failon noong umaga ng Nobyembre 25 sa kanyang palabas sa DZMM, pero hindi maganda ang dating sa akin ng sinabi niyang “kung magpapatayan kayong mga magkakalabang pamilya puwede ba kayo na lang? Hindi may nadadamay pang iba!” Totoo, tama naman na hindi makatarungang idamay ang ibang tao sa gulo ng may gulo, lalo na kung pinili na ng mga ito na huwag makisali sa mga ganitong gulo. Pero, tandaan natin na ang usapin ng patayan sa Maguindanao ay isang usaping pampubliko. Hindi tayo basta-basta lamang pwedeng sumaisantabi at sabihing karapatan nating hindi makialam. Hindi naman sa ating ipinapalubog ang ating sarili sa blob of the We na kinokondena ni Ayn Rand, pero ang ganitong usapin ay hindi isang bagay na dapat piliin nating huwag magakaroon ng sasabihin o pananagutan.

Hindi Na Ito Usapin ng Paradigm Shift

Kababawan at kamangmangan ang sabihing ang patayan sa Maguindanao ay bunga ng relihiyosong konserbatismo o panatisismo ng Islam sa Muslim Mindanao. Sa katotohanan, ni hindi nga Muslim ang mga kamay na nagpakilos sa mga Ampatuan at kanilang mga tao upang gawin ang hindi kayang ilarawan ng mahihina ang puso. Tandaan muli natin na nananatili ang konsepto ng strong man sa ating kamalayan dahil isa ito sa mga pinanghahawakan ng ilan sa ating mga teknokrata’t burukrata na konsepto ng Asian-style democracy mula sa dating Punong Ministro ng Singapore Lee Kuan Yew, kung saan ang awtoritaryanismo ay mahalaga. Nguni’t tandaang ang Singapore ay lubog sa paggawa ng isang haka-hakang kasaysayan kahit sa katotohanan isa lamang itong kalas na lungsod ng Malaysia, kaya’t hindi nararapat na paghulmahan ng mga pananaw-Pilipino sa pamamahala.

Nguni’t higit pa roon, nariyan din ang pagnanais ng mga naghaharing-uri na bigyan ng historikal na lehitimasyon ang kanilang kapangyarihan, kahit wala na sa pinanghahawakang ideyal ng estado. Soberanyang kapangyarihan na walang-likat at mapaghiganti ang namamayani sa ating mga lalawigang hindi makontrol nang epektibo ng pambansang kapangyarihan gamit ang Sandatahang Lakas o ng Pambansang Kapulisan. Kaya may basbas ng estado ang mga strong man na kagaya ng mga Marcos at Crisologo ng Ilocos, ang mga Remulla ng Cavite, si Hagedorn ng Palawan, ang mga Lobregat ng Zamboanga, si Rodrigo Duterte ng Davao, at una pa sa mga Ampatuan, si Ali Dimaporo ng Maguindanao. Kapag nakasalalay na sa mga mersenaryo ang pagpapanatili ng “kaayusan” sa estado, hindi ka na magtataka kung bakit supot at walang pangil ang estadong hawakan at parusahan sila sa pangambang iwan sila ng mga ito, at mapunta ang mga botong kinikikil nila sa mga mamamayan sa kanilang mga kalaban.

At sino nga ba ang mga Ampatuan upang kanilang pangahasang gawin ito? Tandaang sina Andal Ampatuan Sr., at ang kanyang mga anak na sina Zaldy at Andal Jr. (na siyang itinuturong mastermind) ay itinuring ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo na kanyang pinakamatibay na kakampi sa Timog. Karugtong na nito ang mga pangalang Virgilio Garcellano at Lintang Bedol, na kung naaalala pa natin ay ang mga komisyoner ng COMELEC sa Maguindanao na naging sentro ng mga pandaraya: ang una sa halalang pampanguluhan noong 2004, at ang huli sa pinagtatalunang upuan sa Senado nina Aquilino “Koko” Pimentel III at ng naluklok na si Miguel Zubiri noong 2007. Makikita ang pagkiling ng administrasyong ito sa maraming aspeto, at ang pamamaslang na ito (na iginigiit ng mga tagapagsalita sa Malacañang na nararapat paraanin muna sa due process) ay hindi na natin inaasahang ikokondena ng Malacañang. Anupaman ang sabihin, sisikapin nilang palusutin ito.

Isipan at Pagkilos

Ayokong manisi sa mga ganitong pagkakataon ng pighati sa aking mga kababayang nananatili pa rin sa kanilang mga patetiko’t walang kuwentang buhay at pinipiling maglagalag na lamang sa Facebook, Plurk (kagaya ko, alam ko) at kung ano pang mga pansariling kapakanan nila. Gusto ko pa ring maniwalang sila ay mga biktima at preso lamang ng isang kapitalista’t disiplinaryong lipunan na walang-patumanggang nililinlang sila na ayos lamang ang manatiling walang ginagawa.

Pero nais ko lamang magtanong: kailangan pa bang maipit ka sa panahon ng kagipitan para lamang makalubog sa karanasan ng mga inaapi? Bakit nga ba napakareaksyunaryo lamang ng ating mga pagkilos sa mga komunidad at hindi progresibo, na makakalimutan din pagkatapos ng ilang linggo kagaya ng ipinagmamalaki nating pagtulong sa mga nasalanta ng mga sunud-sunod na bagyong Ondoy at Pepeng? Naniniwala akong ang pagsusumikap ng ating mga kabahagi sa pagbabanyuhay ay sapat na dapat upang gawing masikhay sa pagkilos ang sampung salinlahi. Nguni’t ang nakikita natin ngayon ay isang kabataang lubog sa mga pagnanasa at unti-unting pinipiling wasakin ang kanyang sarili, habang ang mundong kanyang ginagalawan ay patungo rin sa pagkawasak sa pamamayani ng mga halimaw at ganid sa parang.

Minsang ibinahagi sa akin ng mga kasama sa Agham Politikal: ang kawalang-kapangyarihan ang bagong kawalang-pakialam (“disempowerment is the new apathy”). Hindi ako naniniwala sa anumang estadistika, dito man o sa ibang bansa, na magsasabing ang Pilipinas ay maraming demokratikong institusyon, sapagka’t kung totoo iyon hindi masasaling kahit isang buhok ng mga napaslang sa Maguindanao. Hindi ko naman maimungkahi na magtuon tayo lahat ng ating pagkilos sa mga rally, vigil at iba pang aktibidad ng civil society dahil higit sa lahat, ang usapin natin ay hindi ang mga mamamayan kundi ang pagiging kriminal ng isang administrasyon na nagkakanlong sa mga naghaharing-uri na takasan ang kanilang historikal responsibilidad sa angaw-angaw na salinlahi ng mga inapi. Kaya kung aking tatanungin ang tanong ni Vladimir Lenin at Andres Bonifacio, “ano ang dapat gawin?” hindi rin ako makapagbigay ng pangmatagalang kalutasan.

Nguni’t naririyan ang pag-asa. May magagawa kahit papaano ang sinuman para manatili sa ating kamalayan bilang bansa ang trahedyang ito at mapigilan nating huwag nating maulit ito. Sulatan niyo ang inyong mga kinatawan sa pamahalaang lokal at kahit na sa walang-silbing Kapulungan ng mga Kinatawan upang yanigin sila, at makita nila, na hindi kulong sa mga sulok ng Metro Manila ang konsepto ng pagkamamamayang Pilipino. Magsulat kayo. Magbasa ng diyaryo o ng mga balita sa internet. Harapin na natin ang pangit na katotohanan at hayaang masunog sa ating mga isipan ang mga larawan ng mga winasak na katawan at ginahasang mga pagkatao ng 57 mga biktima. Walang pagbabanyuhay na madali, pulido at malinis; lagi itong maligalig. At sa panahon ng ligalig, isang kasalanan ang manatiling nakatanga’t walang ginagawang pinag-isipan.

Pinakamabigat ang kasalanan ng mga Ampatuan. Mabigat ang irresponsibilidad ng kasalukuyang administrasyon. Nguni’t hindi natin dapat kalimutan na tayo ay may kinalaman at kasalanan, sa ating kawalang-pagkilos sa pananatili ng mga institusyong walang katarungan.

In Belated Remembrance of Christ, the King

2009-11-27T08:06:00.000+08:00

We have to remember that our concept of the Kingdom of God is, definitely, neither a concrete nor a political entity. It has this peculiar characteristic of being expected "to come into this world" yet "not of this world." As such, it is not at all to be expected to be understood by human terms of sovereignty. Pope Benedict XVI has already reiterated that the Kingdom of God is established not by coercive forces, its sovereignty and authority not maintained by subjugation but by the exemplary example and practices of virtue.

Thus, the Kingship of Christ is not at all a life of glory and dominance: in fact, the ultimate manifestation of the Kingship of Christ is in the symbol of human's perception of destruction and defeat: the Cross. Yet I remember those lines of Fr. Horacio de la Costa in his timeless piece The Two Standards (which I am pretty confident most of the "true-blue" Ateneans are aware of):

Christ ... invites all to fight under His Standard. But He offers no worldly allurement; only Himself. Only Jesus; only the Son of Man; born an outcast, raised in poverty, rejected as a teacher, betrayed by His friend, crucified as a criminal. But Jesus, the Son of Man, is also Jesus, the Son of God. And therefore His followers shall not be confounded forever; they are certain of ultimate victory; against them, the gates of Hell cannot prevail. The powers of darkness shall splinter before their splendid battalions. Battle-scarred but resplendent, they shall enter into glory with Christ, their king.

Thus is the challenge among us, we who have chosen to go through this life of pilgrimage within a world that has rejected God's call to value the things that remain when all else are ephemeral: FIDES, SPES ET CARITAS. It is that conviction that we must carry on with our lives, despite the persecution of a world too engrossed and blinded by its own constructs (as per Ecclesiastes 7:29: "Behold, only this have I found out: God made mankind straight, but men have had recourse to many calculations. "). We know we have a lot to fix when we see that those we have condemned to damnation due to being outside the Church are actually those who live out the teachings of Christ, and we who profess to be children of God are carried away by the allures and temptations of the world, no better than the Jews of old. I thus remember the poem Open Letter to Filipino Artists by an Atenean, then-leading Leftist cadre Emmanuel Lacaba:

We are tribeless and all tribes are ours.
We are homeless and all home are ours.
We are nameless and all names are ours.
...

The road less travelled by we've taken...
And that has made all the difference;
The barefoot army of the wilderness
We all should be in time.
Awakened the masses are messiah.
Here among workers and peasants
Our lost generation has found its true, its only home.

It was quite beautiful and nostalgic to remember, as Fr. Thomas Steinbugler, S.J. has mentioned in his homily at mass last Monday at the Gonzaga Chapel, that we commemorate the martyred Mexican Jesuit Fr. Miguel Pro at his death last November 23, 1927. When Fr. Pro was about to be executed, he shouted that defiant cry of VIVA CRISTO REY, affirming a lifetime of commitment to the faith, even to the bitter end.

A CRITICAL ANNOTATION OF Resolution No. 20091103 of the Sanggunian

2009-11-22T01:34:00.005+08:00

by Hansley A. Juliano

A brief review of the resolution, its totalitarian (therefore anti-democratic) nature and why it is not a just mode of action to express citizenship

The Sanggunian ng mga Mag-Aaral ng Pamantasang Ateneo de Manila has recently released Resolution No. 20091103 which purportedly calls “ALL ELECTED OFFICIALS OF THE SANGGUNIAN NG MGA MAG-AARAL TO INTROSPECT ON INSTITUTIONAL COMMITMENTS FOR THE 2010 NATIONAL ELECTIONS.” At face value it would appear as a manifesto to uphold democratic participation, but a closer look would show that it is a quite problematic, even immature, statement of the Atenean’s perception regarding political participation. We quote in length from the manifesto:

3. WHEREAS, the Sanggunian as an institution, in recognizing the rightful and vital role of the Filipino youth in national efforts to advance and preserve freedom, democracy, human rights, national dignity and interest, social justice, unity, peace, and development in Philippine society, has the responsibility to raise the Ateneo student body’s critical awareness of and proactive response to issues and their root causes affecting the life of the nation and the Filipino people,

4. WHEREAS, the Sanggunian, as an institution, has the purpose of helping foster the social, political, cultural, and spiritual life of students; develop a University spirit and work for effective student participation in its activities; and to serve as the official coordinating channel of the students to democratic institutions,

5. WHEREAS, the Sanggunian, as an institution, took on the role of being at the forefront of Ateneo Task Force 2010 (ATF 2010) and upholds as one of its foremost ideals integrity, must remain committed to such,

6. WHEREAS, the Sanggunian, as part of its commitment to ATF 2010, continues to participate in the successive segments of Voters’ Registration, Voters’ Education, Voters’ Mobilization and Accountability Efforts and Engaged Citizenship.

The train of the Resolution already shows a decidedly suffrage-centric train. It appears as if the Ateneans’ collective understanding of social participation is already in its pinnacle manifestation with a focus for electoral participation. Yet the informal and the minute historical, cultural and ethical perspectives of most Ateneans, one that is not written down but seen in the text of their bodies, minds and values, shows a persistent fetish for private satisfaction, shying away from public participation. It is situated as such that any movement for social involvement, even including the programs of the Office for Social Concern and Involvement, only appears as mere apologetic moves, palliatives harking back the image of Pontius Pilates.

7. WHEREAS, the Sanggunian, as an institution, believes that to build the Filipino nation concretely includes engaging its democratic institutions by practicing the right to suffrage,

8. WHEREAS, the Sanggunian, as an institution, believes that commitments of the institution must be upheld by all units of this one body,

9. WHEREFORE, BE IT RESOLVED, the Sanggunian as an institution appeals to all its duly elected officials to reflect upon their commitment to the founding principles of the student council,

10. WHEREFORE, BE IT FURTHER RESOLVED, the Sanggunian as an institution appeals to all its duly elected officials to recognize the greater cause enshrined in its constitution and to protect its integrity and commitment it adheres to,

These statements are pregnant with the exclusivist nature the Sanggu has been accused of possessing for a long time and what its past administration under Mr. Omar Castañar (AB DS 2009) has sought to do away with. It must remember that as per its name, and as mentioned above in paragraphs 3-4, its responsibility for formation is not only with regards to its officials but also to its constituents, the Ateneans themselves. There should be no presumptions of its leaders’ beliefs trickling down to the student body immediately, seeing how most of the Sanggunian’s movements are not at all reflective of the ideals of Ateneans themselves. In espousing a stance without exhorting Ateneans to hold them as well in a more intrusive and polarizing manner, we could not expect to make the student body affirm those they have supposedly elected to represent: a governing body who thinks making students eat canned goods is ideal to make them more receptive to public participation.

But what could be stated as, decidedly, anti-political, IS THIS:

11. WHEREFORE, BE IT FURTHER RESOLVED, the Sanggunian as an institution does not in any way pass judgment on its duly elected members who have not registered in the national elections but seeks to be a co-formator to its constituents by providing an opportunity for personal discernment and personal action,

12. WHEREFORE, BE IT FINALLY RESOLVED, the Sanggunian as an institution upon immersed reflection, with open, honest, transparent dialogue, calls all its duly elected officials who have not registered for the 2010 Philippine national elections to consider tending their resignation,

This statement is a fatal, totalizing statement unworthy of a call regarding a promotion of democratic participation and action. It appears as if elections are the sum total of political participation and thus it is only the salvific point of democratic responsibility. John Stuart Mill has stated it impeccably in his Representative Government: “The pure idea of democracy, according to its definition, is the government of the whole people by the whole people, equally represented. Democracy as commonly conceived and hitherto practised is the government of the whole people by a mere majority of the people, exclusively represented. The former is synonymous with the equality of all citizens; the latter, strangely confounded with it, is a government of privilege, in favour of the numerical majority, who alone possess practically any voice in the State. This is the inevitable consequence of the manner in which the votes are now taken, to the complete disfranchisement of minorities.” In thinking that elections alone would become the lifeboat which will keep the practice of citizenship afloat, we are actually disenfranchising the responsibility to citizenship altogether.

This idea is precisely what the great thinkers of antiquity have strove to prevent by stressing that the good life is the political life: one that encompasses ethics, virtues and manner of living. Democratic activity is not summed up in the ballot or in the ostrakon, but in manifesting their responsibilities and respecting the laws of the land that are in accordance with the Constitution.

In singling out electoral participation as the end-all and be-all of citizenship, one would be falling to the fatal mistake of actually believing that it is only the vote that makes public life worthy. It is as problematic as the Hobbesian perception that only the sovereign (or for that matter, the “tyranny of the majority”) is the one responsible for the endless structuring of the state, decidedly excluding the voices that have been for so long “sub-alterned” by the repressive remnant systems of the Philippine garrison state. We cannot, in democratic and good faith, support such a resolution forcing our representatives in the Sanggunian to renounce their responsibilities as guides of the student body, their problematic understanding of political participation nonetheless, for it would be more destabilizing to the Ateneans’ ability to reflect their aspirations and their desire for legitimate reform and revolutionary means of practicing and living out their responsibility as Catholics, as Filipinos, and as Ateneans.

Notes on an Elementary Ethical Understanding of Labor

2009-11-19T15:31:00.003+08:00

(The following is a potential guide blueprint for a discussion of the trinity of movement that Arendt discusses in The Human Condition. Please critique and contribute some points, as well as point out problematic issues or likely misconceptions).

Labor and work, for Hannah Arendt, are two distinct words as contextualized in her work The Human Condition: the first being a movement which produces products that could be easily consumed and the other one turning out works of craftsmanship seen to stand the test of time. Despite sharing the likely similar ancestor, the Latin word labore which puts forward the image of the person in the movement as being incorporated into the process of creation, they have evolved into highly different denotions. LABOR has been classically shown to be of a “slavish nature,” present in “all occupations that served the needs for the maintenance of life.” (THC 83). I cannot help but remember the character of an old fencing master, Don Manuel Escalante, in Isabel Allende’s rendering of the masked vigilante Zorro, which stated that “the only occupations worthy of a gentleman are those without tangible products.” In devoting oneself to the practices of labor, one would be indeed intimate, but nevertheless sucked up in the cycle of nature’s creation and destruction, one’s means of existence being as flitting as the wind of necessity and therefore dispensable. It is not probably without reason that one would be moved by Edwin Markham’s description of such a condition in his poem The Man with the Hoe.

With the ideal being presented as freedom from necessity, one might argue that Arendt is being elitist (as evidenced by Hannah Pitkin’s critique, Fry 57) in the sense that the practice of politics presupposes a certain level of wealth necessary, therefore exclusive, therefore anti-democratic as well. However, it would be an injustice to Arendt to claim such due to her very persistent stressing of a permanent necessity of pluralistic concerns, a means by which communal unity might be assured for the maintenance of the importance of the political life. It is unfortunate, we have to give it, but there are also opportunities of satisfaction to be had from practices of labor by which one partakes in being an animal laborans. (Fry 42). They may have an understanding that their condition and formation is suited for such an activity (which probably necessitated the mythology of elemental biology [i.e. rulers have qualities of gold while the participants of labor have qualities of bronze or iron] in Plato’s The Republic, 451a-c), which contributes to an organic view of the functioning of an ideal state. We might even think of it as actually consistent to our Christian understanding of vocation, in the sense that though they are put there as per ideas of predestination, they still choose to persist as practice of whatever little freedoms they have as slaves, and not commit suicide or choose to rebel and run away, bearing another proscription (as in the conflict discussed in the Epistle of Paul to Philemon). The reality remains, though, that in such conditions participants to labor are not considered persons worthy of public life as well, so that is, to use an economic term, an opportunity cost. It gives us an idea as to why it would not only be anti-democratic to forcefully emancipate people from their slavish duties as proponents of the radical Left are prone to, it would also upset the field of politics as discourse, elucidation and persuasion.

With such contexts and situations being understood, we see why labor is more often than not mostly related to the maintenance of the family, the private sphere by which most of us are given sustenance for the development of ourselves as participants in the public life. The danger, however, lies when labor has become the fetish for existence and accumulation, as Marx would appear to have noticed in Capital Volume 1:

… the means of production and subsistence, while they remain the property of the immediate producer, are not capital. They become capital only under circumstances in which they serve at the same time as means of exploitation and subjection of the labourer. But this capitalist soul of theirs is so intimately wedded, in the head of the political economist, to their material substance, that he christens them capital under all circumstances, even when they are its exact opposite.

If labor is characterized as already traipsing the fine line separating humans from animals, the fetish for labor as the very existence is an unhealthy assumption of the animalistic capacity of humankind. We might even dare to say it is a violation of the Machiavellian balance regarding virtu which in itself promotes the utilization of animalistic tendencies when the situation of necessity arises.

We must remember that labor is an essential tool, a stepping stone if you will, by which the practices of work and action are given potential to exist and therefore proliferate. The sustenance by which people outside the labouring force enjoy permits the fabricating or “working” nature of humans, the homo faber. As Arendt has succinctly proposed: “No work can be produced without tools, and the birth of homo faber and the coming into being of a man-made world of things are actually coeval with the discovery of tools and instruments.” (THC, 121). And yet work appears to be more destructive than labor due to its nature of “wrestling raw materials” from the Earth before being made into more stable fabrications. Though “labor, too, joins to nature something of man's own, but the proportion between what nature gives— the "good things"—and what man adds is the very opposite in the products of labor and the products of work.” (THC 103). Work, though essential to the fulfilment of praxis, is no less destructive, binding and, to a current perspective “dehumanizing” than labor.

Why I Still Hope For a Youth Revolution

2009-11-18T23:38:00.001+08:00

Frankly, I have not been into writing much lately. Most of you know that I have been so bogged down by ideas and responsibilities and much shit has hit so many fans recently. However, they say that the Muse of Writing does drop by sometimes to give you a pinch and turn out some ideas sifting in your brain for a long time.

The following writing after the video jump is my response to the video "Lost Generation" by AARP, which was assigned as a point of discussion for our Th 131 discussion under Ms. Maria Elisa Borja. This is actually raw me: all my idealism bottled up and tempered by discourse waiting to explode for such a long time. Sure, they are not what you would expect to hear of me if you read my writings for about a year now, but I recall them.

I've come across these inspirational "bad pessimists then reverse to be optimist" messages for quite a while. On a formalist note, they look good. But it does not end there.

Now, on to my idea on this. I don't know if anyone will respond to this, this is quite long.

There are many grave problems that face the world that, more often than not, we are prone to just take them in stride, following the life-saving trait of the chameleon. We follow the conditions by which we find ourselves in to make us more pleasable, more acceptable to our societal constructs and the values of the world we were born in. "When in Rome, do what the Romans do, right?" I have had many elders telling me these since I was a child: "matuto kang makibagay. You cannot bend everyone to your will, let them be." Not one of us got the message of Rizal about the story of the moth and the flame: "the flame, though dangerous, is worth dying for."

Yes, they have promoted "stable societies." And they also have fueled lynch mobs.

True, I would not deny it, the youth are becoming more and more, at face value, apathetic and lethargic. They have elected to be more on the safe side, the side of authority, the good life. And in more ways than one, they are proud of it. They think of it as their privilege to be beyond issues of political participation because they have no stake in it, because they are of those sectors which do not have any supposed NEED, I stress, NEED to speak out against injustices and the problems of people. And they even have the gall to speak of them being among the Silent Majority, those who are content with the world as it is as if creation is so beautiful it ended at the seventh day when God rested, not knowing that they forebears have done every mentionable blunder to make our "pale blue dot," as Carl Sagan put it, awash with blood, "all to conquer a speck of dust on the face of the universe."

I have not seen it better than last Monday, the anniversary of the Hacienda Luisita massacre. With a handful of course mates we decried the 15 years of injustice that have been denied to tenants who have been gunned down mercilessly while all they did was to ask for rights, a peaceful dialogue for the preservation of a relationship of tenant-landlord towards a more developmental one. We sought to be heard and were met by blank stares and ridiculing smiles. I have not seen a more MANHID bunch of youth than here, to be quite blunt about. Forget about all your momentous Ondoy relief support, forget about your JEEP, forget your NSTP. When push comes to shove, when issues of justice come into play, when ideals are put to the test, I wonder if Ateneans really possess that sapientia et eloquentia the Jesuits have promised will impart to us.

But are they really apathetic? Are they really too habituated to be benumbed to the endless cries of a society in chains?

I do not think so. I believe the past four decades has done so much to form and rattle a hundred generations to become aware, to become stakeholders in the future of a world that will end but should be made to last while it can. But in the ensuing new world we have opened, our activists have been consumed by anger and thirst for equity they have lost their reason in a momentum that will leave them dead in our hinterlands. The state that has lost its legitimacy in our community has resorted to systematic repression, first by confrontaion, then by denying education to a majority of our countrymen. And the result of this is a generation that has been disillusioned from birth, a generation habituated to playing the safe side. A generation of spoiled brats of history, as a 14 year old Florianne Jimenez would write in the Philippine Daily Inquirer's Youngblood about six years ago.

But I still refuse to believe the youth is apathetic and lethargic. They know what is happening. They know what should be done. They know justice. But they are afraid. And they are disempowered. As a colleague of mine succinctly described: DISEMPOWERMENT IS THE NEW APATHY.

We have been so habituated to happiness we do not know how to be sad, and we are afraid of loneliness. We have been so habituated to be seeking comfort we have refused to become exposed to hardship even though it is what we need to steer a world on the twilight years of its existence. And when we are faced by hardships, we deny. We escape. We drown ourselves in vice only to feel. And then we snuff our own lives.

I don't think this is what God wanted with us when he gave us free will.

He would have wanted us to be inflamed. He would have wanted us to see His Son in the millions that die in our midst. He would want us to be at every parapet and tell every living soul in our midst to stop a while and ask ourselves: "Have you looked at your neighbor today." He would have wanted us to engage our emotions, have splagchnizomai.

HE WANTS US TO BE MAD.

I remember this clip from the film Network. The newscaster Howard Beale, in a fit of rage, told every person with a television what they should feel in times of challenges:

I don't have to tell you things are bad. Everybody knows things are bad. It's a depression. Everybody's out of work or scared of losing their job. The dollar buys a nickel's worth, banks are going bust, shopkeepers keep a gun under the counter. Punks are running wild in the street and there's nobody anywhere who seems to know what to do, and there's no end to it. We know the air is unfit to breathe and our food is unfit to eat, and we sit watching our TVs while some local newscaster tells us that today we had fifteen homicides and sixty-three violent crimes, as if that's the way it's supposed to be! We know things are bad - worse than bad, They're crazy! It's like everything everywhere is going crazy, so we don't go out anymore. We sit in the house, and slowly the world we are living in is getting smaller, and all we say is, 'Please, at least leave us alone in our living rooms. Let me have my toaster and my TV and my steel-belted radials and I won't say anything. Just leave us alone!' Well, I'm not gonna leave you alone! I want you to get MAD! I don't want you to protest. I don't want you to riot - I don't want you to write to your congressman because I wouldn't know what to tell you to write. I don't know what to do about the depression and the inflation and the Russians and the crime in the street. All I know is that first you've got to get mad! You've got to say, "I'm a HUMAN BEING, GODDAMNIT! My LIFE has VALUE!!" So, I want you to get up now. I want all of you to get up out of your chairs. I want you to get up right now, and go to the window, open it, and stick your head out and yell: "I'm as mad as hell, and I'm not going to take this anymore!!" I want you to get up right now, sit up, go to your windows, open them and stick your head out and yell - 'I'm as mad as hell and I'm not going to take this anymore!' Things have got to change. But first, you've gotta get mad!... You've got to say, 'I'm as mad as hell, and I'm not going to take this anymore!' Then we'll figure out what to do about the depression and the inflation and the oil crisis. But first get up out of your chairs, open the window, stick your head out, and yell, and say it: I'M AS MAD AS HELL, AND I'M NOT GOING TO TAKE THIS ANYMORE!!!

Sure, we need a clear thinking mind when we get down to the nitty-gritty of our problems, but I don't think anything can be solved without this seeming understanding of urgency. Hannah Arendt has stressed action with deliberation. I think we have been too reified by our desires for the good life. We think we are privileged, that like its namesake, this is Athens, the space of freedom where we can think of only ourselves without introspection and understanding of the necessities of those beyond us. But I think it is about time we have our katabasis, towards the Piraeus we just pass by and never contemplate on. It's about time we answer that faded cry of going down from the hill.

Why I Still Hope For a Youth Revolution by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-No Derivative Works 3.0 Philippines License.
Based on a work at kalisnglawin.blogspot.com.

Agosto 8

2009-11-14T19:08:00.000+08:00

Pagtatambis ng dalawang sagisag ng walang-hangganan.

Nakikita lang kita sa alaala. Hindi ko na alam kung bakit buhay pa rin ang alaala mo sa akin, kung bakit nakatakda pa rin sa kalendaryo ng aking cellphone ang araw ng iyong kaarawan. Hindi ko alam, kung tutuusin, kung bakit nga ba sumusulat ako ngayon dahil sa iyo. Tanda ko isinusulat ko kahapon ang isang salaysay ng aking naranasang unang linggo ng semestreng ito. Para nga naman kinabukasan makapagsulat na ako ng mga rekisitos at kung anu-ano pang posibleng kahihinatnan ng sari-saring trabaho na ipagagawa sa akin. Pero hindi ko inaasahan na matatagpuan ko uli ang pangalan mo sa aking cellphone, sa petsang iyon: Agosto 8.

Birthday Note: R _ _ _ _ _ _ _ D _ _ _ _ _ _ _ _ 18

Sa totoo lang hindi ko alam ang dahilan, bakit ko kailangan alalahanin ka. Bakit ko kailangan matandaan sa mga sandaling tinitipa ng aking mga daliring dapat ay nai-transcribe na ang mga tala ko ukol sa kung anu-anong mga kamalayan ng tao ukol sa relihiyon, sa Diyos, sa lipunan, sa usapin ng katarungan at kung anu-ano pang mga bagay na pwede mong matutunan sa pamantasan pero sa totoo lang hindi maiintindihan kahit kailan ng isang taong naghihikahos at kumakalam ang sikmura. Pero hindi. Sa isang araw ng paglalagalag sa net pag-aantay nang walang kapararakan sa mga pwedeng sabihin sa akin ng aking email, at kung kailan patulog na ko, saka ko naalala ang petsang ito.

Hindi nga pala kita nabati.

Hindi ko na rin malaman ngayon kung papaano kita uugnayin. Parang napakalaking butas yun sa konsensya ko, na matapos ang walang-butas na apat na taong hindi ko ito nakakalimutan, hindi na kita nakaugnay. Hindi ko na nga rin naaalala ang pinagkakaabalahan ko nang araw na iyon, Ang alam ko na lang ngayon: naitapon ko ang isang mahalagang tungkulin sa isang mahalagang tao sa puso ko. At hanggang ngayon, sa lahat ng iniisip ko, hindi ako mapalagay.

Pero bakit nga ba? Ano ba ang mahalaga sa araw na ito at bigla ka na namang pumasok sa kamalayan ko?

Hindi na pagsisisi e; maliit na bagay lang ito sasabihin mo, kilala kita e.

Hindi naman marahil pagkasabik: nakita kita sa Facebook ngayon lang, dinagdag na kita. Wala naman akong naramdamang lukso ng dugo.

Lalo sigurong hindi pag-ibig. Lagpas na tayo doon; bagaman hindi ko alam ang kahulugan noon magpasahanggang ngayon. O hindi nga ba?

Hindi ako natinag maski ng pagkabalita kong kumalas na ang mambabasa ni Bro. Eli Soriano na si Bro. Willy Santiago, yung hindi pa nabubuklat ang pahina ng Biblia mabibigkas na agad ang sitas. Hindi ako kinilig na makitang magkayakap uli si Princess at si Tom sa paglabas ng huli sa PBB House dahil sa kanyang forced eviction. Hindi ko pa rin naitago ang pakiramdam kong parang dina-diabetes sa mga diyalogo ni Kaye Abad at Diether Ocampo sa isang ekspe (experimental) na tambalan sa Maalaala Mo Kaya.

Pero ang totoo: kumakabog ang dibdib ko nang makita ko uli ang larawan mo. Wala pa ring nagbabago. Makinang pa rin ang iyong mga mata, may timyas pa rin ng talim ng buwan sa kadiliman ng gabi ang iyong ngiti. Tila baga walang nawala sa iyo sa loob ng apat na taong hindi na muling nagtagpo ang ating mga mata. Isang takda ng inosenteng panahon na mayroon pa akong ng tinatawag na pag-asa para sa mundong haharapin ko. Noong hindi ko pa nararanasan at nakikita nang harapan ang kalupitan ng estado at ng sistemang sinumpaan ko nang ibabagsak ng aking mga kamay.

Salamat, nakita muli kita, aking anghel. Lugmok na ang puso ko sa sobrang kapaitan ng aking kapaligiran: marahil hindi na masama ang mangarap at umasa na sana, sa pagkakataong ito, makikilala mo na ako, at kung papaanong sa kabila ng lahat ng aking naranasan, hindi kita nililimot.

More Than P20: Why Manuel L. Quezon III Should Be A Senator

2009-11-04T19:14:00.003+08:00

Being among those advocating for the Manolo Quezon For Senator draft on Facebook, let me raise a few points that makes me throw my lot for Mr. Quezon and what will work against him, and therefore explain my stand as to why he is among the best men for the job.

True, I have been following Mr. Quezon's writings for a while already, and his grasp of the current issues shows an intricate understanding of the workings of the political systems of the country, or whatever dysfunctional systems we might have so far. An understanding of these systems is vital to an elementary framework which will allow for legislation. Keyword: legislation. Among the tripartite branches of government we profess to have in the 1987 constitution, it is the legislative branch which requires much research, crafting of arguments, cross-referencing and understanding of the pulse of the national sphere. In our current bicameral systems which will hopefully be led to a peaceful transition in the aftermath of the Arroyo regime's removal, Mr. Quezon is in a way a part of the cosmopolitan elite most qualified enough for the job, seeing as he has an attuned-to-the-times personality not so different from that of President Quezon during the Commonwealth. That he is better suited for coordinated mobilizations is much better: he has the dynamism of the current generation with the traditional academic erudition (or whatever we have for it in this country) of the past generations so far.

The very fact that he does not seek it explains as well why he is all the more worthy of it: Plato has highlighted it in his "The Republic" that the philosopher-kings are the most ideal leaders because they do not seek office and yet are the ones who have trained all their life for the undertaking. His being an adopted member of the Quezon family quite highlights it all the more: antiquity has the Romans showing that the adopted proteges rule better than the natural children. See the rule of the Five Good Emperors and how it went downhill when Commodus assumed the post. (No, I am not talking of the Russell Crowe-Gladiator version which is bullshit; but you cannot deny Commodus has quirks unbecoming of the Roman Emperor.)

We do have to admit that he has problematic issues involved with his surname, however. The very "racist" proclamation of the elder Quezon and our general opinion of him as a power-hungry, two-timing negotiator has been well-documented in our history books; Manolo himself recognized this and has disassociated himself from it. It is precisely what Michel Foucault has already inaugurated: a constant critique of oneself's involvement. It is what made him an ardent critic of the Arroyo administration after speaking for them; it might be what makes him a transformative force in a decrepit, intellectually-desolate and obscurantist Senate.

I, being a student of the Socialist framework, have long acknowledged the fact that the current systems are self-destructive and therefore should be removed. And yet their disciplinary construction, based from the American model (which the elder Quezon himself heralded), has decidedly recidivist tendencies at the same time, which explains why we cannot do anything to reform it or do away with it. That Manolo Quezon himself does not label himself such shows a following of the post-modern post-structural thought (if he does not do so willingly and knowingly; I may of course be over-reading his actions) reflects a work ethic which is necessary in the process of state rehabilitation without bloodshed if we choose to: an understanding of how to preserve our gains yet violently cut off those which impede the state from making itself relevant to everyday life. Our past administrations have relied on the old guards and they have alienated the youth, and our elders disown them. We now have coordinators; are we to shun what we have of the "mean" we need so far? We have to acknowledge historical progression being incremental.

Quezon is among what we have. Let him make the most out of his capabilities, and it is the demos who calls for it.

More Than P20: Why Manuel L. Quezon III Should Be A Senator by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Philippines License.

Hindi Mo Kailangan ng Nostalgia Para Makaalala

2009-11-02T21:34:00.001+08:00

Alam ko, pare, nangyari na dati sa iyo ito. Gumigising ka nang magtatanghali na dahil nagpuyat ka kagabi, at napamura ka bigla ng shit, tanghali na malelate na ako sa klase bakit nakahiga pa ako?! Kumakanta pa rin ng sintunado pero natatawa ka pa rin kay Ted Failon kahit alam mong masakit pa rin sa kanya ang pagkamatay ng kanyang asawa. Pinatay niya asawa niya dahil gusto niyang magkabalikan sila ni Korina? Punyeta, yung mga gagong pulis lang nagsabi nun. Kailan ba nagkaroon ng matinong pulis na pwedeng mong lapitan na lang basta at sabihang boss, kumusta ang araw mo, hindi ka ba nangongotong at ngingitian ka lang at sasabihang pare, pagod ka lang, itulog mo na lang yan.

Hindi kasi uso sa iyo dati ang magmasid-masid sa paligid mo e. Dati, pagkatapos na pagkatapos mo sa klase, umuuwi ka na dahil gusto mong maabutan ang susunod na kabanata ng Flame of Recca o kaya ng Masked Rider Ryuki. Ewan mo ba, nagtataka ka rin, bakit nga ba pinag-aaksayahan mo pa ito ng oras kahit disi-sais anyos ka na? Oo nga naman pala. Hindi ka kasi kabahagi ng iyong age bracket: di ka kasali sa henerasyon ng mga umiiskyerda sa kalsada, mga tambay sa internet cafe at mga malalakas ang loob maggagagala sa lansangan sa oras ng gabi. Hindi, pare, batang otsenta-nobenta ka. Lumaki ka sa mga pangarap ng mga malalaking halimaw na tatalunin ng mga nilalang na nakasuot ng body-fit na damit, o mukhang insekto, o higante rin basta. Parte ka ng dekadang nagbunga sa mga kudeta ni Gringo Honasan na palpak naman lagi. Kahit wala ka pang malay-tao noon nakikitawa ka na rin sa Sic-O-Clock News. At ang brand ng komedya mo ay Tropang Trumpo, something like this CHICKEN! di ba? Ito yung mga panahon na hindi pa adik sa bakla si Michael V. ito yung mga panahon na akala mo pang-habambuhay na ang tambalang Ogie at Michelle. Ito ang panahon na ang tunay na nangungunang love-team ay Judy Ann Santos at Wowie de Guzman. Ito ang panahon ng pamamayagpag ng Streetboys sa Sanlinggo nAPO Sila, noong wholesome pa at pinag-iisip ng mga noontime show ang mga tao. Na may insight pa rin kahit sa Battle of the Brainless. Noong hindi pa uso ang nakawan sa McDonald's.

Narinig mo na ito sa mga magulang mo dati: napakasimple ng buhay noon. Kahit naman dumadalas na ang urbanisasyon noong mga magsasampung taong gulang ka na nakakalanghap ka pa rin ng sariwang hangin sa North Luzon Expressway kahit trapik. Nakakakita ka pa ng mga bakang naglalagalag sa kahabaan ng mga kalsada ng Muntinlupa, ng Cubao, ng Maynila. Kahit nagngangawa na ang Simbahan at si Manoling Morato tungkol sa mga usapin ng pelikulang bomba, kebs ka lang. Mas interesado kang silipin ang panty ni Annie kesa pag-interesan ang nabalatang mga panty ni Gretchen Baretto. Noong ang mga pinsan mo ay namomroblema pa lamang sa kung ilang holen na ang nawawala sa kanila. Noong hindi mo pa maisip na ang mga pinsang mong babae ay uhugin pa lamang at hindi mo iisiping mauuna pa silang magkaanak sa iyo.

Pumapalo sa utak mo itong mga alaalang ito kapag wala nang laman ang utak mo at naghahanap ka na ng rason sa kung papaano ka nakarating dito. Andami nang bagay ang nagbago pero naaalala mo pa rin ang mga ito. Pagtatawanan ka siguro ng mga kakilala mo na maalala pa ito kasi iisipin nila napakaisip bata mo pa rin, na inaalala mo pa rin ang mga panahong inosente ka, mga panahong wala kang problema, mga panahong hindi pa pinapakomplikado ng politika at akademya ang buhay mo, nang mga panahong naniniwala ka pa sa happy ending, sa mga pangarap na madadaan sa dasal. Yung panahon na kung mapapanood mo ngayon si Santino maniniwala ka pa rin sa kabutihan ng Diyos, at hindi mo pa kilala ang Diyos bilang maylalang na maraming hihingin sa iyo sa ngalan ng katarungan. Noong ang tingin mo pa sa Diyos ay hindi heneral kundi isang tunay na Ama.

Alam na alam ko pare, narinig mo na to:

緑なす大地四季折り折りの花
白い砂浜と可憐なさくら貝
まだ人の胸にぬくもりがあて
まだ海の色がコバルトの時代
古き銀き時

Long long ago 20th century

Long Long Ago, 20th Century (TV Size) - Tadao Sakai

Verbatim

2009-11-02T16:28:00.000+08:00

Ang bawa't salita ay isang ulos
Na pinahihiyaw ka
Sa bawa't saglit na namumutawi
Ang mga salitang
"pagniniig"
"tayo"
"magpasawalanghanggan"
Hanggang sumambulat
Sa ating mga pawisang katauhan
Ang alaala ng isang gabi
Ng isang dalangin
Ng isang pangarap na hindi magiging atin.

TUNGO SA PAGSASATINIG NG IBA

2009-11-02T12:01:00.009+08:00

Si Vilma Santos Bilang Madre, Ang Babae Bilang Lunan at Katauhan, at ang Talaban sa Pagitan ng Postmodernismo at Postkolonyalismo

(Abstrakto: Ito ang huling anyo ng aking ipinasang papel sa Fil 108.2 - A nitong nakaraang unang semestre ng taong 2009-2010, sa ilalim ni G. Gary Devilles. Batay sa mga natanggap na puna sa burador na mababasa dito, pinagbuti ang pagsusuri sa pamamagitan ng pagdadagdag ng ilan pang pagbasa't sangguni. Nawa'y mabigyan nito kayo ng ilang kritikal na isipin [kung meron nga ba].)

Matatandaan natin kung papaanong sa pelikulang “Sister Stella L” na idinirihe ni Mike De Leon at pinagbidahan ni Vilma Santos mababanaag ang sala-salabid na mga usaping madalas maisantabi tuwing lumulutang ang tunggalian ng mga liping “mayroon” at “wala.” Lumalabas din ang katanungan kung paanong magagawang mapagsama-sama sila sa iisang laban upang makamit ang kanilang parehong mga layunin. At sa pagsusumikap nating kilalanin ang pagbabanyuhay ng katauhan at papel ng babae sa kanyang lipunan, mapagkikita natin na ang karakter ni Sister Stella L ay maituturing na isang babaeng postkolonyal, kabahagi ng isang mamamayang postkolonyal, at nagsisikap magkaroon ng identidad sa isang postmodernong kalagayan ng lipunan.

Ito ang suliraning sinisikap bigyang-linaw ni Simon During sa kanyang pagtatangkang pagtalabin ang nagbabanggaang mga paniniwalang pinanghahawakan ng mga teorista ng postmodernismo at postkolonyalismo. Kung papaanong sa pagwawakas ng modernisasyon at paggigiit ng identidad ng nasakop ay nagagawa pa rin silang hawakan sa leeg ng kanilang mga panginoong kolonyal, makikita nating narito rin sa ugnayang ito ang paraan upang “salisihan” ang manunupil at makamit ang kalayaan: isang wikang hindi kilala at kulturang babalikan. (1) Ganito natin titignan ang kaayusan ng lipunang Pilipino sa ilalim ng rehimen ng Pangulong diktador na si Ferdinand E. Marcos, at kung ano ang makikita sa salaysay ng isang madreng namulat sa namumuong sigwa na kinasasangkutan ng liping manggagawa habang kanyang sinisikap kilalanin ang kanyang sarili bilang alagad ng Simbahan, bilang isang babae, at bilang isang mamamayan.

Mga Tinig Sa Ilang

Sa tuwinang napag-uusapan ang suliranin ukol sa emansipasyon, hindi maiiwasang mabanggit ang pakikibaka ng mga kabilang sa mga uring nakabababa sa isang kalagayan kung saan pinipigilang labis ang kanilang karapatan. Sa tuwing mababanggit ang kanilang pagka-api, nagiging pangunang palagay na kailangang itanghal ang kanilang sarili bilang mga taong mayroon ding karapatan sa pagkilala at paggigiit. Sa ganitong layon, nagpupumilit silang itatag ang sarili bilang lehitimong identidad na siyang magbibigay sa kanila ng karapatan na makibahagi sa kalakaran ng daigdig kung saan itinuturing sila bilang isang “abnormalidad,” isang sakit na tila baga kailangang alisin.

Mapupuna na sa halos lahat ng retorika ng mga uring manggagawaat sa iba pang mga kilusan sa emansipasyon, namamayani ang tinig ng pagnanais na makilala at mabigyan ng tinig upang maihantad ang kanilang mga hinaing. Gayunman, hindi rin maiiwasan na maalala sa ganitong usapin ng emansipasyon ang minsan nang tinuran ni Gayatri Chakravorty Spivak ukol sa namamayaning suliranin na hinaharap ng lahat ng usapin ukol sa pagbibigay ng tinig sa mga hindi dinirinig:

For the ‘true’ subaltern group, whose identity is its difference, there is no unrepresentable subaltern subject that can know and speak itself; the intellectual's solution is not to abstain from representation. The problem is that the subject's itinerary has not been traced so as to offer an object of seduction to the representing intellectual.

Para sa isang tunay na pangkating subaltern, na ang pagkakakilanlan ay ang kanilang ka-Ibahan, walang di-makakatawang suhetong subaltern na makikilala’t makakapagsalita para sa kanyang sarili; ang solusyon ng intelektwal ay di ang magpigil sa pagkatawan. May suliranin pagka’t ang layon ng suheto ay di matagpuan upang maganyak ang kakatawang intelektwal. (2)

Kung susundin ang argumento ni Spivak, tila baga namamayani ang pagnanais na marinig gayong hindi naman talaga nilikha ang kalagayan at kaayusan sa pagitan ng mga api at namamayani upang marinig ang una ng huli. Mahalagang tandaan na sa postmodernong kalagayan, “ang pagiging rasyonal… na nagtatakda sa pagsusulat na pinalaki at pinarahas ay hindi na nagbubuhat mula sa isang logos. Dagdag pa rito, itinatatag nito ang pagkawasak, hindi ang pagsira kundi ang pagkalusaw, ang pagkakalas, ng lahat ng pagpapahalaga na nagbubuhat mula sa logos.” (3)

Lumalabas na tila baga napawawalang-saysay ang pagkilos ng mga api para sa emansipasyon na kanilang nilalayon. Kung susundin pa ang argumeto ni Spivak, maling-mali ang tinuran ni Karl Marx na “[ang proletaryo] ay sa gayon hindi maigigiit ang kanilang interés pang-uri sa kanilang sariling pangalan, maging sa parliyamento o isang pagpupulong. Hindi nila maisasakatawan ang kanilang mga sarili, kailangan silang katawanin.” (4) Subali’t, kung walang halaga ang kaayusan, batay sa pagbasang postmoderno, at naisasaproblema lamang, papaano pa maitatag ang identidad para sa mga api? Paano mabibigyan ng tinig ang mga hindi dinirinig kung hindi sila maririnig ni makakapagsalita? Dito ngayon papasok ang isang mahalagang konsepto na mag-uugnay sa postmodernismo at postkolonyalismo para sa emansipasyon: ang pagpapahalaga sa mga ugnayan at sa pagbabanyuhay ng mga kabahagi nito.

“Hindi Puwedeng Dahil Lang...”

Marapat tandaang naipalabas ang pelikulang “Sister Stella L” noong taong 1984, mga ilang buwan matapos sumambulat sa buong daigdig ang walang-habas na pagpaslang kay Senador Benigno “Ninoy” S. Aquino Jr. Hindi maitatatwa na sa panahong ito ay muling nasasaalanganin ang lipunang Pilipino na sumambulat sa isang pag-aaklas bunga ng matinding galit na binunga ng krimeng ito. Kaya marahil hindi nakapagtataka na ituring sa pasimula na isang mapangahas na kilos ang likhain ang isang pelikulang tumatalakay sa mga suliraning mismong ipinaglalaban ng mga sektor na malaon nang kinondena ng rehimeng Marcos bilang “makakaliwa.” (5) Sa isang pananaw, maaari nating kunin ang pagbasa ni Simon During, sa kanyang sanaysay na Postmodernism or Postcolonialism Today, sa akdang Imagined Communities ni Benedict Anderson kung saan tila baga ang isang pagkilos para sa paghahanap ng sariling identidad ay hindi magaganap kung hindi magpapasailalim sa diskurso ng namamayaning (at malamang sa malamang ay mapaniil) kaayusan. (6) Bunga nito, kinakailangan ang pagtatatag ng isang identidad na hayagang taliwas sa nais na makita ng kaayusan nguni’t kinikilala ang ugnayan niya dito.

Natutuon ang salaysay sa unti-unting pagkamulat ni Sister Stella Legaspi, isang madreng nangangalaga sa mga nagugulumihanang dalagitang ina sa Caritas, sa mga isyung sosyo-politikal na nagaganap sa labas ng kumbento. Sa simula, nakakaramdam siya ng tila pananabang at kayamutan sa kanyang tungkulin ng pagbabantay sa dalagitang si Gigi (ginampanan ni Gina Alajar) na lubhang nahihirapan, pisikal at sikolohikal, sa kanyang pagdadalang-tao at kawalan ng suporta ng lalaking nakabuntis sa kanya. Nang siya’y dalawin ng kapwa madreng si Sister Stella Bautista (sanhi ng tawagang “tukayo”) at makumbinsing panandaliang lumabas sa kumbento, unti-unti siya nitong ipinakilala sa mga gawain niyang noo’y itinuturing na “radikal” ng kumbentong kinabibilangan nila. Mga ilang ulit na ring napilitan si Sister Stella B (binigyang-buhay ni Laurice Guillen) na piliing lisanin ang orden upang magawang tulungan ang mga nagwewelgang manggagawa ng Republic Oil Company sa kanilang mga hinaing ukol sa mas mataas na pasahod at makatwirang ugnayan sa pagitan nila at ng may-ari. Madalas ipagkibit-balikat lamang ng matapang na madre ang mga babala’t pagpupumilit ng Mother Superior ng kanilang orden na ang kanyang gawai’y taliwas sa tindig ng Simbahan na huwag makihalubilo sa politika, habang sinasabing “hindi lang nila masabayan ang mga malalaking pagbabago sa Simbahan ngayon; nilalakad na ng Simbahan ang pagtatanggol sa karapatan ng mga naaapi’t dukha.” (7)

Maipapalagay sa unang tingin na ibang-iba ang kalagayan nina Sister Stella L at Sister Stella B: ang una bilang isang batang madre na nag-aalinlangang tulad ni Hamlet kung marapat ba o hindi ang kanyang sinusuong na pagsuway, at ang huli bilang matatag na babaeng handang ipaglaban ang makatarungan kahit taliwas ito sa mga kautusan. Ganito ang pagtatambis na ginawa ng peryodistang si Nick Fajardo (ginampanan ni Jay Ilagan) na ginawan ng artikulo ang buhay ni Sister Stella B, na may halong panunuya kay Sister Stella L bunga na rin ng sama ng loob niya dito bilang kanyang dating kasintahan. Madaling sabihin, katulad ng pagpapagalit ng kanyang patnugot (sa pagganap ni Liza Lorena) sa kanya, na isa lamang itong usapin ng kanyang nainsultong pagkalalake. Gayunman, makikita nating mayroon pang mas mabigat na dahilan kung bakit magiging mahirap sa mga nabanggit na karakter ang ituring kaagad ang kaayusang ito bilang marapat para sa mga babae.

Nguni’t maaaring ituring bilang isang masamang panguna ang mga naunang pagbasa na pinagtitibay ang tinawag ng peministang manunulat na si Adrienne Rich na compulsory heterosexuality o “sapilitang heterosekswalidad,” isang kaayusan kung saan nakakahon ang pagkababae ng babae sa kung ano ang sasabihin ng namamayaning sistemang patriyarkal, isang sekswalidad na inihahain sa mga pagnanasa ng mga lalake. Sa konteksto ng pakikibaka ng mga madre para sa pagkakapantay-pantay ng uri, hindi rin maiwasan na maisantabi ang usapin ng mga babaeng manggagawang katulad ng asawa ng lider ng unyon na si Ka Dencio, si Nanay Auring, at si Soledad. Aniya, “ang pagawaan, sa mga institusyong panlipunan, ay isang lunan kung saan ang babae ay natuto nang tanggapin ang panggagahasa ng lalaki sa ating mga hangganang pang-isip at pangkatawan kapalit ng pag-iral; kung saan ang babae ay tinuruan ... na tignan ang sarili bilang biktimang sekswal.” (8)

Gayunman, nagawa itong kalasin ni Sister Stella L sa pamamagitan ng paggigiit mismo sa kanyang katauhan bilang babae at madre sa sitwasyon at lunan na, sa panahong iyon, ay itinuturing pa rin bilang isang anomalya, isang di-inaasahang salik. Sa nakilalang imahen ng Simbahan bilang sandigan ng paniniil ng estado, tila baga isang rebolusyonaryong kilos na dumamay ang isang kawani ng Simbahan sa mga inaapi. Nguni’t marapat nating tandaaan ang ating prekolonyal na kasaysayan at ang halaga ng relihiyon sa pamumuhay ng pamayanan sa halos lahat ng mga mito. Kung paniniwalaan ang mga nagsulat ng mga dokumento, ang higit na iginagalang na kasarian ay hindi ang kalalakihan, kundi ang pananaw ng kababaihan. Na ang mga ito ang kanilang kinikilala maging sa usapin ng sekswalidad (9), na kaaramihan sa mga makapangyarihang bathala ng ating mga ninuno ay babae, at na malaki ang halaga ng pamumuno ng kababaihan, partikular na ang babaylan, ay nagsasabing hindi marahil masamang ipalagay na nasa ating tradisyon, kahit bilang mga watak-watak na barangay, ang pagtingin sa kababaihan bilang kapantay, kundi man higit pa, sa kalalakihan.

Dito nalulubos ang layon ni Michel Foucault, sa kahulihang bahagi ng kanyang buhay-akademiko, sa muling pagkilala sa tradisyon ng panlipunang pakikisangkot bilang siyang pinakamahalaga. Bilang isa sa mga kinikilalang intelektwal ng postmodernong kaisipan, tila baga nabigyan ng “tulay” ang dalawang teoryang itinuturing ni During na “magkasalungat,” sapagka’t napagtibay dito ang “pag-aaral ng kasaysayan sa katuwiran ng lunang kanilang kinalalagyan at mga sangguniang pinagbubuhatan nila... ang mga ito’y tala ng isang mahaba’t di tiyak na pagkilos na kailangang ayusin at itama muli’t muli. Isa itong pilosopikong pagkilos.” (10) Sa ganitong paraan ng pagtatakda ng sarili bilang kabahagi ng isang tradisyon ng paggigiit, nagagawa niyang itanghal ang kakayanan ng kababaihang makitalad sa mga larangang sila’y pinagbawalang lumahok. Kahit pinagdudahan pa ni Nick ang kahandaan ni Sister Stella L na sumama hanggang kawakasan sa pagkilos ng mga obrero, ang paghawak niya sa mapagpalayang katauhan ang nagbibigay sa kanya ng karapatang sabihing “kung ayaw mong tumulong, huwag mo siraan yung gustong tumulong.”

Ang Emansipasyon at Ang Babae: Saan Patungo

Nguni’t ano nga ba ang kasalukuyang kalagayan ng babaeng Pilipino sa postmodernong lunan? Tinatanong tayo kung papaanong sa kabila ng ating ipinagmamalaking demokrasyang nakamit pagkatapos ng Unang Himagsikan sa EDSA, tila nanumbalik din ang mga malapyudal na sistemang kaakibat ng liberal-demokratikong institusyon na binuo noong panahon ng Komonwelt. Kapuna-puna kung papaanong nakatatag pa rin, kadalasan, ang etika ng vigilantismo na una nating nasilayan sa katauhan ni Kabesang Tales: “ang posibilidad ng pag-aklas ay nakaugnay lamang sa indibidwal na kapasidad ng taong walang kapangyarihan na nagsadlak sa kanya sa higit pang pang-aabuso sa piitan.” (11) Masasabing ipinagmamalaki ng babae sa kasalukuyan ang kanyang kalayaang makapamili, ang liberated generation ng kababaihang humaling sa mga tank top, Havaianas, micro-mini at sa mga magagaslaw at mapang-akit na manipestasyon ng kanilang sekswalidad. Ang ikon ng pagkababae ay hindi na ang Madonna kundi si Madonna, na sinundan ni Mariah Carey, ni Britney Spears, ni Christina Aguilera, at ngayon ni Lady Gaga. Natutuon ang kanilang emansipasyon sa pagpapayaman ng sarili, sa pagkakamit ng mga luho, nguni’t hindi baga ito rin ang mismong ibinabala nina Rich at Bartky bilang pagkalihis sa aktwalisasyon ng pagkababae? Isa rin itong tandisang partisipasyon sa sistema kung saan ang simpleng screen name kagaya ng “Pepsi Paloma” ay “may angking seduksyon sa manonood – lalo na sa kalalakihan – at kung gayon, sa patriyarka... mismong sa kanyang katawan ay estranged na” sa punto ng feminisasyon (na tiyak nating hindi mapagpalaya) “ng post-industriyalisadong produksyon – at maging ng post-mortem na produksyon.” (12) Isa itong kulungan ng pantasya na ating nilikha para sa ating sarili at hindi ito matitibag habang lubog tayo dito.

Taliwas sa karaniwang paniniwala ng karamihan na ang Simbahan bilang isang solidong institusyon ang sumisikil sa kababaihan, sa katotohana’y nabigyan nito ng lunan ang babae na igiit ang kanyang awtoridad at kakayanang magsarili mula sa mga konstrukto ng patriyarka. Makikita natin sa kasaysayan ng mga beata ng Beaterio de Santa Catalina (ang unang pamayanang relihiyoso sa Pilipinas) kung papaanong makakalikha ng isang “bulsa ng kapangyarihan” na mapagtitipunan ng mga babaeng nakikita ang kanilang sarili bilang mga taong may mas higit na maibabahagi sa lipunan. Nabuo ang ating persepsyon ng mga “manang ng simbahan” bilang mga mapagpaimbabaw, mayayabang at haling sa indulgencia habang hindi isinasabuhay ang utos ni Jesus sa mga nobela ni Rizal, nguni’t sila ang latak ng maituturing na pinakaradikal na kilusan ng kababaihan sa isang panahon ng ating bansang di-naiiba sa Edad Media. May pagkamanghang inilarawan ni Nick Joaquin kung papaanong

Contrary to popular idea, the religious life is not hebetude; and the early history of the Philippine beaterio was as turbulent as, say, the career of St. Teresa of Avila, who likewise had to battle both Church and State, not to mention public opinion, which she never feared to scandalize... The beatas chose to humor this male cynicism, which held women to be so frail of nature that, if they will not just stay at home under the authority of father or husband, then they must be strictly cloistered behind bars in a convent, to keep them from straying... In other words, the beatas of Sta. Catalina had waged a feminist battle for equal rights, especially the right of women to be deemed responsible as any man.

Taliwas sa paniwala ng marami, ang buhay-relihiyoso ay hindi kawalan ng ginagawa; at ang mga unang araw ng beateriong Pilipino ay singgulo ng buhay ni Sta. Teresa de Avila, na kinailangan ding labanan ang Simbahan at Estado, hindi pa kasali ang pananaw ng marami na hindi niya pinangimiang bulabugin...
Pinili ng mga beata na pagbigyan ang kawalang-tiwala ng mga lalaki, na itinuturing ang babae na napakarupok na, kung hindi mananatili sa bahay sa ilalim ng ama o asawa, ay marapat na ipiit sa kumbento upang huwag maligaw... Sa madaling salita, lumaban ng isang peministang pakikibaka ang mga beata ng Sta. Catalina para sa pantay na karapatan, lalo pa ang karapatan ng babae na ituring na responsable katulad ng kahit sinong lalaki. (13)

Subali’t sa pagsibol ng sekular na lunan bilang siyang larangan ng mga pagbabago at lunan ng mga pagkilos ng mga tao, unti-unting nawalan ang Simbahan ng awtoridad na magtakda sa pamayanan. Sa pagnanais ng estadong kolonyal na isaayos nang naaayon sa namamayaning kapangyarihan ang pamumuhay ng Pilipino, hindi maiiwasan na makulayan din ng persepsyong Kanluranin ang estetika at etika ng kasarian. Mababanaag natin sa proyekto ni Manuel Luis M. Quezon (sa kanyang pagtutuon sa tanggulang pambansa sa mga huling taon bago sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig) kung papaanong nililikha ang identidad ng lalaki bilang nakapangyayari sa lipunan sa pamamagitan ng pagdakila sa serbisyo militar bilang pangunahing tungkulin ng mamamayan. Batay sa pagsusuri ni Alfred McCoy sa kasaysayan ng Philippine Military Academy, hindi ito isang aksidente lamang, kundi tahasang pagsasailalim ng babae para sa produksyon ng pambansang imahinasyon. Halos wala itong pinagkaiba sa kulungan, isang mekanismong lubha nang nakabaon sa ating pambansang sistema:

To build popular support for a citizens’ army, the neophyte Philippine state deployed a gendered propaganda with men strong, women weak; men the defenders, women the defenseless... From its foundation in 1935, the Philippine Commonwealth, through military mobilization, intensified this process of gender reconstruction – encouraging a complementary array of national symbols, militarized masculinity, and domestic roles. Just as the new nation was personified as the feminine “Filipinas” in currency and propaganda, so young men were conscripted to defend her and her defenseless womankind.

Upang suportahan ng bayan ang isang hukbong mamamayan, nagsagawa ang bagong estadong Pilipino ng propaganda na nagsasabing lalaki’y malakas, babae’y mahina; lalaki ang tagapagtanggol, babae ang ipinagtatanggol... Mula sa pagkatatag nito noong 1935, pinatindi ng Komonwelt ng Pilipinas ang rekonstruksyon ng kasarian gamit ang mobilisasyong militar – paggantak sa mga pamabansang sagisag, militarisadong pagkalalaki, at papel sa tahanan. Kung papaanong isinababae ang bansang “Filipinas” sa salapi at propaganda, gayon tinawag ang mga binata upang ipagtanggol siya at ang kanyang marurupok na kababaihan. (14)

Babae Bilang Bihag at Berdugo

Makabubuting itanong din natin kung papaano nga ba nalikha ang isang kalagayan ng paniniiil sa kababaihang Pilipina, isang penomenon na kaakibat ng pagkilos ng modernisasyon patungo sa diumano’y pagpapaunlad ng kabuhayan. Alam nating ang mga ito’y makakamit kapalit ng pagwasak at pagsikil sa buhay ng mga taong nasa uring manggawa, nguni’t lumalabas na tila baga hindi natin ito kayang lagpasan. Nilikha’t pinananatili ang pamayanan sa pamamagitan ng peryodikal at tuluyang pagtatakda at paggigiit ng mga postulado, na sapagka’t sila’y mga postulado ay hindi maaaring tunggaliin. Itong sistema ng pagsasamatematika sa kalagayan ng tao bilang natural na umuusbong at hindi maaaring baguhin ang siyang nagsasadlak sa tao sa isang kalagayan na hindi maaaring kalasan. Inihayag ni Rolando Tolentino kung papaanong

Ang ideolohiya ng liberal na demokrasya ay mitolohisasyon ng kapamaraanan – expolitasyon, dehumanisasyon, alienasyon – ng kapitalismo. Ito ang nag-eestetisa at nagpapaganda ng karanasan ng kapitalismo, nagbibigay hustifikasyon sa kalabisan nito, at maging ang nagpapatanggap sa mismong inaapi sa kanilang abang kalagayan. (15)

Ito mismo ang inihayag ng karakter ni Nanay Auring (ginampanan ni Anita Linda) na siyang una niyang paniniwala bago siya “namulat” sa katotohanang hindi makatuwiran ang pagsasabing pantay-pantay ang oportunidad sa namamayaning sistema gayong laging talo sa huli ang manggagawa. Ating tanaw ang kawalan ng interes na kilalanin ang pangangailangan ng babae. Di katulad ng sa mga lalake kung papaanong palagian silang kabilang sa mga kilusan sa emansipasyon at siyang nangunguna dito, nananatiling baon, ipit at hindi makapagpahayag ang babae para sa kanyang sarili. Maaaring sabihing ang tradisyunal na domestikasyon ng babae ay isang malaking salik sa kanyang kalagayang ito; at hindi nagkamali si Karl Marx at Friedrich Engels sa kanilang obserbasyon na dahil dito kaya ang babae ay hindi nabibigyan ng kaukulang pagkilala sa kanyang potensyal bilang mamamayan. (16)

Maging si Rich ay sinubukan itong linawin sa paglalarawan kung papaanong kahit anuman ang gawin ng babaeng kilos sa loob ng mga kilusan, nakapatong pa rin sa kanya ang pasanin ng pagsasailalim sa lalaki. Kung sisikapin man niyang takasan ang ugnayang manggawa-kapitalista na tunay namang isang panggagahasa, “kasabay ng kakulangang ekonomiko ay malamang magpakasal bilang uri ng inaasahang proteksyon, gayong wala rin naman siyang dalang kapangyarihang sosyal ni ekonomiko, at sa gayon pumapasok sa isang institusyong siya’y api pa rin.” (17) Bunga ng pananaw ng Kanluran ang arketipo ng babae bilang isang entidad na mahina’t kailangang “iligtas” at “pangalagaan” ng lalaki, isang ring postulado na maituturo natin sa Simbahang Katoliko sa pagdidiin sa pangingibabaw ng lalaki sa babae batay sa Banal na Kasulatan. (18) Ang pagsasaad na ito ang siya ring ginamit upang pigilan ang babae na subuking lagpasan ang kakayanan niyang pakialaman ang sarili niyang katawan at, sa gayon, panatilihin siyang nakailalim sa mapanuring mata ng kaayusang makalalaki. Hindi nga maling pansinin ni Foucault na

Discourse, therefore, had to trace the meeting line of the body and the soul, following all its meanderings: beneath the surface of the sins, it would lay bare the unbroken nervure of the flesh. Under the authority of a language that had been carefully expurgated so that it was no longer directly named, sex was taken charge of, tracked down as it were, by a discourse that aimed to allow no obscurity, no respite.

Samakatuwid, kailangang balangkasin ng diskurso ang tagpuang guhit ng katawan at kaluluwa, kasunod ang lahat nitong pasikut-sikot: sa ilalim ng mga kasalanan, ihahantad nito ang di-nasirang ugat ng laman. Sa ilalim ng awtoridad ng isang wikang maingat na nilinis upang hindi na ito mapangalanan, ang seks ay pinanghawakan at tinutugis ng isang diskursong ipinagbabawal ang kalabuan o kaluwagan.(19)

Ito ang dahilan kung bakit hindi magawang makalabas ni Gigi sa Caritas: ang kanyang pagnanasang panghawakan ang kanyang sarili hinaharap at katawan ay nakakahon sa pagbasang mediko-sikolohikong agam-agam na dala ng kapaguran lamang. Hindi rin niya kayang harapin ang mapangmatang lipunang kanyang ginagalawan na aalipusta sa kanyang pagkakamali at sa kanyang anak sa pagkadalagang lalaking walang ama; ang kawalan ng kakayanang tumindig at mabuhay, kahit taliwas sa lipunan, ang isa sa mga pangunahing balakid sa babae upang itindig ang kanyang identidad.

Nanganganak ang Nasusunod

Kung papaanong binalangkas ni Foucault ang suliranin, binigyan din niya ito ng kaukulang panukala. Sa atin nang nabanggit na pilosopikong pagkilos upang balikan ang mga dating landas ng mga nauna sa atin, matatalunton natin ang mga pagkilos na maaaring tunguhin ng mga babae upang mapanatili nila ang kanilang pagkakakilanlan sa labas ng anino ng lalaki. Kailangan ang pagtanggap sa katotohanan ng potensya ng desorbitation para sa isang suhetong kumikilos sa postkolonyal na pagkakilanlan sa isang kalagayang postmoderno. Binigyan ni Danton Remoto, sa kanyang pagsusuri ng dulang Lysistrata ni Aristophanes, ng fiksyon ng pagkakatulad ang pre-kolonyal na mga Pilipino sa kalagayan ng mga sinaunang Griego: “mahilig sa alak, babae at awit: wala silang nakitang malisya sa sex. Naging malisyoso lamang ang mga Pilipino sa pagdating ng mga Kastila.” (20) Sa paghahantad ng isang identidad na mababalikang bunga ng panitikan, nabibigyan ng katibayan ang tesis ni Caroline Hau na may kakayanan ang panitikan na katawanin ang kasaysayan, at makialam (samakatuwid ay magdulot ng pagbabago) sa daloy ng kasaysayan. Nananatili nga lamang ang panganib ng katotohanang sa pagbubukas ng mga bagong literatura ay hindi malulubos na mawawakasan ang isang kilusan sa emansipasyon. (21) Sa gayon, kailangang kilalanin ng babae na ang kanyang identidad ay isang di-nagwawakas na proyekto, tulad ng pagtatatapat ni Sister Stella L sa pangwakas na monologo ng pelikula:

Marami pa akong hindi alam, marami pa akong dapat malaman tungkol sa kasalukuyang kalagayan, tungkol sa mga dapat gawin. Pero narito na ako ngayon, sa gitna ng mga pangyayari. May kaunting nadadgdag sa kaalaman at pang-unawa, pero patuloy na nag-aaral at natututo. Hindi nanood na lamang, kundi nakikiisa sa pagdurusa ng mga hindi makaimik, nakikiisa sa paglaban ng mga nagdurusa, tumutulong sa abot ng aking makakaya. (22)

Ang mga sensibilidad ding ito marahil ang nagtakda kay José Rizal na tandaang magpaalala sa kababaihan ng kanyang panahon kung papaano ang marapat na ikilos at isipin ng isang babaeng nagnanais lumagpas sa pagkasailalim bilang suhetong kolonyal. Malinaw ang kanyang pagsusumikap wasakin ang isteryotipo ng Pilipina na ang tanging alam ay “magbubulong ng dasal, walang karunungan kundi awit, nobena at milagrong pang-ulol sa tao, walang ibang libangan kundi magpanggingge o kumpisal kaya ng muli’t muling kasalanan,” (23) isang nilikha ng mekanismong disiplinaryo ng kolonyal na estado. May obsesyon din si Rizal sa paggamit sa panitikan bilang haliging-bato ng kanyang proyekto sa paglikha ng pagkakakilanlang makabansa, kaya naman hindi kataka-taka na ituro niyang halimbawa ang klasikong pamumuhay ng mga taga-Sparta bilang karampatang pamumuhay ng isang babaeng nalalaan hindi lamang sa paglilingkod sa kanyang mag-anak kundi maging sa bayan. Pansinin kung papaanong may maituturing itong ugnayan sa ating kasalukuyang paniniwala ukol sa halaga ng babae sa panahong pre-kolonyal at sa pangunguna ng mga babaylanes bilang tagapayong moral ng bayan:

Sa lahat ng mga babae, ang pula ng isa, ay kayo lamang sa taga-Esparta ang nakapangayari sa lalaki. Mangyari pa, ang sagot ng taga-Esparta, sa lahat ng babae ay kami lamang ang nag-aanak ng lalaki. Ang tao, ang wika ng mga taga-Esparta, ay hindi inianak para mabuhay sa sarili, kundi para sa kanyang bayan. (24)

Subali’t kaakibat nito, hindi rin maaaring kaligtaan ang katotohanan na may panganib ng pagkawala sa alangaang ang pakikibahagi sa mga sistemang disiplinaryo habang nagsisikap itindig ang identidad. Kahit sikapin man ng mga kilusang peminista na lumikha ng bagong estetiko ng pagkababae, ipinapaalala ni Sandra Lee Bartky na kailangang nilang “basahin ang mga mensaheng kultural na itinatakda sa kanila araw-araw, at hanggang makita nila na kahit matagumpay sila sa pagtalima sa disiplina ng pagkababae, nananatili silang babae lamang.” (25) Kahit mayroon nang facet ang babae ng isang rebelde laban sa namamayaning patriyarkal na sistema, muli’t muli’y kailangan niyang makibagay sa namamayaning sistema upang mailatag ang mga ugnayan ng kapangyarihan na makakatulong sa kanyang proyekto. May utilisasyon ng mga isteryotipong nilalayon mismong wasakin, at makikita natin ito sa mismong rason ni Sister Stella B na “hindi nagkakagulo kapag may madre sa piket.” (26) Ang proyekto ng pagkatawan ay nabibigyan ng balidasyon, nguni’t ang pagkalikha ng “sub-sub-altern” ay naroon pa rin.

Pakikibahagi Bilang Pagbabanyuhay

Sa kontekstong inilalarawan ni Simon During sa kanyang sanaysay na Postmodernism or Postcolonialism Today, nagiging tila isa lamang dagdag na pang-aapi rin ang pakikibahagi ng isang api sa isang kilusang nagsisikap pagsama-samahin ang iba-ibang “tinig ng api” upang ipakita ang “iisang mukha ng mga api,” gayong hindi totoo na iisa lamang ang mukha ng api.

We can, rather, brutally characterize postmodern thought... as that thought which refuses to turn the Other into the Same. Thus it provides a theoretical space for what postmodernism denies: otherness. ... [P]erhaps eccentrically, post-colonialism is regarded as the need, in nations or groups which have been victims of imperialism, to achieve an identity uncontaminated by universalist or Eurocentric concepts and images. Here the argument becomes complex, since post-colonialism constitutes one of those Others which might derive hope and legitimation from the first aspect of postmodern thought, its refusal to turn the Other into the Same.

Maaari nating tahasang ituring ang isiping postmoderno... bilang ang kaisipang tumatangging ituring ang Iba na Katulad. Sa gayon itinatatag nito ang isang lunang teoretiko para sa itinatanggi ng postmodernismo: ang kaibahan. ... Marahil di-pangkaraniwan, ang post-kolonyalismo ay itinuturing bilang kailangan, sa mga bansa o pangkat na biktima ng imperyalismo, na makapagtatag ng identidad na di-narumihan ng unibersalista o Eurosentrikong konsepto at larawan. Nagiging masalimuot ang argumento, dahil ang post-kolonyalismo ang bumubuo sa isa sa mga Ibang nagnanais umasa at mapapaging wasto ng unang aspeto ng postmodernong pag-iisip, ang pagtanggi nitong ituring ang Iba na Katulad. (27)

Nagiging mapaniil rin sa ilang aspeto, kung susundin natin ang postmodernong pagbasa, ang mga ugnayang kinabibilangan ng mga tauhan sa iba pang kapwa nila tauhan. Nasisiil si Nick bilang peryodista ng kanyang patnugot sa paghahantad ng totoong nagaganap sa piket ng mga manggagawa ng Republic Oil, nguni’t sa kanya mismong sariling perspektiba ay maaaring nawawala rin ang tinig ng mga manggagawa sa pagnanais na maimprenta ito. Kahit sinisikap ni Sister Stella L na mabigyang-tulong ang mga manggagawang pinili niyang ipaglaban, napabayaan din naman niya ang una niyang tungkuling gabayan si Gigi na sa bandang huli’y napilitan ding magpatiwakal, bunga ng maling akalang nagiging “pabigat” na lamang siya sa mga nakapaligid sa kanya. Itong mga ganitong suliranin din ang nagpipilit sa mga tauhan na timbangin kung alin ang mas may maliit na opportunity cost sa kanilang konsiyensiya, kung kailan “dumarating sa buhay ng tao na kailangan niyang magpasya... para sa kanyang sarili.”

Subali’t nang malubos ang pagtataya ni Sister Stella L sa laban ng mga manggagawa nang piliin niyang lisanin nang tuluyan ang kumbento sa Caritas matapos mailibing si Gigi, nasaksihan niya ang tahasang panggigipit at pandarahas ng mga “eskirol” o tauhan ng may-ari ng Republic Oil. Sapilitan silang itinali ni Nick (na pinili na ring umalis sa pinagtatrabahuhang pahayagan nang hindi na nito pinayagang ilabas ang kahit anong artikulo ukol sa welga) habang pinapanood ang pagpapahirap kay Ka Dencio, na masikap nilang hinahanap nang mga nakaraang araw. Bagaman pinakawalan din sila pagkatapos ng pambubugbog kay Nick at ilang tangkang pagsasamantala kay Sister Stella L, patago nilang pinagbabaril si Ka Dencio habang bumabagyo at natagpuan lamang ang bangkay pagkatapos ng ilang araw. Gayunman, sa halip na matakot ang mga nagwewelga na sumuko, lalo lamang nitong napag-alab ang paninindigan ng mga welgista na, sa pangunguna na rin mismo ni Sister Stella L at ng mga kapwa niya madre na kinilala ang katuwiran ng kanyang pakikisangkot, ay sama-sama nang pinuno ang piket. Manipestasyon ito ng sumibol na kamalayan sa iba-ibang sektor pagkatapos ng ilang ulit na paglubog: isang metaporikal na pagkawala ng pagkainosente at pagsilang ng isang bayang lumalaban.

Sa ganito ring tono nagwakas ang nobelang Dekada ’70 ni Lualhati Bautista (na nang isapelikula ay si Vilma Santos rin ang gumanap sa papel ni Amanda Bartolome) kung saan ang isang babaeng kabilang sa panggitinang uri ay unti-unting kumalas sa kanyang mga lumang tanikala bilang inang mapag-iwi at luha lamang ang maibibigay sa napariwarang anak, bilang maybahay na utus-utusan lamang ng kanyang propesyonal at makamundong asawa, at bilang babaeng bahay na hindi lumalabas ng bahay upang kilalanin ang kanyang kapaligiran. “Hindi ang mamatay,” pahayag ni Amanda Bartolome, “ang pumatay! Sapagka’t ang sambayanan ay di na martir kundi rebelde! Lalakas pa ang tinig ng paghihimagsik, iigting pa ang tapang ng masang Pilipino... hanggang sa makamit ng sambayanan ang tunay at ganap na kalayaan!” (28)

Liban pa sa tradisyunal na paniniwalang ang pagkakaroon ng isang martir bilang simbolo ng pakikibaka ay lalo lamang magpapaalab sa mga tumututol sa paniniil (29), paano pa natin ito makikita sa perspektibang ating tinatalakay? Ating balikan ang sinuri ni During ukol sa kapangyarihan ng wika upang pagbuklurin ang mga mamamayan sa kanilang pagbabahagi ng mga katulad na pangyayari sa buhay, na kanya namang kinuha mula kay Benedict Anderson. (30) Sa pagkakabuklod ng mga manggagawa sa di-makatarungang ugnayan, nakabahagi si Sister Stella L at si Nick nang sila mismo ang gipitin ng mga “eskirol.” Ang “wika” ng sama-samang pagdurusa at sama-samang pagtatanghal ng kanilang karapatan ang siyang kultura nilang tinatawag na kanila, na kung bibigyan ng analogo sa kasaysayan, “ang kulturang winasak ng imperyalismo at ng wika nito; ang mga post-kolonisador ... ay hindi magagawang ipilit ang kultura at wika ng mga imperyalistang bansa.” (31) Dahil kumikilos ang mga nagnanais ng emansipasyon sa pare-parehong nibel at isyu, alam nilang kailangan pa rin nilang umagapay sa postmodernong sitwasyon nguni’t hindi binibitawan ang kanilang identidad. Sa ganitong paraan, napananatili ni Sister Stella L ang kanyang katauhan bilang madre, babae at mamamayan sa iba-ibang mukha, sa iba’t-ibang lunan; isang postkolonyal na babae na nagsisikap kontrolin ang posibleng kawalang maaaring tunguhin ng postmodernong pag-iisip.

Gayunman, hindi dapat kalimutan ang taliwas na perspektiba na siyang marahil ay dahilan ng Mother Superior ni Sister Stella L, si Sister Juaning, kung bakit hangga’t maaari’y pinipigilan niya itong lubusang makisangkot sa usapin ng mga manggagawa nang di mapahamak. Matapos ang kanilang sinapit sa mga “eskirol,” dinapuan ng malubhang karamdaman si Sister Stella L at napilitan si Nick na pagpahingahin muna itong muli sa kumbento. Naitanong ng mapag-alalang madre kay Nick: “Kailangan bang isakripisyo ang kapakanan ng iba para lamang magampanan mo ang iyong tungkulin?” Makailang ulit nang inilarawan ng mga manunulat kung papaanong “kinakain ng isang himagsikan ang mga anak nito.” Dulot nito, hindi rin marahil kataka-taka kung sa ilang pagkakataon ay usigin din ng mga tao kung bakit minsa’y isinasawalang-bahala na ng ilang mga kilusan ang kapakanan ng kanilang mga kasapi. (32)

Kumikilos si Sister Stella L, sa pagpapasyang tangnan ang pakikibaka ng mga manggagawa, hindi na dahil sa utos ng orden o dahil hinihingi ng pagkakataon, kundi dahil ito ang hinahawakan niyang makatuwiran. Alam niyang nananatiling isang suliranin kung papaanong mapagiging makatwiran ang pagkilos ng post-kolonisado tungo sa pagkakaroon ng isang identidad sa isang postmodernong kaayusan. Kung, katulad ng iginigiit ni During, nawawalan ng lunan sa pagtatagpo ang post-kolonisado at post-kolonisador upang magtalaban, hindi nga maiiwasang muli at muling mapagtibay ang hegemonya ng mga namamayaning uri habang muli’t muling sinisiil ang post-kolonisado. Hangga’t hindi “lubusang nakakalayo mula sa pagkamalawak at kakalatan ng imahen-kapitalismo, marahil ito ay dahil hindi ito nakapakinig nang maigi sa mga tinig na pinag-uusapan ang differend sa kanilanang hangganan.” (33) Sa kabila nito, pinaaalalahanan tayo ni Caroline Hau na ang manlilikha ng teksto ay siyang magiging saligan ng pagtanaw sa mga bagay-bagay, at kung papaano kikilos upang makamit ang kaalaman, (34) na kaalinsabay sa pagtatakda ni Foucault sa kaalaman bilang kapangyarihan sa mga ugnayang mapagpalaya. Kahit posibleng hindi rin sila dinggin sa kanilang pakikibaka, magagawa ng isang babae, isang madre at isang mamamayan, tatlong ulit na sinisiil ng hegemonya ng pagkalalaki, ng relihiyon at ng estado, ang maitatag ang pagiging malaya sa kanyang mismong pamumuhay, sa kanya mismong sarili, bagaman ang sariling ito ay kailangan pa ring nakatatag sa kamalayan at mga kaganapan ng kanyang lipunan.

MGA SANGGUNIAN:

Anderson, Benedict. Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. Pasig City: Anvil Publishing, 2003.

Ang Biblia (Tagalog). Manila: Philippine Bible Society, 1982.

Bartky, Sandra Lee. “Foucault, Femininity and the Modernization of Patriarchal Power,” sa Feminism and Foucault. Irene Diamond at Lee Duinby, eds. Northeastern University Press: 1988.

Bautista, Lualhati. Dekada ’70. Mandaluyong: Cacho Publishing, 1991.

Derrida, Jacques. Of Grammatology. Salin ni G. C. Spivak. Baltimore at London: John Hopkins University Press, 1978.

During, Simon. “Postmodernism or Postcolonialism Today,” sa The Postcolonial Studies Reader, eds. Bill Ashcroft, Gareth Griffiths at Helen Tiffin. London: Routledge, 1995.

Foucault, Michel. The History of Sexuality Volume 1: An Introduction. Salin sa Pranses ni Robert Hurley. New York: Random House, 1978.

______________. The History of Sexuality Volume 2: The Care of the Self. Salin sa Pranses ni Robert Hurley. New York: Random House, 1985

Hau, Caroline. Necessary Fictions: Philippne Literature and the Nation, 1946-1980. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2000.

Ileto, Reynaldo C. Pasyon and Revolution: Popular Movements in the Philippines, 1840-1910. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1979.

Joaquin, Nick. “The Beatas of 17th Century Manila,” sa Culture and History. Pasig City: Anvil Publishing, 2004.

Lacaba, Jose F., Jose Almojuela at Mike de Leon, Sister Stella L. Dir. ni Mike de Leon. Tampok sina Vilma Santos, Jay Ilagan. VCD. Regal Films, 1984.

Marx, Karl. The 18th Brumaire of Louis Bonaparte, 1852. http://www.marxists.org/archive/marx/works/1852/18th brumaire/index.htm, tinungo Setyembre 12, 2009.

________ at Friedrich Engels. The Communist Manifesto. Panimula ni Francis B. Randall, salin ni Samuel Moore, ed. Joseph Katz. Simon and Schuster: New York, 1964.

McCoy, Alfred W. Closer than Brothers: Manhood at the Philippine Military Academy. Pasig City: Anvil Publishing, 1999.

Pigafetta, Antonio “Pigafetta’s Account, 1521” sa The Philippines at the Spanish Contact. F. Landa Jocano, ed. Quezon City: R.P. Garcia, 1975.

Remoto, Danton. “Sex, Hindi Gera” sa Rampa: Mga Sanaysay. Pasig City: Anvil Publishing, 2008.

Rich, Adrienne. “Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence,” sa Blood Bread and Poetry. New York: Norton Paperback, 1994.

Rizal, José. “Sa Mga Kabataang Dalaga ng Malolos: London, Pebrero 22, 1889,” kay Gregorio F. Zaide at Sonia M. Zaide. Jose Rizal: Buhay, Mga Ginawa at Mga Sinulat ng isang Henyo, Manunulat, Siyentipiko, at Pambansang Bayani. Quezon City, All-Nations Publishing, 1997.

Spivak, Gayatri Chakravorty. “Can the Subaltern Speak?”, sa Marxism and the Interpretation of Culture, eds. C. Nelson at L. Grossberg. Macmillan Education: Basingstoke, 1988.

Tolentino, Rolando. “It’s A Crazy Planets: Modernidad, Panitikan at Siyudad” sa Sipat Kultura: Tungo sa Mapagpalayang Pagbabasa, Pag-aaral at Pagtuturo ng Panitikan. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2007. 223-239.

________________. “Take Up the White Man’s Burden: Kapitalismo, Liberalismo at Sanaysay” sa Sipat Kultura: Tungo sa Mapagpalayang Pagbabasa, Pag-aaral at Pagtuturo ng Panitikan. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2007. 143-165.

Trambulo, Alan. “Sister Stella L: Behind the Scene,” V Magazine, Issue No. 7, April 2005. http://starforallseasons.blogspot.com/2008/02/sister-stella-l-behind-scene.html, tinungo Setyembre 15, 2009.

MGA DULONG TALA:

(1) Simon During, “Postmodernism or Postcolonialism Today,” sa The Postcolonial Studies Reader, eds. Bill Ashcroft, Gareth Griffiths and Helen Tiffin (London: Routledge, 1995), 126-127. Inilarawan ni During kung paano nakita ng nobelistang Kenyan na si Ngugi ang parikala at paraan upang panghawakan ang kanilang identidad upang maging mapagpalaya: “living under multinational capitalism …he sees [the soil] as a means of production, and means of production do not articulate identities; indeed, where they can be owned, they are often owned by foreigners. This leaves him language and, within language, culture.”

(2) Gayatri Chakravorty Spivak, “Can the Subaltern Speak?”, sa Marxism and the Interpretation of Culture, eds. C. Nelson and L. Grossberg (Basingstoke: Macmillan Education, 1988), 80.

(3) Jacques Derrida, Of Grammatology. Salin ni G. C. Spivak (Baltimore and London: John Hopkins University Press, 1978), 10. Sinabing: “The ‘rationality’… which governs a writing thus enlarged and radicalized, no longer issues from a logos. Further, it inaugurates the destruction, not the demolition but the de-sedimentation, the de-construction, of all the significations that have their source in that of the logos.”

(4) Karl Marx, The 18th Brumaire of Louis Bonaparte, 1852. , tinungo Setyembre 12, 2009. Binanggit na “[The proletariat] are therefore incapable of asserting their class interest in their own name, whether through a parliament or a convention. They cannot represent themselves, they must be represented.”

(5) Alan Trambulo, “Sister Stella L: Behind the Scene,” V Magazine, Issue No. 7, April 2005 , tinungo Setyembre 15, 2009. Nang unang naipalabas ang pelikula, diumano’y tinawag ng isang mataas na opisyal ng pamahalaan itong “negatibo” at may posibleng “masamang bunga sa masa,” sanhi upang ilakad sa mga sensura na huwag payagang mailabas ang pelikula. Nguni’t si Pangulong Marcos pa raw ang nagsabing bayaan itong maipalabas.

(6) During, “Postmodernism or Postcolonialism Today,” 126. Binanggit kung papaanong: “an identity granted in terms of the signifier (which I use, as it is often used, as a figure for form as such) is an identity that necessarily cannot be communicated. It would seem to be written into the fate of nationalism as print-capitalism; that national identity is conferred in the form of its own death warrant.”

(7) Jose F. Lacaba, Jose Almojuela at Mike de Leon, Sister Stella L. Dir. ni Mike de Leon. Tampok sina Vilma Santos, Jay Ilagan. VCD. Regal Films, 1984.

(8) Adrienne Rich, “Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence,” sa Blood Bread and Poetry (New York: Norton Paperback, 1994), 187. Sa orihinal na teksto: “... in the workplace, among other social institutions, is a place where women have learned to accept male violation of our psychic and physical boundaries as the price of survival; where women have been educated ... to perceive ourselves as sexual prey.”

(9) Antonio Pigafetta, “Pigafetta’s Account, 1521” sa The Philippines at the Spanish Contact. F. Landa Jocano, ed. (Quezon City, R.P. Garcia, 1975), 66-67. Ipinapakita ng isang pahayag kung papaanong ang mga babae ang nagtatakda sa mga lalaki kung papaano makikipagtalik: “The males, large and small, have their penis pierced from one side to the other near the head, with a gold or tin bolt as large as a goose quill. In both ends of the same bolt, some have what resembles a spur, which points upon the ends; others are like the end of a cart nail… The bolt and the spurs always hold firm. They say that their women wish it so, and that if they did otherwise they would not have communication with them.”

(10) Michel Foucault, The History of Sexuality Volume 2: The Care of the Self, (Salin sa Pranses ni Robert Hurley, New York, Random House, 1985), 9. Nagbubuhat siya hindi sa pag-aaral ng kasaysayan kundi sa mga usaping pragmatiko: “studies of history by reason of the domain they deal with and the references they appeal to... they are the record of a long and tentative exercise that needed to be revised and corrected again and again. It was a philosophical exercise.”

(11) Rolando Tolentino, “It’s A Crazy Planets: Modernidad, Panitikan at Siyudad” sa Sipat Kultura: Tungo sa Mapagpalayang Pagbabasa, Pag-aaral at Pagtuturo ng Panitikan, (Quezon City, Ateneo de Manila University Press, 2007), 233.

(12) Ibid., 224.

(13) Nick Joaquin, “The Beatas of 17th Century Manila,” sa Culture and History (Pasig City, Anvil Publishing, 2004), 177, 180-181.

(14) Alfred W. McCoy. Closer than Brothers: Manhood at the Philippine Military Academy (Pasig City: Anvil, 1999), 44.

(15) Rolando Tolentino, “Take Up the White Man’s Burden: Kapitalismo, Liberalismo at Sanaysay” sa Sipat Kultura: Tungo sa Mapagpalayang Pagbabasa, Pag-aaral at Pagtuturo ng Panitikan, (Quezon City, Ateneo de Manila University Press, 2007), 147.

(16) Karl Marx at Friedrich Engels, sa The Communist Manifesto (Panimula ni Francis B Randall, salin ni Samuel Moore, ed. Joseph Katz; Simon and Schuster, New York, 1964) 89. Sa orihinal: The bourgeois sees in his wife a mere instrument of production. He hears that the instruments of production are to be exploited in common, and, naturally, can come to no other conclusion than that the lot of being common to all will likewise fall to the women. He has not even a suspicion that the real point is to do away with the status of women as mere instruments of production.

(17) Rich, “Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence,” 187. Nakasaad ang orihinal na pangungusap nang ganito: A woman seeking to escape such casual violations along with economic disadvantage may well turn to marriage as a form of hoped-for protection, while bringing into marriage neither social nor economic power, thus entering that institution also from a disadvantaged position.

(18) 1 Pedro 3:1, 5-6: “Gayon din naman, kayong mga asawang babae, pasakop kayo sa inyog sari-sariling asawa; upang, kung ang ilan ay hindi tumalima sa salita, ay mangahikayat ng walang salita sa pamamagitan ng ugali ng kani-kaniyang asawang babae; Sapagka’t nang unang panahon ay ganito naman nagsigayak ang mga babaing banal na nagsiasa sa Dios, na pasakop sa kani-kaniyang asawa; Na gaya ni Sara na tumalima kay Abraham, na kanyang tinawag na panginoon…”

(19) Michel Foucault, The History of Sexuality Volume 1: An Introduction, (Salin sa Pranses ni Robert Hurley, New York, Random House, 1978), 20.

(20) Danton Remoto, “Sex, Hindi Gera” sa Rampa: Mga Sanaysay (Pasig City, Anvil Publishing, 2008), 6.

(21) Caroline Hau, Necessary Fictions: Philippine Literature and the Nation, 1946-1980 (Quezon City, Ateneo de Manila University Press, 2000), 7.

(22) Lacaba et al., Sister Stella L.

(23) José Rizal, “Sa Mga Kabataang Dalaga ng Malolos: London, Pebrero 22, 1889,” kay Gregorio F. Zaide at Sonia M. Zaide, Jose Rizal: Buhay, Mga Ginawa at Mga Sinulat ng isang Henyo, Manunulat, Siyentipiko, at Pambansang Bayani (Quezon City, All-Nations Publishing, 1997), 399.

(24) Ibid., 405.

(25) Sandra Lee Bartky, “Foucault, Femininity and the Modernization of Patriarchal Power,” sa Feminism and Foucault (Irene Diamond at Lee Duinby, eds., Northeastern University Press, 1988), 83. Nasusulat ang orihinal na pangungusap nang ganito: "We women cannot begin the re-vision of our own bodies until we learn to read the cultural messages we inscribe upon them daily and until we come to see that even when the mastery of the disciplines of femininity produces a triumphant result, we are still only women.”

(26) Lacaba et al., Sister Stella L.

(27) During, “Postmodernism or Postcolonialism Today,” 125.

(28) Lualhati Bautista, Dekada ’70 (Mandaluyong: Cacho Publishing, 1991), 220.

(29) Laganap sa kulturang manghihimagsik ng Pilipino ang imahen ng martir, sa puntong tila baga hindi na ito maihihiwalay sa kanyang pagkilos tungo sa emansipasyon. Sa panulat ni Reynaldo Ileto: “In its narration of Christ’s suffering, death and resurrection, and of the Day of Judgment [the Pasyon] provides powerful images of transition from one state or era to another, e.g., darkness to light, despair to hope, misery to salvation, death to life, ignorance to knowledge, dishonour to purity and so forth. During the Spanish and American colonial eras, these images nurtured an undercurrent of millennial beliefs which, in times of economic and political crisis, enabled to peasantry to take action under the leadership of individuals or groups promising deliverance from oppression.” Pasyon and Revolution: Popular Movements in the Philippines, 1840-1910 (Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 1979), 14.

(30) Bilang pagpapaliwanag, isinulong ni Benedict Anderson ang kakayanan na likhain ang isang bansa sa sandaling mapanghawakan ng mga mamamayan ang mga paraan ng pagpapahayag na itinatanggi sa kanila dati ng mga panginoong dayuhan. Kanyang wika: “Essentially, I have been arguing that the very possibility of imagining the nation almost historically when, and where, three fundamental cultural conceptions, all of great antiquity, lost their axiomatic groups on men’s minds. The first of these was the idea that a particular script language offered privileged access to ontological truth, precisely because it was an inseparable part of that truth.” Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism (Pasig City: Anvil Publishing, 2003), 36.

(31) During, “Postmodernism or Postcolonialism Today,” 127. Sa orihinal: “the culture destroyed by imperialism and its tongue; the post-colonizers,.. at least cannot jettison the culture and tongues of the imperialist nations.”

(32) Hindi iba sa mga naging salaysay ng kasaysayan ang mga ganitong pagwiwika. Madalas banggitin ang Rebolusyong Pranses ng 1789 at ang Rebolusyong Bolshevik sa Russia bilang halimbawa kung papaanong nagtapos lamang ang mga ito sa ilalim ng mga diktador (sina Napoleon I at Josef Stalin) at pumapatay lamang ito ng higit pang mga tao. Maging ang Partido Komunista ng Pilipinas na pinamumunuan ni Jose Ma. Sison ay binabato rin ng mga ganitong pag-uusig ukol sa diumano’y pagpatay nila sa sarili nilang mga kadreng pinaghihinalaang “mga taksil.”

(33) During, “Postmodernism or Postcolonialism Today,” 128. Makikita sa Ingles kung papaanong “If [one] cannot fully distance himself from the sublimity and internationalism of what we can call image-capitalism, then that is perhaps because he has not listened carefully enough to those voices which talk of the différend on its borders.”

(34) Hau, Necessary Fictions, 182. Tinakdaan nito ang tungkulin ng manunulat: “the author is also ‘principle’ allowing us to codify and contextualize texts in circulation, through a systematic process of attribution that is central, in a methodological way, to the institution of literary scholarship as a viable academic discipline. Moreover, the author… is a discursive figure organizing the production of statements in and about literature.”

TUNGO SA PAGSASATINIG NG IBA by Hansley A. Juliano is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Philippines License.

Lunod sa Mga Pahina: Isang Mabilisang Suri sa mga Nabiling Aklat (Unang Bahagi)

2009-10-31T00:16:00.005+08:00

Alam ko, mga kaibigang magbubukid, pesante, mafioso, gerero, rebolusyonaryo, mga alipin ni Edward Cullen, mga bumubuntot kay Lady Gaga, akademiko, at kung sinu-sino pang mga gago (joke lang) na alam niyo nang wasak ang aking kakayanang magsulat. Sa dami ng pinlano kong burador, hindi ko pa nagagawang simulan ang magsulat kahit isa. Hindi ko magets kasi kung bakit nga ba hinanap ni Epithumia ang aking katawan at binagsakan ng samu't saring adiksyon (katulad ng aking pagnanasang dalasan ang panonood ng 仮面ライダーアギト, 仮面ライダーBLACK at 仮面ライダーW（ダブル）, ang pagtulog ng madalas at ang pagkaadik sa µTorrent, na siyang sanhi ng aking kawalan ng gana magsulat. Isa itong malaking trahedya lalo't ang layon pa naman sana ng sembreak na ito na tinapos ko ngang maaga (at kung bakit inabot ng 28 na pahina sa maling format ang aking papel sa Fil 108.2 na kung nagkataon ay naging 41 pala) ang aking nakaraang semestre na napakasaya na ng resulta. Ewan ko lang talaga... nahulog na tuloy sa imburnal ang mga binalak kong short pieces...

Kaya siguro babawi na lamang ako sa aking pagsusumikap na bigyan kayo ng ideya sa kung ano , ba ang nagpapatakbo sa utak ko ngayong purgang-purga na ako sa Japanese live-action at nakabalik na naman ako sa Ayala Museum. Narito ang ilan sa mga pinagkakaabalahan kong aklat sa kasalukuyan:

I. Books in Print: Ateneo de Manila University Press. (Released 2009). Alam ko, napakapanggago lang yata ng sabihin kong libro ito, pero sa tuwing binubuklat ko ito sa aking paggising, naluluha ako sa dami ng magagandang aklat na nais kong mapasaakin pero hindi ko pwedeng i-hoard dahil iskolar nga naman pala ako... kung naniniwala pa kayo, hehe.

II. Aquino, Benigno Jr. S. Letters - Prison & Exile: Ninoy. Sta. Ana, Manila: The Aquino Family in Cooperation with the La Ignaciana Apostolic Center, 1983. Napulot ko ang polyetong ito kasabay ng susunod na aklat na aking sasalaysayin nang magtungo ang aming klase sa Hi 166 - K kay G. Aaron Moralina. Dahil maliit lang siya, isa na siya sa mga madalas kong bitbiting aklat sa tuwing ako ay maglalagalag, kasama ng The Prince ni Niccolo Machiavelli at The Communist Manifesto nina Karl Marx at Friedrich Engels. Sa isang talaban, magandang isipin kung papaanong natitimpi ng isang opinyong Pilipino ang dalawa sa aking mga tagapagtanglaw sa teorya, kahit liberal ito (dahil sa totoo lang, mga kaibigan, ang puno't dulo ng ating mga suliranin ay ang sistemang liberal na atin pa ring kinakagat). Sa kung papaanong paraan mayroong The Screwtape Letters si C.S. Lewis para sa mga demonyo, mayroon nito si Ninoy sa kanyang pamilya, mga kaibigan at mga kababayan. Pero katulad ng mga personal na liham, dito natin mas nakikilala si Ninoy Aquino bilang isang tao, isang politiko at isang tagapagtaguyod ng mapayapang paraan ng pagbabago. Bagaman ako ay sosyalista, nauunawaan ko ang katotohanan at ang konteksto ng pananalita niya sa kung bakit hangga't maaari'y kaiwas-iwasan niya ang mabigyan ng pagkakataong magtagumpay ang rebelyong Komunista dulot ng pagkawasak na maidudulot nito. Hindi rin natin siya masisisi; nguni't kung makikita lamang niya ang kasalukuyang kalagayan, marahil hindi ito ang tono ng mga liham na inyong matutunghayan.

III. Aquino, Benigno Jr. S. "A Garrison State in the Make" and Other Speeches. With Nick Joaquin's "Before the Blow: Ninoy's Senate Years." Makati: Benigno S. Aquino Jr. Foundation. 1985. Kung ginagamit natin sa ating nasyonalistikong retorika na ang Noli Me Tangere at El Filibusterismo ang Biblia ng sambayanang Pilipino, pwede siguro ilakip ang kalipunan ng mga sulating ito ni Ninoy bilang Bagong Tipan (siyempre, sarkastiko ako sa pagsasabi nito, pero makikita niyo kung bakit). Nasa aklat na ito ang lahat ng mga mahahalagang talumpati na binitiwan ni Ninoy sa kanyang panahon ng panunungkulan sa Senado bago ang 1972, at ang isang afterword ni Nick Joaquin, na noong bago mag-Batas Militar ay isang tagahanga ng mag-asawang Marcos. Makabubuting sipiin ang taguri ni Joaquin: The time would come when Ninoy's words would be recalled with a pang: as auguries that, alas, went unheeded. Sa lahat ng talumpati ni Ninoy (na siyempre'y pagtuligsa sa mga polisiya ni Marcos) nakikita natin na ang bawa't kilos ni Marcos, maski sa simula pa lamang ng kanyang unang araw sa opisina, ay mga metodiko at planadong mga hakbang tungo sa pagtatatag ng isang personality cult, katulad nina Hitler at Stalin. Nguni't ang mga babalang ito, at ang mga kahila-hilakbot na kasawian ng bansa na ating naranasan, ay hindi pinansin ng mga tao dahil natutuwa sila, diumano, sa retorika ng laban ni Ninoy at hindi sa kahalagahan ng babala. Sapagka't ang mga tao'y masyado nang sanay sa mapayapang mga panahon at "demokratikong" kalagayan, iniisip nilang dahil sa kawalan ng kaibahan ng mga partidong Nacionalista at Liberal, hindi na nag-iisip ang tao at tinitignan na lamang ang politika bilang palabas at hindi isang pampamayanang tungkulin. Ito ang mga sanhi kung bakit hindi natin nagawang makaimik at tayo'y naghihilakbot ngayon sa Batas Militar; dahil hindi natin nasunod ang birtud ng paghahanda ng mga Boy Scout.

At kung nandito rin si Ninoy, tiyak na tiyak ko nagwawala na yun ngayon (hindi dahil sa kanyang papatay-patay na anak o sa kanyang lukaret na anak kundi) sanhi ng pag-angat ng isang karismatikong pinuno na nakasalalay sa retorika at personalidad, at hindi sa plataporma de gobyerno / ideolohiya:

Para sa isang mas mabungang pagtanaw sa usaping ito, tignan ang sulatin ni Manuel Quezon III: Notes for an essay on Escudero: Portrait of the Politician as Beyond the Clutches of History (ongoing).

IV. Tolentino, Rolando B. Sipat-Kultura: Tungo sa Mapagpalayang Pagbasa, Pag-aaral at Pagtuturo ng Panitikan. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2007. Isa ito sa mga naging paborito kong sangguniing aklat pagkatapos kong maka-A sa klase sa Ph 101 kay Padre Luis David at nang piliin na namin ni Duey Guison na sukuan ang papel sa PoS 130. Malaki-laki ang naitulong sa akin ng aklat na ito sa Fil 108.2 lalo't paborito rin ni RT ang pagsusulat nang may pagkilala sa kaisipan ni Foucault at ng mga postkolonyal. Sapagka't hindi ako karapat-dapat magbigay ng paghuhusga sa aklat, hahayaan ko munang ito magsalita para sa ganang sarili. Mula sa panlikod na pabalat, ang aklat:

ay pag-asinta sa historikal, panlipunan, at modernong transformasyon ng panitikang Filipino. Mula epiko hanggang postmodernong panulaan at panitikang diaspora, naglalahad ang libro ng mapanipat na kritikal na perspektiba sa pag-unawa ng panitikan at lipunang Filipino.

Binibigyan-ugnay at relasyon ng libro ang tila hindi magkakaugnay na bagay: ang epikong bayani at OCW (overseas contract worker), panitikang oral at urban lagend, romantisismo at himagsikan, diaspora at pighati, at iba pa. Makabuluhang karagdagang babasahin ang libro sa anumang textbuk at akdang pampanitikan para komprehensibong maunawaan ang panitikanng Filipino tungo sa malaya at mapagpalayang pagbasa, pagtuturo at pananaliksik.

O, ambigat devah? Hindi ko rin tuloy masisi ang mga freshman na naatasang magbasa ng ilang artikulo mula sa aklat na ito pero sumasakit ang ulo. Maging noong ako'y nag-aaral sa Fil 12 sa ilalim ni Bb. Pamela Cruz, sinakitan ako ng ulo sa pagbabasa pa lamang sa pagsasalaysay ni RT sa kamatayan ni Pepsi Paloma. Hindi ko nalaman na tutungo ako sa isang transformasyon na darating ang araw nagagagad ko na ang paraan ng pagsusulat na ito. Iniisip ko nga na kung mangyayari man na ako'y magtuturo ng anumang kurso, maski sa Agham Politikal, titiyakin kong huhugot ako sa aklat na ito.

Oo, maski makapagturo ako sa high-school.

V. Hau, Caroline S. Necessary Fictions: Philippine Literature and the Nation, 1946-1980. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 200o. Kabahagi rin ang aklat na ito sa aking mabungang pananaliksik ukol sa literaturang postkolonyal. At saka mahirap na ring hindi ito bilhin: sa paulit-ulit ba naman na klase namin sa Fil 108.2 kay G. Gary Devilles, kung papaanong kasama ito ng Pasyon and Revolution ni Reynaldo Ileto na laging nasasangguni sa bawa't klase, e alam mo nang dapat mayroon ka lagi nito bilang akademiko. Mula rin sa panlikod na pabalat, sinisikap ng aklat:

... examines the connection between literature and nationalist discourse during the postwar period through close readings of the works of Jose Rizal, Amado Hernandez, Nick Joaquin, Edgardo Reyes, Ricardo Lee, Kerima Polotan, Carlos Bulosan, and Mano de Verdades Posadas. The book argues that the long-standing affinity between literature and nationalism is based, in part, on the power of literature to formulate and work through a set of questions central to nationalist debates on the possibility and necessity of social change. It asks: what is the relationship between knowledge and action? Between the personal and the political? Between the foreign and Filipino? Between culture and history, culture and politics, culture and economics?

Sa isang masusing pagtanaw, hindi maiiwasan na isipin din natin ang katotohanan na ang ating literatura, sa kabila ng ating pagkahulma sa mga disiplinaryong pagkilos, ay isang uri ng literatura na, sa pangkalahatan, ay mayroong karakter na popular at pluralistiko sa kanyang kahayagan. Kung ihahambing sa ibang perspektiba ng mga bansang mayroong kanon ng mga manunulat (tinutukoy ko ang mga Pilosopo), karamihan sa kanila ay kanluranin at may pagpapahalaga sa pagbubuti ng sarili bago ang pagsasabuti ng bayan. Tayo, sa ating pagkilos bilang mga mamamayan, nahulma na kaagad tayo na isabuhay ang birtud ng pakikipagkapwa, na atin nang nakaligtaan ang pagtanaw sa ating sariling kalagayan. Ito ang suliranin at trahedya ng Marxistang pananaw na ating ginagalawan sa karamihan sa mga kilusan sa emansipasyon. Kaya naman sa ating pagsusumikap na itaguyod naman ang pansariling kapakanan (gaya ng panukala ni Ayn Rand) nagiging mga walang kwenta naman tayong mga mamamayan. Dumating na sa puntong kahit sino na lang, basta published, paniniwalaan at panghahawakan natin, kagaya ng mga anak ng tinapang akala-mo-may-sense-wala-naman-pala:

ITO.

(Sa mambabasa: sapagka't sinusulat ko ang piyesang ito sa gitna ng pagbuhos ng bagyong Santi, nanganganib ang kompyuter na ginagamit ko na mawalan ng kuryente. Itutuloy ko ang pagsusulat sa mas mabuting mga klima)

Biyaheng Pauwi, Mga Buhay na Lugami

2009-10-17T02:57:00.002+08:00

(o kung bakit naaalala ko si Jenny dela Cruz pagkatapos ng lahat ng natutunan ko sa semestreng ito)

Alay sa South Crest School at sa Batch 2007-2008, na nananatiling nakakulong sa diskurso ng neoliberal na pagkawasak

Una sa lahat: basura ang Twilight series ni Stephenie Meyer. Sa totoo lang napakalaki ng Moral Dissonance kung titignan mo ang konteksto ni Edward Cullen bilang ideyal na lalake ng maraming nagwawalang fangirls (o pwede natin sabihin sigurong mga sanrekwang ditzes na nakikibahagi sa produksyon ng mga tinaeng letra na naging bundok ng salita). Ngayon ko lang naunawaan kung gaano kasama ang sundin ang bawa’t naisin ng babae kung nais mong makamit ang, kung sisipi ako sa popular na metapora na matagal na ring nababagoong, ang matamis niyang oo.

Alam ko, alam ko, papatayin ako ng mga babae sa aking sapot ng ugnayan (sarili kong termino para sa “network”) na kabahagi ng pulutong ng mga nangangarap maging Cullen ang apelyido, pero sabihin niyo sa akin, kung pagtutugmain ninyo ang lahat ng rasyonalidad (o kahit simpleng lohika ng moral development), hindi kayo mandidiri sa seryeng ito. Bilang halimbawa, ang panginoon ng kawasakan ng mga Tunay na Lalake, si Lourd de Veyra, frontman ng Radioactive Sago Project, ang nagwika:

Now look at that. Here we are for the past 50 years, enjoying our duty-free imported books, then a black P650-hardbound with a red apple on the cover comes to screw it up for everyone. Maybe government should do more than just slap a 5% tax. For all we know, Twilight— which the horror maestro Stephen King succintly described as “good plot, crap writing— might be a negative influence on its intended audience. Perhaps government can imagine a hill of Twilight books, burning under the reddening night sky. For all we know, Metro Manila streets might be full of morose 16-year-olds calling themselves “Bella” and “Edward” and wearing eyeliner and bite-marks on their necks. In which case, we might have to throw these little vampires into the fire as well. Just to make sure.

Nakuha ko ba atensyon mo? Mabuti. Inaasahan mo bang kritika ito ng Twilight at susubukin mong wasakin ang mga argumento ko sa pamamagitan ng pagwawala sa pagmamakinilya ng “PUTANG INA KA I '<3' EDWARD CULLEN KAYA SHUT UP ASSHOLE!”, nang isang milyong ulit, ganon ba? Pasensya ka na lang: hindi para sa hindi nag-iisip nang hindi nakakahon ang sulating ito. Sabi nga ni Yol Jamendang, guro sa Kagawaran ng Filipino: “Alam mo pare, may mga libro akong binasa dahil alam kong maraming chicks ang nagbabasa nun. Hindi ko na uulitin yun.”

Hindi talaga ito ang topic ko, pero babalik tayo dito.

~O~O~O~

Kung bukas ang utak mo, pakinggan mo ako ngayon:

Isa siguro sa mga parikala ng buhay ko ngayon e yung intelektwal na pormasyon ng Pamantasan na kinabibilangan ko. Sure, sige, nakakatuwa para sa isang kagaya ko na matagal nang interesado sa pangangalap ng kaalaman, pero dumarating sa punto na dahil alam mo na ang katuturan ng lahat ng bagay, bakit ganyan, paano naging ganito ang mga kaayusan, at kung paanong ang pinakasimpleng bagay ay puwedeng mapatunayan na bahagi ng isang mapaniil na kaayusang winawasak ang kakayanan mong maging malaya at dakilang nilalang, hindi mo maiwasang mawalan ng pagpapahalaga sa mga maliliit na bagay. Sa totoo lang, noong ako’y nasa Mataas na Paaralan, ok lang sa akin ang Wowowee (o baka dahil naglalaway pa ako noon kay Iya Villania), nakakatawa manood ng Big Brother, at lagi ko sinusundan ang Klasmeyts. Pero simula nang makausap ko (kahit pasaglit-saglit lang) ang mga taong matagal nang patay pero nagsasabi pa rin ng mga ideyang hindi siguro maririnig ng kahit sino sa mga kaklase ko sa South Crest School na nursing pa rin ang putanginang pinagkakasiksikan, ang Wowowee ang simbolo ng depribasyon at dehumanisasyon ng intelektwalidad ng Pilipino. Ang Big Brother ang epitomya ng pagnanasa ng pribado na makamit ang publikong lunan habang tayo ay nagpapaubaya nang may malalawak na ngiti sa labi, isang tandisang ekshibisyonismo. At ang Klasmeyts (at ang ang sabihin na nating sumunod dito ang Banana Split) ang tanda ng nananatili at namamayaning sekswalisasyong para sa produksyon ng kapitalismong pag-iral.

Isa lang ang hindi nagbago: BASURANG-BASURA PA RIN ANG GMA KAHIT ANO GAWIN NILA.

Kung hindi mo naintindihan ang lahat ng sinabi kong iyon, yun mismo ang punto ko. Parang sobra na akong alienated sa dati kong buhay, sa lahat ng pinanghahawakan ko mula pagkabata, na ngayon wala na akong pakialam sa lahat ng sinabi ko noon na may pag-asa pa sa pagbabago na hindi kailangang gamitan ng lakas. Ngayon, nakita ko na na ang kalagayan natin, sa isang estadong garison, laboratoryo at opisina de comercio, ay sa naturalesa hindi magiging mapagpalaya kundi magkakahon sa atin bilang estadistika. Metafiksyon nga, na may kaalaman ang karakter ng guni-guni na siya ay umiiral sa guni-guni, na alam niya ang kanyang kahahantungan. Kumbaga, para kang naglalaro ng RPG na may walkthrough, kaya nawalan ka na rin ng thrill, ng tremendum et fascinosum. Batay nga sa pahayag ni Hannah Arendt sa The Human Condition: the situation created by the sciences is of great political significance. Wherever the relevance of speech is at stake, matters become political by definition, for speech is what makes man a political being. If we would follow the advice, so frequently urged upon us, to adjust our cultural attitudes to the present status of scientific achievement, we would in all earnest adopt a way of life in which speech is no longer meaningful. For the sciences today have been forced to adopt a "language" of mathematical symbols which, though it was originally meant only as an abbreviation for spoken statements, now contains statements that in no way can be translated back into speech. Hindi na kayo magkaintindihan ng kausap mo kasi hindi na kayo nagtutugma ng kaalaman at pang-unawa. Magtataka pa ba tayo kung bakit si Dr. Manhattan ay unti-unting natulak na lumayo sa mundong ito?

At iyon ang kalagayan natin, unti-unti tayong lumalayo sa isa’t isa dahil sa isang mundo na binubuo ng mga bansang walang inisip kundi magkamal, nakalimutan na natin ang ating mga sarili, o sabi nga ng The Wuds, “at nakalimutan ang Diyos.” Parang wala nang silbing mabuhay dahil alam mo na rin, at parang pakiramdam mo wala kang magawa dahil kahit alam mo ang nangyayari hindi mo alam ang gagawin mo. Tama nga ang sinabi ng kasama sa kursong si Leo Arman Galang: disempowerment is the new apathy. Ano ang sinasabi, hindi lang ng Atenista, kundi ng lahat ng kabataang tatanungin mo kung bakit hindi sila nakikibahagi sa himagsikang mapayapa o may pakikibaka: “alam kong tama, pero wala rin naman akong magagawa.” Wala silang kapangyarihan dahil wala silang alam na patutunguhan at pwedeng gawin.

Ito ang hahanapan natin ng posibleng sagot, sa tulong ni Michel Foucault.

~O~O~O~

Pumasok lang talaga ako sa araw na ito dahil mayroon kaming 10-minutong pahabol na pagsusulit para sa kursong PoS 130: International Relations. Hindi ko na ikukwento kung bakit dahil masalimuot ito. Sa pagtatapos niyon tumuloy ako sa forum ng Gabriela na pinangunahan ni Bb. Cristina Palabay, na inorganisa ng klase sa PoS 100: Politics and Governance ng aming butihing Nangangasiwang Patnugot sa Matanglawin na si Danna Aduna. Napagtanto ko kung gaano kalaki ang hamon ng pagpapalaganap sa isyu ng kababaihan sa darating na halalan (kahit nilalakad ng mga kasama ko sa Kagawaran ng Agham Politikal na iwaksi ang halalan upang mailakad ang tunay na Pambansang Demokrasya), at kung paano ba dapat mag-organisa. Parang sisi tuloy ako na hindi ko ito naisama sa aking analisis sa kalagayan ng babae sa talaban ng postmodernismo at postkolonyalismo para sa aking papel sa Fil 108.2: Araling Postkolonyal.

Oo, alam ko nahihilo ka na sa mga course names na ito. Titigil na ako.

Nanatiling problema para sa akin kung bakit yata sa Pamantasan (at least sa batch na aking kinabibilangan) napakakaunti ng kumikilos para sa layunin ng peministang pagsusuri at emansipasyon. Mga ilang ulit nang pinansin ng guro ko sa Pilosopiya, si P. Luis David, S.J. kung bakit tila baga walang interes ang Atenistand babae, gayong andaming isyu ng babae sa kalagayan ng akademya. Minsan naiisip ko ang sobrang “pagbe-baby,” ika nga, ng Ateneo sa kanyang mag-aaral (liban pa sa lubusang fetishisasyon ng putanginang UAAP, pasintabi sa mga rabid fans) ang sanhi na lumilikha siya ng maling sensibilidad na ito na ang paraiso. Kaya hindi na nagsasalita ang Atenista. Kaya makapal ang mukha niya magyabang na mayroong Silent Majority na hindi nakikialam sa “maiingay na destabilisasyon” ng mga aktibistang inapi at inalisan ng karapatan kaya piniling mamatay nang lumalaban. Ano talaga ang nangyari? Hindi naman ganito ang kababaihan ng mga ibang nakolonisang bansa. Saan tayo nagkamali? Sinabihan kami ni P. David na:

Men are not gonna give women privilege without women putting up a fight. So between historization of women’s bodies in the 19th century by means of emergence of medically-established protocols relating to women, between that time and now, there had to be a lot of organizing among women. Even if they are not enough, if more could still be done, a lot already has been done, but because of the activism of women themselves. If you study feminist concerns, I think what you will find is story of those branded victims, pushed almost with their backs to the wall precisely because they have been pushed with their backs to the wall. We expect of dogs that are pushed into a corner to do a last-ditch effort. When you look at the medical stories of the time, they are all pushed… Foucault does not talk of immutable arrangements; possibilities for resistance are always possible to mount, to stage. Isn’t that the strongest weapon of women, becoming PUZZLING … It is a theatre in the struggle of the doctor and his female patient. He says “I am, not you, the master of your body.” Kahit ikamamatay ko ito, I want to prove I am the master of my fate. Next time do not pity, she might be actually mounting a monumental resistance. It’s just like suicides. Do not assume they are someone defeated; that is not how Japanese look at it; a last-ditch successful attempt to exonerate your honor. All I say is not automatically assume that there can be only one meaning of anything. One should not automatically assume. When mostly female activisms have achieved is their right to not being forced by husbands.

Mayroong isyu sa emansipasyon pero tila baga sinukuan na natin ang laban. Kumbaga sa wika ni Nick Joaquin: The Revolution had ran out of Filipinos. Ang mas masaklap dito, hindi yata natin alam na may laban pang dapat ipaglaban. Tanda ko iyon, tinuturuan tayo sa elementarya na mga batang lalaki na ibigay sa matatanda at mga babae ang ating upuan sa mga pampublikong sasakyan kung wala silang maupuan. Kaninang sumakay ako sa bus, may isang nars na nakauniporme pa na napilitang tumayo sa bus. Siksikan na noon, halos wala nang pinagkaiba sa MRT o LRT. Nagkatakutan siguro dahil sa napabalitang bagyo. Katabi niya ang tatlo, ulitin ko, TATLONG linya ng upuan na puro lalaki ang nakaupo. Walang tumayo’t magbigay. Kung hindi pa ako nagbigay, titiisin niya ang 2 oras na masakit ang katawan habang umaalog ang bus sa pagtakbo o pagpupusang walang likat sa usad-pagong na paglakad ng mga sasakyan sa inaayos na Skyway. Alam ko, pare, sasabihin ng mga kosa: pare hindi na uso ang gentleman; maginoo pero medyo bastos na! Alam ko may mga radikal na feministang naiinsulto doon; pero seriously, sa tulad ko na may mga bitbit na kayang dalhin at sa kanya na halata mong pagod na at masakit ang ulo sa kanyang mahirap na tungkulin na maglingkod sa maysakit, sino ang mas may kailangan ng mas komportableng byahe? Tanginang Ayn Rand kasi e; puro sarili ang inuuna.

May bulsa ng kapangyarihan (pockets of power) na puwedeng panindigan ang babae upang maitanghal ang kanyang kakayanan sa pagtuturing na kapantay at higit sa mga lalaki. Parikala ko siguro rin na lalaki ako (so far, hehe) pero nakikibahagi ako sa diskurso ng peminismo na may potensyal durugin ang aking identidad. Naisulat ko sa aking papel sa Araling Postkolonyal (ang pinakamahabang naisulat ko sa ngayon) kung paano:

Sa [proposisyon ni Michel Foucault] na pilosopikong pagkilos upang balikan ang mga dating landas ng mga nauna sa atin, matatalunton natin ang mga pagkilos na maaaring tunguhin ng mga babae upang mapanatili nila ang kanilang pagkakakilanlan sa labas ng anino ng lalaki. Kailangan ang pagtanggap sa katotohanan ng potensya ng desorbitation para sa isang suhetong kumikilos sa postkolonyal na pagkakilanlan sa isang kalagayang postmoderno...

Ang mga sensibilidad ding ito marahil ang nagtakda kay José Rizal na tandaang magpaalala sa kababaihan ng kanyang panahon kung papaano ang marapat na ikilos at isipin ng isang babaeng nagnanais lumagpas sa pagkasailalim bilang suhetong kolonyal. Malinaw ang kanyang pagsusumikap wasakin ang isteryotipo ng Pilipina na ang tanging alam ay “magbubulong ng dasal, walang karunungan kundi awit, nobena at milagrong pang-ulol sa tao, walang ibang libangan kundi magpanggingge o kumpisal kaya ng muli’t muling kasalanan,” isang nilikha ng mekanismong disiplinaryo ng kolonyal na estado. May obsesyon din si Rizal sa paggamit sa panitikan bilang haliging-bato ng kanyang proyekto sa paglikha ng pagkakakilanlang makabansa, kaya naman hindi kataka-taka na ituro niyang halimbawa ang klasikong pamumuhay ng mga taga-Sparta bilang karampatang pamumuhay ng isang babaeng nalalaan hindi lamang sa paglilingkod sa kanyang mag-anak kundi maging sa bayan.

Hindi natin inaalagaan ang kalagayan ng kababaihan, na higit pa sa mga lalaki ay siyang pinakamahalagang tagapagkandili at nagtatakda ng tatahaking ispiritwalidad ng isang lipunan. Maghanap ka ng lipunang ang tingin sa babae ay komodifikado, mga premyong pinananalunan sa torneo, at makikita mo ang babae bilang sex symbol, bilang puta, bilang biktima. Nguni’t hindi tayo makaimik, dahil totoo.

~O~O~O~

Naikwento ko na ito minsan. Mangha pa rin ako sa konsepto ng Jeepney Magazine, ang unang street paper sa Pilipinas, at kung papaano kahit kaunti’y nakapagdudulot ito ng isang transformativong proseso sa buhay ng ating mga kababaya’t kapatid na nasa ilalim na paghahati ng lipunan. Mula sa kanilang website:

"The Jeepney Magazine" is a Filipino publication produced by the Urban Opportunities for Change, Foundation Inc.

The Jeepney Magazine has two main goals:
• The first is the presentation of the stories and hearts of the Filipino poor. It is our intent to communicate the needs, struggles and more importantly, the victories in the midst of those struggles, of homeless people, to an audience that can make change happen.
• The second is the provision of jobs, with dignity, meeting or exceeding the Philippine minimum wage. The provision of jobs, is modeled by the over two hundred autonomous street papers in the world today. The vendors of these papers receive fifty to ninety percent of the papers cover price.

Jobs provide for society what a dole out never can: including dignity, responsibility, and enterprise. Give someone 100 pesos and proliferate poverty or buy a Jeepney and stop the cycle. It is your choice.

Very noble, very charitable, ating sasabihin. Pero saan talaga ito patungo? Kasi sa kabila ng katotohanang kumikilos tayo sa ngalan ng caritas, parang anlabo naman yata na mananatili ang dependienteng ugnayan. Idagdag pa ang katotohanang ang konsepto nito ay gawa ng mga Kanluraning nagnanais makatulong. Sure, oo, pero iyon nga: kaso pa rin ito ng Orientalisasyon, ang pagtulong bilang afirmasyon ng mga pagkakahati ng mga tao sa naghaharing-uri at inaapi, pati sa mga nakahihigit na lahi. Liberal-demokratiko pa rin, na sinabi ni Rolando Tolentino: Kahit may dissenting na opinyon ay okey lang. Tinatanggap sa liberal na demokrasya ang pluralidad ng mga opinyon at praktis, maliban doon sa direktang tumutuligsa sa ideal nito – tulad ng mga sosyalistang idea at praktis.

Kaya naman nanlumo ako nang makababa ako ng bus at nang makita ko ang lunan ng pamilihang lungsod ng Muntinlupa: wasak pa rin. Of course palengke yan, eew! Are you stupid?! , sasabihin ng iba. Pero hindi yun ang punto e. Bakit kailangan maging makina ang etika ng mamamayan para makasabay sa isang mundong eksploitatibo, isang lipunang ang hangad ay magkamal, ang isang pamahalaang hindi mangingiming itanghal ang kanyang sarili bilang paragon ng katarungan gayong ilang dagat na ng dugo ang itinigis niya mula sa kabataan ng ating mga mamamayan? Ilang libo pa ang kailangang mamatay bago tayo magising na hindi tayo uusad sa isang kalagayan kung saan nangangako ka ng pagbabago pero ang mga magdadala ng pagbabago ay mga putanginang lumang mukha lumang pangalan lumang pamilya LUMANG SISTEMA PA RIN.

Sabi ni Ninoy Aquino sa isang liham niya kay Francisco “Soc” Rodrigo noong Abril 6, 1975:

Why did God create a single man at the dawn of creation and not an instant crowd, a multitude to speed up the population of the universe? I’ve always been intrigued by this question till I came across the works of a Talmudic scholar several months ago. He said:

Therefore was a single man only first created, to teach thee that whosoever destroys a single soul from the children of man, Scripture charges him as though he had destryed the whole world.

How many children of our men have been destroyed in this land of ours since our tyrant took over? How many have vanished in the night in the flower of their youth? How many are still dying in the south in a useless carnage that could have been easily averted? How will he be charged by the Scripture – he, who destroyed not ony one soul but a crowd, a multitude?

Palitan mo lang yung he ng she. Pamilyar? Hindi nakapagtataka. Inuulit pa rin natin ang kasaysayan.

~O~O~O~

Para sa mga nagtataka kung sino talaga si Jenny dela Cruz at kung bakit ko siya binanggit sa subtitle ng sulating ito: siya ang aming 1st Honourable Mention sa aming klase nang magtapos kami ng Mataas na Paaralan. Hanggang ngayon tanda ko ang kanyang sinasabi sa akin tuwing nasosobrahan ako sa pag-iisip, o pagsusulat (kagaya ng ginagawa ko ngayon):

Ang simple-simple pinapahirap mo. Kaya ka hindi makakilos kasi hindi ka tumitigil mag-isip gayong kailangan mo na gumalaw.

Hawak ko ito sa aking pagnanasa maging pragmatiko, pero isa ito sa mga winasak ng aking formasyon bilang mag-aaral ng teory sa ilalim ni G. RR Raneses. Nawala ang dikotomiya ng pag-iisip at pagkilos. Ang pag-iisip ay pagkilos, at ang anumang pagkilos ay hindi maaaring hindi pinag-isipan. Pero hindi ko pa rin kinakalimutan ang paalala sa akin ni Jenny dahil sa tuwing nag-iisip ako ng mga bagay na hindi na tama, lagi siyang lumalabas sa isip ko para sabihing “tama na iyan; huwag ka magpakalubog sa mga bagay na hindi mo pa lubusang alam at baka pagsisihan mo lang.” Kumbaga, ang konsepto ng mean. Ang ἀρετή ni Aristoteles. May pagkakasunduan naman pala sila.

Ang masaklap lang nito, adik siya sa Twilight. At oo, walang nagbabago sa aking San Diego.

~O~O~O~

PAGWAWAKAS: Isa na naman itong mahabang pagmumuni-muni. Kung kilala mo ako simula pagkabata dapat sanay ka na. Pero isang bagay na ako mismo hindi masasanay e makasulat ako ng lagpas sa 20 pahina. Malaking trauma siguro sa akin ang magtesis. Anupaman, bunga ang mga isiping ito ng lahat ng naganap sa loob ng 3-4 na oras kong pag-uwi sa Muntinlupa sa pagwawakas ng semestreng ito. Ewan, ikaw na ang bahala aking mambabasa. Kung pinagtiyagaan mo ito, maraming salamat at kagaya ng mga unang pari: “sana’y may napulot kang gabutil na ideya.”

Sinimulang isulat: 11:27 ng gabi
Natapos isulat: 2:44 ng madaling araw

The Myth of Creation (Panay Visayas)

2009-10-03T22:49:00.005+08:00

(also known as "Tungkung Langit and Alunsina")
as adapted by F. Landa Jocano in Outline of Philippine Mythology (Manila: Centro Escolar University Research and Development Center, 1969).

One of the stories about the creation of the world, which the old people of Panay, especially those living near the mountains, do not tire relating, tells that in the beginning there was no sky or earth ?only a bottomless deep and a world of mist. Everything was shapeless and formless ?the earth, the sky and the sea were almost mixed up. In a word, there was confusion.

Then, from the depths of this formless void, there appeared two gods, Tungkung Langit ("Pillar of the Sky") and Alunsina ("The Unmarried One). Just where these two deities came from, it was not known. However, it was related that Tungkung Langit had fallen in love with Alunsina; and after so many years of courtship they got married and had their abode in the highest realm of ethereal space, whre the water was constantly warm and the breeze was constantly cool. It was in this place where order and regularity first took place.

Tungkung Langit was an industrious, loving and kind god whose chief concern was how to impose order over the whole confused set-up of things. He assumed responsibility for the regular cosmic movement. On the other hand, Alunsina was a lazy, jealous and selfish goddess whose only work was to sit by the window of their heavenly home and amuse herself with her pointless thoughts. Sometimes, she would go down the house, sit down by a pool near the doorsteps, and comb her long jet-black hair all day long.

One day, Tungkung Langit told his wife that he would be away from home for some time to put an end to the chaotic disturbances in the flow of time and the position of things. However, despite this purpose, Alunsina sent the breeze to spy on Tungkung Langit. This made the latter very angry upon knowing about it.

Immediately after his return from his trip, he called this act to her attention, saying that it as ungodly of her to be jealous, there being no other creature in the world except the two of them. This reproach was resented by Alunsina and a quarrel between them followed.

Tungkung Langit lost his temper. In his rage he divested his wife of powers and drove her away. He did not know where Alunsina went; she merely disappeared.

Several days after Alunsina had left, Tungkung Langit felt very lonely. He realized what he had done. Somehow, it was too late even to be sorry about the whole matter. The whole place, once vibrant with Alunsina's sweet voice, suddenly became cold and desolate. In the morning when he woke up, he would find himself alone; and in the afternoon when he came home, he would feel the same loneliness creeping deep in his heart because there was no one to meet him at the doorstep or soothe the aching muscles of his arms.

For months, Tungkung Langit was in utter desolation. He could not find Alunsina, try hard as he would. And so, in desperation, he decided to do something in order to forget his sorrows. For months and months he thought. His mind seemed pointless; his heart weary and sick. But he must do something about his lonely world.

One day, while he was sailing across the regions of the clouds, a thought came to him. H would make the sea and the earth, and lo! The earth and the sea suddenly appeared. However, the somber sight of the lonely sea and the barren land irritated him. So he came down to earth and planted the ground with trees and flowers. Then he took his wife's treasured jewels and scattered them in the sky, hoping that when Alunsina would see them she might be induced to return home. The goddess's necklace became the stars, her comb the moon and her crown the sun. However, despite all these Alunsina did not come back.

Up to this time, the old folk say Tungkung Langit lives alone in his palace in the skies. Sometimes, he would cry out his pent-up emotion and his tears would fall down upon the earth. The people in Panay today say the rain is Tungkung Langit's tears. Incidentally, when it thunders hard, the old folk also say that it is Tungkung Langit sobbing, calling for his beloved Alunsina to come back, entreating her so hard that his voice reverberates across the fields and the countryside.

(images copied from Deviantart: user happypeewee: http://happypeewee.deviantart.com/?offset=10)

~O~O~O~

People who actually read this blog might remember that I referred to this myth when I initally wrote a drunk-on-literary-steroids reflection on the devastation of Typhoon Ondoy. I do not change my opinion on what is happening, seeing how the north is being pummeled by Pepeng. Can somebody get Bro. Jun Banaag and fix this marriage for our country's sake?

Ekonomiko Pa Rin Ang Tanong

2009-10-01T01:14:00.011+08:00

(o kung bakit sa kabila ng aking pakikibahagi magiging walang-kwentang "footnote to history" lamang na naman ang mga mobilisasyon para sa nasalanta ng Bagyong Ondoy)

Marahil may mga bagay na kailangan akong alalahanin sa pag-alis ni Ondoy at maaaring pagsaglit ni Pepeng. Hindi naman siguro masamang sabihin na naging kabahagi ako ng sanrekwang mag-aaral ng Pamantasan na lumubog sa baha, gumawa ng iilang patawang patama sa ibang lugar na binabaha, at nakaranas ng existential crisis sa kung bakit inabot din ang Katipunan ng ganitong kalaking sakuna. Gaya ng naikwento ko na, naramdaman ko ang pagdating ng bagyo noon pa lamang naglalakad ako patungong Alingal Hall, kung saan pinagtulungan ako ng hanging habagat at ng mga luha ni Tungkung Langit na bigyan ng baradong ilong pagkatapos. Alam na natin ang nangyari. Napanood na sa YouTube. Naipost na ang lahat ng retrato at na-tag na tayo ng mga kaibigan sa ganoon kalaking problema. Seryoso: wala na tayong masasabi pa. Walang pinagkaiba sa isang malupit, nakapanunugat at matalim na pagtatanghal ng isang trahedya. Dalawa lamang ang posibleng ating magawa kapag hinarap ka ng ganitong sakuna, at least sa pananaw ng iba: ang magitla't umiyak nang mapait sa libu-libong namatay, o ang umiyak habang nagbabalot ng mga tulong, kundi ang makasama mismo sa pag-aabot ng tulong sa mga buhay pa nguni't lubhang nasalanta. Dito lang sa pagkakataon ko ito siguro masasang-ayunan, bahagya lamang, si Ninoy Aquino nang noong Abril 6, 1975, sinabi niya sa kapwa niyang senador na si Francisco "Soc" Rodrigo:

If we want our people to follow, I propose, we must cease arguing and start acting, doing what a freeman must do to assert his rights and defend his freedoms. Actions, not words. Selfless examples, not ideas. The time for talking is past!

Pero, siyempre, hindi yun ganoon kadali.

~O~O~O~

Oo, nakita ko ang buhos ng mga tulong sa loob ng Covered Courts para sa mga nasalanta. Nakita't nakasama ko ang sari-saring tao, Pilipino man o hindi, Atenista mang lubusan o hindi, bagong salta man o ilang araw nang puyat, para lamang makibahagi sa pagbabalot, pagsasaayos, pagbubuhat o pagpapasa-pasa. Ngayon ko lang ito nakita nang harapan, at sa totoo lang, hindi ko pa rin ito maipaliwanag. Yung kaluluwa ng batang ideyalistiko't mapangarapin ay laging sinasabihan akong "wow, ang galing, may kabaitan pa talaga sa puso ng mga tao. May pag-asa pa ang bayang ito." Pero sa sandaling lumitaw na ang retorika at dekonstruksyon sa isip ko, eto na naman ako sa pagbutas ng optimismo. Oo, sinisira ng katotohanan ng buhay ang pagkainosente ng bata; pero kung papaano at kung mabuti ba iyon o masama, sa ibang sulatin na natin talakayan. Sabi nga ni Nick Joaquin: "if you not change, you are a cretin, and who wants to be called a cretin?"

Malaon ko na ring pinagsusumikapang unawain kung paano ba pagbabanyuhayin ang kulturang Atenista bilang isang kilusang hindi pampribado't para sa kita kundi, alinsunod sa Vaticano II, para sa isang simbahang itinatanghal ang kapakanan ng mga dukha. Totoo bang kinalasan na ng Atenista ang minsang inilarawan at tinuligsa ng nakakatandang manunulat ng Matanglawin na si Juan Danilo Jurado (mula sa Matanglawin, Tomo XXVIII, Blg. 4: Marso-Mayo 2003):

Oo, inaamin ko na alam ng Atenista na karamihan ng mga tao sa ating mundo ay mahirap at walang salapi, ngunit bakit kung umasta ang Atenista ay parang nakapiring na batang naghahanap ng palayok na mapapalo? Kaya sila mahirap dahil tamad sila... Kasalanan na ng tao kung siya’y mamatay ng mahirap pa rin... Mahirap na nga sila, maram pai sa kanila ang magnanakaw at kriminal... Ay, kawawa naman the poor. Ilan lamang ito sa madalas nating marinig sa ating mga kapwa Atenista. Hindi ko maintindihan kung kanila itong mga sinasabi nang dahil sa katangahan o marahil dahil sa pag-aakalang lahat ng bagay ay nakukuha sa sipag na sang-ayon lamang sa burgesyang kapaligiran na iniikutan ng mga Atenista. Hindi ba’t ang kahirapan ay kasiguraduhan din ng ‘di pagtatapos ng pag-aaral at pagkasumpa sa habambuhay na paggawa? Hindi ba’t ang isang manggagawa o magsasaka ay tinitingnan lamang na parang mga makinang bayaran o dili kaya’y mga sakang tagatanim na kayang palitan at alisin “for a more efficient and lower cost of production”? Paano nga ba makakaalpas ang mahihirap sa kahirapan kung ang kakarampot nilang kinikita ay hindi man lamang sapat para sa pang-araw-araw na gastusin, lalo na kaya sa pag-ipon ng kaunti man lamang na kapital? Kung maraming kriminal sa mahihirap, mas maraming kriminal sa mayayaman... hindi nga lamang nahuhuli.

Paano naging ganoon kadali sa Atenista na makibahagi dito, kung papaanong naging madali sa kanyang samahan ang mga magsasaka ng Sumilao at Calatagan? Hindi mo maiiwasang isipin pero doon ka na rin patungo: DAHIL SA MEDIA MILEAGE, O PARA LAMANG SA PAGKALMA SA KANILANG MARURUMI'T NABABAGABAG NA KONSIYENSIYA. Ito pa rin ang lahi ng uring elitista-kapitalista-burukrata na noong panahon ng Unang Kapatang Sigwa (First Quarter Storm) ay tatakbo kaagad mula sa Barrio Forbes Park (ang "barriong mahal ni Marcos") at pupunuin ang Hotel Inter-Continental, takot na singilin ng bayang mang-uusig sa kanilang kakulangan sa pagiging Kristiyano at kalabisan sa pagkakamal. Ito ang uring liberal na ipinagmamayabang ni Ayn Rand; ang bunga ng pagpipilit sa lubusang indibidwalismo, ang sarili bilang pinakamahalaga sa lahat at wala nang iba, kaysa sa sosyalismong ang sarili kasabay ng bayan, ang sarili kasabay ng kapwa, ang sarili kasabay ng Iba.

Sige, narito, nagbigay na tayo, nagpagod na tayo, nagdasal tayo. At yon lamang, at sasabihin na natin kagaya ng mga taong sumama sa libing ni Pangulong Corazon Aquino na: "tangina pare i was at her funeral, I'm damn proud to be Pinoy pare! O kumusta na nga pala yung bagong SUV na winasak mo? Napakilo mo na? Ano na sa 10 mong kotse gagamitin mo?" Para kang nagkwento ng isang krimen na pwedeng-pwedeng gawan ng pelikula ni Carlo J. Caparas o ni Kaka Balagtas (kung di mo sila kilala, pagpalain ka; wag mo nang subukan) tapos mag-aalok ka ng dinuguan sa kinuwentuhan mo. Kumbaga, para masabi lang. Hindi mo tuloy makita lahat nung sinasabing magis, people- and professionals-for-others, sapientia, wala.

Nakikita natin ang ating kultura bilang isang kulturang reaktibo at hindi pro-aktibo. Ibig nating sabihin, kumikilos lamang tayo kapag nagkawasakan na, kapag nasalanta na tayo't lahat ng ating mga pagkakamali at saka magsisisihan, kaysa isipin ang mga posibleng nangyari sa hinaharap at magtatatag na. Kumbaga, lahat ng sinabi ni Machiavelli na dapat gawin ng isang pinuno upang maging mahusay at handa, walang habas nating di pinakinggan, dinuraan, tinapunan ng basura, pinagpuputulan ng puno, at tinaehan. At ngayon magtataka tayo na bumalik ito sa atin? Mga pare, wag niyo naman sabihing ganoon kayo katanga. Ang DepEd ba talaga ang may kasalanan niyan, ang mga magulang ninyong hindi rin alam ang maaaring gawin, o matitigas lang talaga bungo niyo? Huwag nyo naman piliting piliin namin ang preskripsyon ni Aristoteles sa mga taong "intemperate." At gaya ng ating lubusang pagka-atat sa masisisi, pinili nating bagsakan ng galit ng angaw-angaw na demonyo si Jacque Bermejo (na hindi rin natin alam kung siya ba ang nagsulat, nag-"sleep-type" siya, o talagang hindi lang siya nakapag-isip ng mas magandang Facebook status). Di ko tuloy masisi si Lourd De Veyra na magtanong: "KULANG NA BA TAYO SA TALINO?" Naalala ko tuloy si Tracy Isabel Borres; kumusta siya pagkatapos wasakin ni Anonymous?

Mukhang oo e. Kapag nakikinig ka pa sa mga political ad (oo, lahat) na lumabas nitong nakaraang dalawang buwan at may rasyonal ka nang pag-iisip noon, kaawaan ka ng Diyos kapag sinabi mong "lehitimong kampanya ito."

Hindi na ilang ulit ito. Noong ZTE-NBN Deal ay naglagablab tayo at iniangat si Jun Lozada nang binabayo siyang lubusan ng mga alyado ng Pangulo kagaya ni Benjamin Abalos at ng nag-aalangang si Romulo Neri. Noong niratsada sa Bastusang Pambansa ang Con-Ass, nagwala ang mga gising sa internet at magkakasama tayong nag-ingay sa iba-ibang lugar. Ito lamang pagkain ng "mahal" na Pangulo sa Le Cirque e pinaulanan natin ng batikos. At nasaan tayo ngayon? Wala. Tanungin mo ang karaniwang tao di rin nila maalala. Sinasabi nating magsisimula na ang himagsikang magpapabagsak sa pasista-militarista-patronistang pamahalaang ito sa libing ni Pangulong Aquino. At huwag nating kalimutang sampung taon tayong naghahayag ng mga "kontra-SONA." Nasaan tayo patungo? O mas magandang tanong: alam pa ba natin kung bakit natin kailangang may tunguhin?

~O~O~O~

Palagay ko natagpuan ko yung sagot ko noong, habang napilitan akong maglakad mula Barangay Bayanan hanggang Barangay Putatan, lakaran ng mga may 10 kilometro sapagka't naipit sa trapik ang bus na aking sinakyan pauwi ng Muntinlupa. May tambay na nakasuot ng itim na kamisetang sumisigaw ng mensaheng: HINDI PO AKO EMO, NAKIKIUSO LANG PO.

Uso. What's hip and what's happening. Kung ano'ng dumating, yun na. At pagkatapos, matutulog tayong mahimbing at sasabihing: "responsable akong mamamayan."

Anak ng tinapang nabulok pero kinain ni Arroyo.

Nagagalit tayo kapag sinabihang "minsan lang nagkamali, sinumpa na. Nakalimutan na ang lahat ng nagawang mabuti." At bakit nga ba hindi? Matagal nang sinabi ni Aristoteles: "ang taong makatuwiran ay gumagawa ng kabutihan nang paulit-ulit, walang likat." Sapagka't ang halaga ng katarungan ay di natututunan nang paisa-isa, patingi-tingi. Magpapalusot pa tayo na "minsan lang, di na mauulit." At ilang ulit na ba yang nasira, lalo't matagal nang nakita ni Machiavelli na "sadyang mapanlinlang ang tao?" Ilang ulit nangako si Marcos na ito na ang huling utang niya, at tignan ninyo ang naiwan sa atin. Ilang ulit sinabi ni Arroyo na ito na ang huling pagkakataong "makikisawsaw siya sa politika, pero winawasak niya't sinisiil ang karapatang sibil?" Hindi tayo matatapos kung bibilangin ko lahat.

~O~O~O~

Pero gaya ng sinabi na dati ni Pete Lacaba, mas epektibo ang retorika kapag tumatama sa imaheng nakikita mo araw-araw. Hanggang makakakita ka ng mga batang nagsasabing sila'y mga "Badjao" na hindi makauwi (pare, totoo ito. Kahit na may mga napipilitan o gago lang talagang nakikisawsaw sa tanging desperasyon ng mga Badjao, wag mong sabihing nanloloko na silang lahat; basahin mo uli si Jurado sa itaas), hangga't pinupunit ng kanilang inosenteng tinig ng kawalang-pag-asa ang ihip ng hanging amihan sa loob ng pampasaherong bus, at hanggang nakikita mong sa barung-barong sila pinanganak, sa barung-barong sila uuwi, at sa barung-barong sila babagsak nang patay, dilat at gutom, wala kang karapatang sabihing mamamayan ka. Wala kang karapatang sabihing Kristiyano ka. Wala kang karapatang magsabing Pilipino ka.

Habang nababagoong ang resume mo ng paglilingkod at itinatala mo para may maipakita ka sa iba, wala ka sa kalingkingan ng komadronang handang gumising kahit hatinggabi para magpaanak kahit barya-barya lang ang kita. Sabi nga naman ni Reynaldo Cruz Garcia: maraming mandurukot ang nakakurbata,

At liban pa roon, hindi ka tao pag kinagat mo ang mga info ad ni Bayani Fernando. Hindi natin kailangan ang bayaning alipin, kundi ang bayaning mandirigma ng Himagsikan.

Sabi noon ni Ninoy sa kanyang kapwa senador na si Eva Estrada Kalaw sa isang liham ng Pebrero 21, 1983, mga anim na buwan bago siya pataksil na pinusila sa tarmac ng Manila International Airport:

I realize many will criticize us for even thinking of possibly opening a dialogue with Marcos. Some will call this an imperialist plot designed and conceived in Washington. But if we are to prevent a communist takeover, we must help Marcos inspite of himself find a peaceful solution to our crisis.

I am sure the CPP/NPAs will be most unhappy by the holding of a clean and honest election because this will delay their timetable.

Clean and honest elections will provide fresh hope to people almost desperate. If we are to prevent the radicalization of our people to the left, we must present them with a credible hope and that can be accomplished if we can work out a peaceful transition scenario with the top actor: Marcos.

Only a hopeless people will turn to communism. We must therefore exert every effort to convince Marcos that a genuine return to democracy is the only sure path out of the enveloping red tide.

Only more democracy can defeat communism. Increased repression will only hasten the communist victory.

Alam nating ang layon ni Senador Aquino ay iwasang lubha ang pagdanak ng dugo. Isang pagtatatag sa dati nang pinanghawakan ni Rizal na:

"I do not mean to say that our liberty will be secured at the sword's point, for the sword plays but little part in modern affairs, but that we must secure it by making ourselves worthy of it, by exalting the intelligence and the dignity of the individual, by loving justice, right, and greatness, even to the extent of dying for them,--and when a people reaches that height God will provide a weapon, the idols will be shattered, the tyranny will crumble like a house of cards and liberty will shine out like the first dawn.

"Our ills we owe to ourselves alone, so let us blame no one. If Spain should see that we were less complaisant with tyranny and more disposed to struggle and suffer for our rights, Spain would be the first to grant us liberty, because when the fruit of the womb reaches maturity woe unto the mother who would stifle it! So, while the Filipino people has not sufficient energy to proclaim, with head erect and bosom bared, its rights to social life, and to guarantee it with its sacrifices, with its own blood; while we see our countrymen in private life ashamed within themselves, hear the voice of conscience roar in rebellion and protest, yet in public life keep silence or even echo the words of him who abuses them in order to mock the abused; while we see them wrap themselves up in their egotism and with a forced smile praise the most iniquitous actions, begging with their eyes a portion of the booty--why grant them liberty? With Spain or without Spain they would always be the same, and perhaps worse! Why independence, if the slaves of today will be the tyrants of tomorrow? And that they will be such is not to be doubted, for he who submits to tyranny loves it.

"Señor Simoun, when our people is unprepared, when it enters the fight through fraud and force, without a clear understanding of what it is doing, the wisest attempts will fail, and better that they do fail, since why commit the wife to the husband if he does not sufficiently love her, if he is not ready to die for her?"

Nguni't dama pa rin ang liberal-demokratikong pagka-inosente. Kahit hindi nais ni Rizal ang dahas, may pangarap siya sa pagtatatag ng isang bansa. Si Ninoy, sa kabilang banda, ay ipinagtatanggol ang pamumuhay bago si Marcos. Sa kahulihan, kahit sabihin nating si Ninoy ang naglunsad ng himagsikan sa kanyang pagkamatay katulad ni Rizal, si Rizal pa rin ang tunay na rebolusyanaryong ideologo.

Ang masaklap lang, lahat ng imahen ng rebolusyon, coopted pa rin ng kapitalismong salot:

Kahit bagyuhin tayo ng ilang ulit, lindulin pa, paulanan ng apoy, hanggang ang kaluluwa ng Pilipino ay hindi napapalaya, ano ang silbi ng donasyon? Sabi nga ni Isabel Allende sa kanyang nobelisasyon ng Zorro: isa lamang itong malaking panggagago.

(pagtatapos: utang na loob ang sulating ito sa masinop na pagtatala ni Patrick Manalo at sa ilang mabungang talaban ng isip kay Leiron Martija.)